Περνώντας από τον κατάφυτο Γράμμο, ο επισκέπτης θα συναντήσει στον δρόμο του το μικρό αλλά όμορφο χωριό Περιβόλι, με την δροσερή του κρήνη. Μερικά λεπτά αργότερα θα μπει στο ιστορικό και εξίσου όμορφο Καστανόφυτο. Το χωριό με την πλούσια ιστορία και τους όμορφους ανθρώπους.
Το Καστανόφυτο, χωριό με έντονο σλαβομακεδονικό στοιχείο, βρίσκεται χτισμένο στην πλαγιά των βουνών σε χώρο με φυσική κάλυψη από επιδρομείς. Κατά την περίοδο της Κατοχής εντάχθηκε σχεδόν στο σύνολό του στο πλευρό του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ προσφέροντας τα μέγιστα στον βωμό της ελευθερίας. Οι κάτοικοί του, θερμοί και φιλόξενοι, μας δείχνουν με υπερηφάνεια το χωριό τους. "Τα περισσότερα σπίτια τα χρησιμοποιούσε ο ΕΛΑΣ. Όλοι σχεδόν ήταν αντάρτες εδώ." Μας δείχνουν το σπίτι της διοίκησης του κλιμακίου του ΕΛΑΣ που στάθμευε στο χωριό. "Εδώ στον κάτω όροφο, οι αντάρτες είχαν τα εφόδια και τις λίρες τους. Εδώ έρχονταν οι αντάρτες και γίνονταν ο ανεφοδιασμός. Όταν έρχονταν οι Γερμανοί ανέβαιναν ξανά στα βουνά" Μας δείχνουν ένα γύρω τις ράχες. "Στον εμφύλιο έχει πέσει πολλή σφαίρα και οβίδα σε αυτά τα βουνά."
Πράγματι το Καστανόφυτο, υπήρξε έδρα του Δημοκρατικού Στρατού στο διάστημα 1946-1947, και είναι στην όμορφή του πλατειούλα που η διοίκηση του Δημοκρατικού Στρατού δέχθηκε την διακρατική επιτροπή ειρήνης του ΟΗΕ που επισκέφθηκε τον Γράμμο μετά από την διεθνή κατακραυγή του ελληνικού μοναρχοφασιστικού κράτους και τις έντονες παρεμβάσεις της ΕΣΣΔ.
Οι κάτοικοι του χωριού μας οδηγούν στο σχολείο του χωριού που στεγάζει το λαογραφικό τους μουσείο. Ένα μουσείο που στηρίζει την ύπαρξή του αποκλειστικά και μόνο στην διάθεση και τον αγώνα των κατοίκων, που το έστησαν και το συντηρούν μόνοι τους. Εκεί μας περιμένει μια έκπληξη. Το μουσείο όχι μόνο στεγάζει μια πλήρη έκθεση λαογραφίας, αλλά διαθέτει ένα πληρέστατο φωτογραφικό αρχείο από το 1930 μέχρι και σήμερα. Ανάμεσα στις φωτογραφίες του θα βρούμε έναν μικρό θησαυρό. Ένα ταμπλό αφιερωμένο στους εξόριστους της Μακρονήσου από το χωριό αλλά και φωτογραφίες με την αποστολή του ΟΗΕ και τους αντάρτες που δεν είναι γνωστές στα μεγάλα ελληνικά ιστορικά αρχεία.
Φεύγοντας δεν μπορούμε να μην γράψουμε τα καλύτερα λόγια στο βιβλίο επισκεπτών του μουσείου τόσο για την προσπάθεια που συντελείται εκεί, όσο και για την ευγένεια και την φιλοξενία των κατοίκων του, που παλεύουν μέσα σε αντίξοες συνθήκες κρατικής εγκατάλειψης και πολιτικής διαπλοκής ( Οι δημοτικοί φορείς απροκάλυπτα προσπαθούν να επιβάλλουν ανεμογεννήτριες στην κορυφογραμμή του χωριού παρά την διαφωνία των κατοίκων και επιχειρώντας να καταπατήσουν τις περιουσίες τους) να διατηρήσουν το παρελθόν και τις αξίες τους.
Ευχαριστούμε θερμά τις οικογένειες Δημητριάδη και Μπελόπουλου
 |
| Η πλατεία στην είσοδο του χωριού |
 |
| Άποψη του χωριού |
 |
| Η εκκλησία του χωριού με την σκεπαστή της λόντζα. |
 |
| Το σπίτι του χωριού που εδράζονταν η διοίκηση του ΕΛΑΣ και αργότερα του ΔΣΕ. Στο υπόγειό του και το ισόγειο βρίσκονταν τα εφόδια των ανταρτών |
 |
| Ένα από τα παλιά σπίτια του χωριού |
 |
| Η πλατειούλα του χωριού. Εδώ μάθαμε, έγινε η πρώτη υποδοχή της αντιπροσωπείας του ΟΗΕ από τον Δημοκρατικό Στρατό |
 |
| Το σχολείο του Καστανόφυτου που στεγάζει το λαογραφικό μουσείο και το φωτογραφικό αρχείο του χωριού. Το ίδιο το κτίριο αποτέλεσε χώρο εργασιών του κλιμακίου του ΟΗΕ και κτίριο της διοίκησης του Δημοκρατικού Στρατού. |
 |
| Το φωτογραφικό αρχείο του Μουσείου, έργο και καμάρι των κατοίκων |
 |
| Τμήμα του λαογραφικού μουσείου |
 |
| Η έκθεση απολιθωμάτων του μουσείου |
Από το φωτογραφικό αρχείο του Μουσείου του Καστανόφυτου
 |
| Μακρονησιώτες φαντάροι από το Καστανόφυτο |
 |
| Μακρονησιώτες φαντάροι από το Καστανόφυτο φωτογραφίζονται σε άδεια |
 |
| Άποψη του ΑΕΤΟ Μακρονήσου από το αρχείο Καστανόφυτου |
 |
| Εκδήλωση στο ΑΕΤΟ Μακρονήσου από το αρχείο Καστανόφυτου |
 |
| Μακρονησιώτης φαντάρος από το Καστανόφυτο φωτογραφίζεται σε άδεια |
 |
| Μακρονησιώτες φαντάροι από το Καστανόφυτο φωτογραφίζονται στην Μακρόνησο |
 |
| Μακρονησιώτες φαντάροι από το Καστανόφυτο φωτογραφίζονται στην Μακρόνησο |
 |
| O Aχιλλέας Παπαϊωάννου έφιππος. Η φωτογραφία έχει ληφθεί το 1947. Ο Παπαϊωάννου διετέλεσε διοικητής του 1ου Τάγματος ανταρτών του αρχηγείου Βαίου - Γράμμου |
 |
| Η αντάρτισσα του ΔΣΕ Κυράτσα Πέτρου |
 |
| Η αντάρτισσα του ΔΣΕ Όλγα Αδαμίδου |
 |
| Εμφυλιακή φωτογραφία. Εικονίζεται κάτοικος του Καστανόφυτου με αυτόματο τόμσον και κράνος αγγλικού τύπου. Προκειται μάλλον για στρατιώτη έφιππου σώματος του ΕΣ |
 |
Η πρώτη ομάδα ανταρτισσών του Γράμμου φωτογραφίζεται στο Καστανόφυτο , Οκτώβρης 1946
Καθιστές από αριστερά: Νίκη Ζησιάδου, Όλγα Άφκου, Χριστίνα Στεργίου, Παπούρα Πηνελόπη, Παπούρα Θωμαή
Όρθιοι από αριστερά: Λευτερία Γουρζανοπούλου, Μάχη Τεμέλκου, Αχιλλέας Παπαϊωάννου, Θεοδώρα Σκόρνου, Ανθούλα Ράδου, Όλγα Καραλή, Νίκος Παπαδόπουλος |
 |
(Η φωτογραφία παρατίθεται από το ΑΣΚΙ σε καλύτερη ποιότητα) Αντάρτες φωτογραφίζονται στο Καστανόφυτο δίπλα στο κτίριο του σχολείου. Η φωτογραφία έχει ληφθεί τον Μάρτιο του 1947 με αφορμή την επίσκεψη του ΟΗΕ
Καθιστές από αριστερά:
Θεοδώρα Σκόρνου,
Μάχη Τεμέλκου,
Όλγα Άφκου
Όρθιοι από αριστερά: Φαρτσάλας,
Παπούρα Πηνελόπη, Ευδοξία Ζησιάδου, Νίκη Ζησιάδου |
 |
| Μάρτιος 1947, άφιξη του ΟΗΕ στο Καστανόφυτο. Πρώτη σειρά από αριστερά: Ο Σέρβος εκπρόσωπος, ο Βούλγαρος, ο Πολωνός, ο Ρώσος, ο Γιώργος Γιαννούλης, ο Αλβανός εκπρόσωπος, ο δεύτερος Ρώσος εκπρόσωπος, ο επιτελής του ΔΣΕ Βασιλείου. Πίσω στο κέντρο ο Αχιλλέας Παπαιωάννου και άλλοι αντάρτες και ανταποκριτές. |
 |
| Μάρτιος 1947, άφιξη του ΟΗΕ στο Καστανόφυτο. Στην πρώτη σειρά από αριστερά, ο Ρώσος εκπρόσωπος, Αλβανός δημοσιογράφος, Ρώσος εκπρόσωπος και ο Ρώσος διερμηνέας. Στο βάθος αντάρτισσες και κάτοικοι του χωριού τραγουδούν. |
 |
| Μάρτιος 1947, άφιξη του ΟΗΕ στο Καστανόφυτο. Οι επιτελείς του ΔΣΕ. Από αριστερά: Αχιλλέας Παπαϊωάννου, Γιώργος Γιαννούλης και ο Νίκος Βασιλείου |
 |
| Μάρτιος 1947, άφιξη του ΟΗΕ στο Καστανόφυτο . Αντάρτες και κάτοικοι του χωριού σε χορευτική εκδήλωση μπροστά στο δημοτικό σχολέιο |
 |
| Μάρτιος 1947, άφιξη του ΟΗΕ στο Καστανόφυτο. Από αριστερά, ο Αλβανός δημοσιογράφος, ο Ρώσος εκπρόσωπος, ο Ρώσος διερμηνέας, ο δεύτερος Ρώσος εκπρόσωπος, ο Αμερικάνος ρεπόρτερ Kramer με το λευκό γούνινο παλτό. |
 |
| Μάρτιος 1947, άφιξη του ΟΗΕ στο Καστανόφυτο. Aπό αριστερά: Γιώργος Γιαννούλης, η εκπρόσωπος της Αγγλίας, ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ, ο εκπρόσωπος της Νέας Ζηλανδίας, ο εκπρόσωπος της Αυστραλίας, ο εκπρόσωπος της ΕΣΣΔ και κάτοικος του χωριού. |
 |
Μάρτιος 1947, άφιξη του ΟΗΕ στο Καστανόφυτο. Όρθιοι μπροστά από αριστερά: Ηλίας Γιαννακέρης Αριστείδης Παπαζήσης , Κουνέλας, Πηνελόπη, Δημήτρης Μίσιος, Π. Κλειούσης, Ν. Μίσιος,
Καθιστοί από αριστερά: Λάζος, Λάζος, Δ Βλάχος, Σουκαλόπουλος
Όρθιοι πίσω από αριστερά: άγνωστος, Μάνθος, άγνωστος, Σ. Τσούγκας, Μανολάκης, Σ. Κωνσταντινίδης, Νίκος Κουνέλας |
