"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή, 21 Ιουλίου 2017

Πικέρμι 21/7/1944. Οι 54 κρεμασμένοι αγωνιστές


Τους 54 αγωνιστές, που χιτλερικοί δήμιοι κρέμασαν στα πευκόδεντρα στο 19ο χιλιόμετρο προς τη Ραφήνα στις 21 του Ιούλη 1944 θυμόμαστε και τιμάμε σήμερα. Ζούσαμε τους στερνούς μήνες της χιτλεροφασιστικής σκλαβιάς. Και τα ολοκαυτώματα, με εκατοντάδες νεκρούς, σημάδευαν απ' άκρη σε άκρη την Ελλάδα. Ο Κόκκινος Στρατός σε μια θυελλώδικη «έφοδο» έμπαινε στα Βαλκάνια. Και της τελικής συντριβής του χιτλερικού στρατού η μέρα πλησίαζε. Με κάθε τρόπο οι φασίστες εισβολείς του 1941 ζητούσαν να εξασφαλίσουν ανενόχλητη διαφυγή. Και μέσα σ' αυτή την προσπάθεια αναζητούσαν διόδους, έχοντας τη βοήθεια των Αγγλων και των ταγμάτων ασφαλείας. Στόχος τους ήταν η εξαπόλυση άγριας τρομοκρατίας προκειμένου να μπορέσουν ν' απαγκιστρωθούν και να αποφύγουν του ΕΛΑΣ τα χτυπήματα στην οπισθοχώρησή τους.

Ο εισαγγελέας Παύλος Δελαπόρτας, που το Νοέμβρη του 1944 υπηρετούσε τότε στην Αθήνα, έδωσε πολλές πληροφορίες και στοιχεία για τους 54 κρεμασμένους από τους χιτλερικούς κατακτητές την 21η Ιούλη 1944 στο 19ο χλμ. προς τη Ραφήνα (δύο χιλιόμετρα πριν από το Πικέρμι).

Έδωσε επίσης και άλλες λεπτομέρειες για την εκταφή των κρεμασμένων, που έγινε μετά την απελευθέρωση. «Το Βήμα», 4/3/1978, τότε ακριβώς με επιμονή και άλλες πληροφορίες ανθρώπων, που βρέθηκαν στις αγγαρείες και το άνοιγμα του τάφου, αναφέρθηκε πως οι κρεμασμένοι ήταν 54 κι όχι 50 όπως ειπώθηκε και γράφτηκε τότε.

Πως και γιατί μπήκαν στους κρεμασμένους οι παραπανίσιοι 4; Ποιοι ήταν; Ολα αυτά τα ερωτηματικά καθιστούσαν την εκταφή αγωνιώδη για πολλές οικογένειες που αναζητούσαν τους δικούς των, που είχαν τότε εξαφανιστεί. Και εύλογο ήταν να τους αναζητούνε ολούθε.

«... Πήγαμε γράφει ο Π. Δελαπόρτας, ένα συγνεφιασμένο πρωί του Νοέμβρη 1944 στο Χαρβάτι. Το συνεργείο (του Δήμου Αθηναίων), που είχε πολλούς εργάτες, γρήγορα άνοιξε όλους τους τάφους που ήσαν ατομικοί για κάθε θύμα και ξέθαψε όλους τους κρεμασμένους. Θρήνος κι οδυρμός αντιλαλούσε στα γύρω. Μάνες, πατέρες, αδερφές, γυναίκες, κρατώντας τις φωτογραφίες εκείνων που έχασαν κι έκλαιγαν. Εκείνη η τραγική μάνα, που είχε μονάκριβο το παιδί που έχασε, έσχιζε καρδιές με το σιγανό της κλάμα και με μια στερεότυπη φράση, που έλεγε αδιάκοπα καθώς καθόταν σε μια πέτρα και κοίταζε τη φωτογραφία του γιου της: "Ακριβό μου και μοναδικό μου"! Αυτές τις πέντε λέξεις μοναχά έλεγε στο θρήνο της...».

Πράγματι ήταν 54 και όχι 50. Ελάχιστες σάρκες απόμεναν άλιωτες και περισσότερο σκελετοί ντυμένοι γιατί ολουνών τα ρούχα ήταν άθικτα και συγκρατούσαν τα κουφάρια. Απ' αυτά τα ρούχα αναγνωρίστηκαν οι περισσότεροι από τους συγγενείς τους.

Τους είχαν κρεμάσει με χοντρά μαύρα ηλεκτρικά καλώδια. Με το σφίξιμο του βρόχου στους λαιμούς τους από το βάρος τους κατά το κρέμασμα και τη νεκρική ακαμψία, που επήλθε ύστερα, τα καλώδια είχαν ενωθεί αδιάσπαστα σ' ένα σώμα με τους λαιμούς των κρεμασμένων.

Οι περισσότεροι συγγενείς είχαν μαζί τους φωτογραφίες. Ολοι λεβέντες, όλοι νιάτα, όλοι μια χαρά. Στους κρεμασμένους ο γιατρός Φίνος, ο πρόεδρος της Κοινότητας (τότε) Χαλανδρίου Μάρκου και άλλοι.

Η εκταφή τελικά βεβαίωσε πως οι κρεμασμένοι ήταν 54. Κι όχι 50, όπως αρχικά ειπώθηκε. Οι 4 παραπάνω ήταν φυματικοί από το σανατόριο Νταού Πεντέλης, που έκαναν αεροθεραπεία σ' ένα ύψωμα. Μόλις είδαν τους Γερμανούς να κρεμούν στα πεύκα τους πατριώτες άρχιζαν να τους αποδοκιμάζουν. Τότε οι Γερμανοί άρχισαν να τους κυνηγούν. Επιασαν 4 αυτούς που δεν μπορούσαν να τρέξουν και να ξεφύγουν. Και τους πρόσθεσαν στους 50 που είχαν φέρει από το Χαϊδάρι.

Οι περισσότεροι Πειραιώτες, κρατούμενοι στο Χαϊδάρι. Ομηροι, χωρίς καμιά κατηγορία, χωρίς καμιά απόφαση. Συνεργάτες των Γερμανών στο αποτρόπαιο έγκλημα τα Τάγματα Ασφαλείας.

Η Αδελφότητα των οικογενειών των 54 αγωνιστών, οι αντιστασιακές οργανώσεις, όλοι παρόντες στον τόπο του μαρτυρίου (19ο χιλιόμετρο στο δρόμο προς τη Ραφήνα). Τίμησαν τους 54 κρεμασμένους πατριώτες. Ακούστηκαν στις καρδιές τα αθάνατα μηνύματα της Εθνικής Αντίστασης. Τα ελληνικά νιάτα έσκυψαν να μάθουν την αλήθεια της Ιστορίας μας. Τον τιμημένο και πολύδακρυ αγώνα μας. 

Νίκος Καραντηνός

Πηγή: εδώ

Ένα νέο εξαιρετικό βιβλίο από τη Σύγχρονη Εποχή


Στο νέο βιβλίο του Θανάση Βογιατζή καταδυόμαστε στον κατοχικό και μετακατοχικό Βόλο, όπου ο συγγραφέας σκιαγραφεί με εξαιρετική πέννα και πληρότητα τη δράση του Εθνικού Αγροτικού Συνδέσμου Αντικομμουνιστικής Δράσης (ΕΑΣΑΔ), μιας ένοπλης δωσιλογικής οργάνωσης της περιοχής. Μέσα από δημοσιεύματα του τύπου και πρωτογενή έρευνα σε αρχειακές πηγές και βιβλιογραφία, αποδεικνύεται η έκφραση των γενικότερων τάσεων εξέλιξης του απελευθερωτικού κινήματος, της ταξικής πάλης στην Ελλάδα. 

Σήμερα που μια σειρά κονδυλοφόρων, απολογητών της αστικής εξουσίας επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν τη λεγόμενη μικρο-ιστορία για να διαστρεβλώσουν την ιστορική πραγματικότητα και να την προσαρμόσουν στα μέτρα των επιδιώξεών τους, η μεγαλύτερη αξία της παρούσας τοπικής έρευνας σε αυτό το καλογραμμένο βιβλίο του Θανάση Βογιατζή βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι ανατρέπει τέτοια ιδεολογήματα. 

Διατίθεται στα βιβλιοπωλεία από τη Σύγχρονη Εποχή

Το συστήνουμε ανεπιφύλακτα.




Κυριακή, 16 Ιουλίου 2017

Μια μαρτυρία για τον Πάνο Γιαννούλη και τη Μάχη της Αμφιλοχίας


Η Μάχη της Αμφιλοχίας ήταν η μεγαλύτερη μάχη που έδωσε ο ΕΛΑΣ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) ενάντια στα γερμανικά στρατεύματα κατοχής και τους ντόπιους συνεργάτες τους. Έγινε στις 13 Ιούλη του 1944. Η εκτέλεση της επιχείρησης για την κατάληψη της πόλης ανατέθηκε στην VII Ταξιαρχία της 8ης Μεραρχία του ΕΛΑΣ, στη δύναμη της οποίας ανήκαν το 2/39 και το 24ο Σύνταγμα. Η Ταξιαρχία είχε στρατιωτικό διοικητή τον Στάθη Αρέθα1, μόνιμο ταγματάρχη πεζικού, και καπετάνιο το Γιάννη Χατζηπαναγιώτη, με το ψευδώνυμο Θωμάς. Με βάση τη Διαταγή Επιχειρήσεων2 το ΙΙΙ Τάγμα του 2/39 Συντάγματος με τους τρεις λόχους του είχε την κύρια ευθύνη για την κατάληψη της πόλης της Αμφιλοχίας.

Ο Πάνος Γιαννούλης ήταν διοικητής του 1ου Λόχου του III Τάγματος του 2/39 Συντάγματος (στο σύνταγμα υπηρετούσαν και πολλοί άλλοι Λευκαδίτες) που ενήργησε μέσα στην πόλη (καπετάνιος της ανταρτοεπονίτικης ομάδας του 1ου Λόχου ήταν ο Τάσος Μανωλίτσης – Χάρος). Σύνθημα και παρασύνθημα της όλης επιχείρησης ήταν «φυσέκι στους φασίστες».

Έτσι, χίλιοι οκτακόσιοι αντάρτες της VIIης Ταξιαρχίας, με βάση το 2/39 Σύνταγμα, άνοιξε ένα μέτωπο φωτιάς από τον Αχελώο έως τον Άραχθο και από τη Βόνιτσα ως την Πίνδο. Την κατάληψη της πόλης ανέλαβε το 3ο Τάγμα του 2/39 Συντάγματος, ενώ για προστασία από το Αγρίνιο χτύπησε στο Ρίβιο το 1ο Τάγμα και από την Άρτα το 2ο Τάγμα, από τη Βόνιτσα το 24ο Σύνταγμα και από το Μενίδι ως το Πέτα έξω από την Άρτα το 3/40 Σύνταγμα. Από την άλλη μεριά χίλιοι τριακόσιοι περίπου Γερμανοί και συνεργάτες τους, με όλα τα σύγχρονα πολεμικά μέσα ήταν οχυρωμένοι μέσα στη πόλη, ενώ είχαν οχυρωμένα πολυβολεία με συρματοπλέγματα και νάρκες στις τρεις εισόδους της πόλης.

Γράφει ο Θεόδωρος Δ. Πολιτόπουλος στο βιβλίο του «Το τελεταίο σιωπητήριο, σελίδες του αγώνα», Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2002:

« […] Πιο πέρα, ο καπετάν Γιαννούλης αγωνιζόταν να κάμψει τη μεγάλη αντίσταση μιας εστίας στην ανατολική πλευρά της πόλης. Σ΄ ένα σπίτι στο δρόμο προς την Άρτα, που δέσποζε της περιοχής, βρέθηκαν καμιά σαρανταριά Γερμανοί, που διέθεταν πολλά αυτόματα και μυδράλια και με φράγμα πυρός δεν άφηναν να πλησιάσει ούτε γάτα. Το σοβαρότερο ήταν πως έλεγχαν τον αυχένα, όπου το μοναδικό πέρασμα προς το Βάλτο. Η δίοδος διαφυγής μας σε περίπτωση σύμπτυξης. Μεγάλος ο πονοκέφαλος του Γιαννούλη κι όσο δεν μπορούσε να πλησιάσει με τα μέσα που διέθετε, κι όσο έβλεπε τους νεκρούς αντάρτες του, που είχαν πέσει εκεί στους γύρω δρόμους και κυρίως στον κεντρικό, γινόταν έξαλλος, έβριζε, φοβέριζε και έστιβε το μυαλό του να βρει τρόπο, να πλησιάσει το σπίτι αυτό. Έφτασε κοντά του κι η ομάδα με τον Οδυσσέα, ενισχύθηκε, μα και πάλι δεν κατάφερε τίποτα. Τότε έστειλε έναν αντάρτη στο βαρύ όλμο.

– Να δείξεις στο λοχία του όλμου το σπίτι και να του πεις να χτυπήσει γερά. Χάσαμε πολλά κεφάλια και δεν μπορούμε να το πλησιάσουμε!

Σε λίγο ο όλμος άρχισε τις βολές και δυο οβίδες έπεσαν στην σκέπη της εστίας, την τρύπησαν και το τι έγινε εκεί μέσα δεν περιγράφεται. Ο Γιαννούλης βρήκε την ευκαιρία να πλησιάσει στην πόρτα. Ένας έμπειρος αντάρτης έριξε μια χειροβομβίδα εγγλέζικη, αφού καλύφτηκε στη γωνία του σπιτιού. Η έκρηξη ήταν φοβερή, και μέσα από τον καπνό μπήκαν οι αντάρτες που καραδοκούσαν έτοιμοι με μπροστάρη τον Οδυσσέα. Οι Γερμανοί σαστισμένοι προσπάθησαν να αμυνθούν κι αυτό ήταν το μοιραίο λάθος τους. Δεν έμεινε κανένας ζωντανός! Ζαλισμένος ο Οδυσσέας βγήκε στο δρόμο, όπου ήσαν 5-6 αντάρτες σκοτωμένοι, σπαρμένοι στο οδόστρωμα. Μόλις είδε τον πρώτο, θάρρεψε πως είδε τον αδελφό του, τον Θύμιο, και ξαναμπήκε στο σπίτι. Θεριό καθώς ήταν σήκωνε έναν-έναν τους Γερμανούς και τους πετούσε στο δρόμο. Τον μιμήθηκαν και οι άλλοι και τα κουφάρια των Γερμανών στο δρόμο. Ο καπετάν Γιαννούλης, που είχε ηρεμήσει με το αποτέλεσμα, βλέποντας αυτή τη δουλειά, έβαλε το μυαλό του να δουλέψει και διάταξε να τοποθετήσουν τους νεκρούς κάθετα προς τον άξονα του δρόμου και σε απόσταση που να μην μπορεί να περάσει τροχοφόρο και ιδιαίτερα τανκς, χωρίς να τους πολτοποιήσει. Σωτήρια αποδείχτηκε αυτή η σκέψη του Γιαννούλη.

Η πόλη αλώθηκε και είχε αρχίσει η λαφυραγώγηση. Μετά τις πέντε η ώρα το απόγιομα, μια ομάδα ανέβαζε στο Διοικητήριο την ελληνική σημαία, ενώ οι αντάρτες κουρασμένοι και βαρυφορτωμένοι περίμεναν το σήμα σύμπτυξης για να αρχίσει η αποχώρηση από την πόλη. Οι κάτοικοι βγαίνανε δειλά-δειλά από τα σπίτια τους, και πολλοί άρπαζαν ό,τι μπορούσαν κι άφηναν την πόλη φεύγοντας στο Βάλτο, φοβούμενοι τυχόν αντίποινα των Γερμανών σε βάρος τους, μια και ήξεραν πως εμείς θα αποχωρούσαμε. Σε λίγη ώρα ακούστηκε ο βόμβος αυτοκινητοφάλαγγας από το δρόμο του Αγρινίου. Η φάλαγγα όλο και πλησίαζε και ο βόμβος γινόταν ανησυχητικός, ενώ και στον Αμβρακικό φάνηκαν εξοπλισμένα πλοιάρια.

Δεν πέρασε ούτε μισή ώρα και τα τανκς έφτασαν στα πρώτα σπίτια της πόλης και αμέσως πλεύρισαν το δασύλλιο, κι άρχισαν το σφυροκόπημα των υψωμάτων και προς το Βάλτο και προς το Ξηρόμερο. Ένα τμήμα πεζών Γερμανών κινήθηκε προς το Κάστρο και το δασσύλλιο, με πρόθεση να κλείσει το πέρασμά μας προς το Βάλτο. Η οπισθοφυλακή μας, όμως, που κρατούσε θέσεις στο δασύλλιο, ώσπου να συμπληρωθεί η σύμπτυξή μας, τους κράτησε μακριά από το στόχο τους. Αντάρτες και πολίτες βαρυφορτωμένοι όδευαν από τον αυχένα προς το Βάλτο. Τα τανκς κινήθηκαν απειλητικά, πλησίασαν σε θέση βολής και μέσα σε λίγα λεπτά θα μπορούσαν να ελέγχουν τον αυχένα, απ΄ όπου ανέβαιναν οι αντάρτες κι οι πολίτες. Έπεσαν, όμως, απάνω στα σπαρμένα στο δρόμο κουφάρια. Στη θέα των νεκρών σάστισαν, ίσως και να 'φριξαν αυτοί οι σκληροί θύτες των λαών, ίσως και να τρόμαξαν να σταματήσουν. Μια άλλη κραυγή τώρα, ανάμικτη από έκπληξη, φρίκη κι απελπισία κάποιου Γερμανού αξιωματικού.

– Ληστές! Κτήνη!

Κραυγή από σίδερο, που έφτασε ως τους αντάρτες και τους πολίτες που αποχωρούσαν μειδιώντας. Κατέβηκαν όλοι από τα οχήματα και άρχισαν να μετατοπίζουν τα πτώματα από το δρόμο κι από τη βιασύνη τους δεν ξεχώριζαν αντάρτες και στρατιώτες. Η καθυστέρηση ήταν αρκετή για να διαφύγουν όλοι οι αντάρτες και οι πολίτες προς το Βάλτο ανενόχλητοι.

Όμως οι νεκροί συναγωνιστές έμειναν εκεί στους δρόμους της Αμφιλοχίας, μαζί με τους σκοτωμένους Γερμανούς, σφραγίδα της πολεμικής παραφροσύνης.

Έπαψαν τα πυρά και μόνο οι αγριοφωνάρες του Γερμανού αξιωματικού τάραζαν τη σιωπή των νεκρών. Αυτοί οι νεκροί, δικοί και ξένοι, θα μας δικάσουν και θα μας καταδικάσουν, έλεγε αργότερα ο λοχαγός Βασίλης Τσούνης, από τον Κραβασαρά, από τους πρωτεργάτες της νίκης. Δεν έμαθα, για να είμαι ειλικρινής δε ρώτησα να μάθω αν οι νεκροί Έλληνες και Γερμανοί τάφηκαν μαζί αδερφωμένοι ή χωριστά, κακήν κακώς εδώ και εκεί. Όπως κι αν έγινε, τελικά οι νεκροί, χωρίς σύνορα πια, δίκαια θα δικάσουν και θα καταδικάσουν τους ζωντανούς με σύνορα, για τον άδικο χαμό τους, πάνω στον ανθό της ηλικίας τους και για τα δεινά της γενιάς τους και των ερχόμενων γενιών. Οι πόλεμοι μόνο φρίκη προσφέρουν. Όμως, όταν πολεμάει το δίκαιο ενάντια στο άδικο και τη βία, περιορίζεται η δυσμενής εντύπωση […]».


Κυριακή, 9 Ιουλίου 2017

Aφιέρωμα: Έλληνες στον Ισπανικό Εμφύλιο - μέρος 3ο


Oι Έλληνες ναυτεργάτες της ΕΝΕ στον Ισπανικό Εμφύλιο



Θα ήταν ασφαλώς μεγάλη παράλειψη να μην αναφέρουμε μερικά λόγια για τους Έλληνες αντιφασίστες και κομμουνιστές, στην πλειοψηφία τους ναυτεργάτες, που πολέμησαν το φρανκικό φασισμό στη θάλασσα.

Από τις πρώτες κιόλας ημέρες η Ισπανική Δημοκρατία είχε αποκλειστεί όχι μόνο από το στόλο του Φράνκο αλλά και τους στόλους άλλων φασιστικών δυνάμεων, της χιτλερικής Γερμανίας, της φασιστικής Ιταλίας και της δικτατορίας του Σαλαζάρ στην Πορτογαλία. Σοβαρό ρόλο έπαιζαν στον αποκλεισμό αυτό τα υποβρύχια των φασιστικών δυνάμεων, γιατί βύθιζαν καθημερινά τα εμπορικά σκάφη, με τα οποία μεταφέρονταν πολεμοφόδια και τρόφιμα για τους Ισπανούς από διάφορες χώρες και πρώτα από όλα από την ΕΣΣΔ. 

Ανάμεσα σε αυτά βρισκόταν και το υποβρύχιο που είχε προσωπικά αγοράσει ο Φράνκο. Τα περισσότερα από τα εμπορικά σκάφη - μεγάλα και μικρά- ήταν ελληνικά. Τα πληρώματά τους αποτελούνταν κυρίως από Έλληνες ναυτεργάτες. 

Τα πολεμοφόδια και τρόφιμα μεταφέρονταν αρχικά σε διάφορα λιμάνια της Βόρειας Αφρικής κι από εκεί με ελληνικά σκάφη κυρίως, στέλνονταν στη μαχόμενη Ισπανία, στα λιμάνια της Βαρκελώνης, της Καρθαγενής, του Αλικάντε και της Αλμέρια. 

Να τι αναφέρει σχετικά ο Έλληνας ναυτεργάτης Γ. Αλκιδάμας στις 15/10/1937:


"Είναι ήδη γνωστό ότι τα ελληνικά καράβια, κάτω από την καθοδήγηση της ΕΝΕ (Ελληνική Ναυτεργατική Ένωση), από καιρό τώρα μεταφέρουν στην αγωνιζόμενη Ισπανία τεράστιες ποσότητες αναγκαίων εφοδίων. Τέτοια φορτία φεύγουν τακτικά από τη Μασσαλία και τα γειτονικά λιμάνια. Προσφέροντας με αυταπάρνηση τις υπηρεσίες τους, αυτοί οι Έλληνες ναυτεργάτες διακινδυνεύουν τη ζωή τους. Τα ελληνικά καράβια που φέρνουν ομηρικά ονόματα όπως "Νεφεληγερέτης", "Πολυφλοίσβιος" και "Ναυκρατούσα" και άλλα, παράλληλα με τον τίμιο αγώνα που κάνουν στα διάφορα μέτωπα στο ισπανικό έδαφος οι Έλληνες αντιφασίστες, δοξάζουν το ελληνικό όνομα συνεχίζοντας τις δημοκρατικές μας παραδόσεις. Επίσης, το ελληνικό καράβι "Ιόνιον" που επρόκειτο να πάει με μεγάλο φορτίο όσπρια για τη Βαλένθια την τελευταία στιγμή η διοίκησή του θέλησε να τραβήξει για την Ιταλία του Μουσολίνι, για το λιμάνι της Γένουα. Οι ναυτεργάτες όμως μυρίστηκαν το κόλπο της διοίκησης του πλοίου και με την οργάνωσή τους κατάφεραν να ξεφορτωθεί το φορτίο του, που η αξία του έφτανε το ένα περίπου εκατομμύριο, εκεί που έπρεπε. Οι ναυτεργάτες βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, αλλά ύστερα από μεσολάβηση της Ισπανικής Δημοκρατίας, το ζήτημα βρήκε τη λύση του υπέρ των ναυτεργατών."

Από την έναρξη του Ισπανικού Εμφυλίου, τα φασιστικά υποβρύχια και τα άλλα πολεμικά πλοία έκαναν το παν για να μην ενισχύεται από τη θάλασσα η μαχόμενη Ισπανική Δημοκρατία. Ο παλιός ναυτεργάτης Παναγιώτης Σκευοφύλακας γράφει σε επιστολή του: 

"Το 1936 μπαρκάραμε με το ατμόπλοιο "Πόλι" και ταξιδεύαμε στη Μεσόγειο. Ο Φράνκο είχε γραμμένο το πλοίο στο μαύρο του κατάλογο. Για αυτό και το παρακολουθούσε με πολεμικά νύχτα-μέρα. Ένα πρωί εμφανίστηκε μπροστά στην πλώρη μας το φασιστικό ισπανικό πολεμικό πλοίο "Μπαλεάρες". Μας έκανε σήμα να σταματήσουμε. Μας πλησίασε μια βενζινάκατος. Ένας αξιωματικός και δύο ναύτες με τα όπλα τους ανέβηκαν στο κατάστρωμα και μίλησαν με τον πλοίαρχο και έφυγαν. Ύστερα από 15 λεπτά της ώρας μας χτύπησαν με τα κανόνια τους. Αμέσως άρχισαν να μπαίνουν το πλοίο νερά. Ανεβήκαμε στη ναυαγοσωστική λέμβο όλο το πλήρωμα - 19 Έλληνες κι ένας Αλβανός- και απομακρυνθήκαμε από το "Πόλι". Οι Ισπανοί μας πήραν στο πολεμικό και μας έβαλαν σε μια μεγάλη δεξαμενή νερού άδεια, που δεν είχε καθαρό αέρα και με τα κανόνια τους βούλιαξαν έπειτα το πλοίο μας. Ένα πρωί μας κουβάλησαν στο λιμάνι Σούτα κι από εκεί με λεωφορείο μας ανέβασαν στα γύρω βουνά και μας έκλεισαν σ' ένα στρατόπεδο που κρατούσαν πολλούς δημοκράτες. Δυο ή τρεις φορές την εβδομάδα κουβαλούσαν χαράματα δημοκράτες και τους τουφέκιζαν. Εμάς, χάρη στις ενέργειες που έγιναν από τους Ιταλούς δημοκράτες μας μετέφεραν στη Γένουα και από εκεί πήγαμε στην Ελλάδα."


Το πολεμικό "Μπαλεάρες" πριν βυθιστεί στις 6/3/1938 από το "Lepanto" που πολεμούσε με τις δυνάμεις της Δημοκρατικής Ισπανίας.


Μερικές από τις ειδήσεις που δημοσιεύτηκαν στα δημοκρατικά έντυπα σωματείων και ενώσεων των ΗΠΑ και του Καναδά εκείνη την εποχή επιβεβαιώνουν την εγκληματική δράση των φασιστικών υποβρυχίων και αεροπλάνων, ενάντια σε εμπορικά πλοία:

"Βαρκελώνη, 10 Σεπτέμβρη. Βεβαιούται ότι το σοβιετικό φορτηγό "Τεμιριάζεφ" βυθίστηκε κοντά στις αφρικανικές ακτές, πλάι στο Δελίς, με πλήρωμα που αποτελούταν από 29 άνδρες και 3 γυναίκες. Το πειρατικό υποβρύχιο αγνώστου εθνικότητας που το τορπίλισε ανήκε στην Ιταλία ή στη Γερμανία."

"Λονδίνο, 15 Σεπτέμβρη. Σχεδόν ταυτόχρονα με τον τορπιλισμό του αγγλικού καταδρομικού "Χάβοκ" κοντά στο Αλικάντε, τα φασιστικά αεροπλάνα βομβάρδισαν το ελληνικό φορτηγό ατμόπλοιο "Τσέπος" κοντά στη Βαρκελώνη. Σκότωσαν τον πηδαλιούχο και τραυμάτισαν έναν ναύτη."


"Πορτ Βαντέ, Γαλλία, 4 Μάρτη. Το ελληνικό πετρελαιοφόρο "Λουκάς" έπεσε πάνω σε μια νάρκη και βούλιαξε ανοιχτά στο Καπ ντε Κρες, στην ανατολική ακτή της Ισπανίας. Είκοσι ένα άτομα από το πλήρωμα πνίγηκαν. Ισπανοί ψαράδες περισυνέλεξαν τρεις ναύτες με σοβαρά εγκαύματα. Αργότερα, η θάλασσα ξέβρασε δύο καμένα πτώματα. Όπως γράφει η παρισινή εφημερίδα "Παρί Σουάρ", το "Λουκάς" μετέφερε 3.000 τόνους βενζίνη και επακολούθησε τρομερή έκρηξη όταν το πλοίο έπεσε σε νάρκη. Είχε φορτώσει στην Κωστάντζα της Ρουμανίας και πήγαινε για τη Βαρκελώνη."


Δεν ήταν λίγοι οι Έλληνες αντιφασίστες εθελοντές που υπηρέτησαν σε πολεμικούς ναυστάθμους και στα λιγοστά μικρά πολεμικά σκάφη της Ισπανικής Δημοκρατίας. Παρακάτω παραθέτουμε ένα γράμμα του εθελοντή ναυτεργάτη Στέργιου Προκοπιώτη, που στάλθηκε στις 6/1/1937:


"Εγώ ήμουνα στο μέτωπο της Μαδριτης, στο Κάσο ντε Κάμπο και τραυματίστηκα στην αντεπίθεση που κάναμε στις 16 Νοέμβρη 1936. Η δικιά μας ομάδα Ελλήνων εθελοντών, πολλοί εκ των οποίων ναυτεργάτες, ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή. Εκεί με βρήκε ένα βόλι πάνω από το δεξιό μου μάτι. Τη γλίτωσα όμως. Έτσι, μια που είχα ειδικές γνώσεις για τη θάλασσα, έπειτα από μια 27ήμερη νοσήλευση με μεταθέσανε στον πολεμικό ναύσταθμο της Καρθαγένας. Τώρα είμαι αξιωματικός του ναυτικού σε μια κανονιοφόρο που φυλάει την είσοδο του λιμανιού.


Ο Προκοπιώτης αναφέρει σε επόμενο γράμμα του στις 29/1/1937: 

"Εδώ στην Καρθαγένα, ετοιμαζόμαστε για αγώνα στη θάλασσα. Οι φασίστες τορπίλισαν το καταδρομικό "Μιγκουέλ Θερβάντες". Ευτυχώς σε λίγες βδομάδες θα είναι και πάλι έτοιμο για δράση. Στο μεταξύ, έπειτα από πρότασή μας για δραστηριοποίηση των υποβρυχίων της Ισπανικής Δημοκρατίας, μου ανατέθηκε να βρω Έλληνες εθελοντές, που έχουν σχετική πείρα. Βρήκα κιόλας μερικούς ναυτεργάτες, όπως το σύντροφο Μάρκο και άλλους. Για τους γνωστούς λόγους δεν αναφέρω ονόματα, όπως και σε άλλες περιπτώσεις, μια που στην Ελλάδα οργιάζει ο μεταξικός φασισμός. Χθες αναχώρησε για το μέτωπο και ο σύντροφος ΣΜΓ.

Δύο άλλοι ναυτεργάτες, μέλη της Ελληνικής Ναυτεργατικής Ένωσης (ΕΝΕ), σε ένα γράμμα τους από το Καμπούρου της Ισπανίας, το Μάρτη του 1937, ανάμεσα σε άλλα γράφουν:


"Σήμερα πρόκειται να μεταφερθούμε  στο Αλμπαθέτε για τον ισπανικό στόλο. Κάνουμε αρκετά γυμνάσια. Προετοιμαζόμαστε. Και εδώ στο ναυτικό, όπως και στο στρατό ξηράς, αξιωματικοί και απλοί στρατιώτες είμαστε ίσοι. Ο σύντροφος Αντώνης είναι μαζί μας, ναύτης. Στα γυμνάσια τον βοηθάει και η γλώσσα. Μιλάει ρώσικα."

Εκτός από την εμφανή και ενάντια σε κάθε συνθήκη συμμετοχή των ναυτικών δυνάμεων των δύο μεγάλων φασιστικών κρατών της Ισπανίας και Ιταλίας και άλλες δυνάμεις φασιστικές και μη, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην υπονόμευση της Ισπανικής Δημοκρατίας. Παρά το γεγονός ότι οι αστικές κυβερνήσεις πολλών χωρών είχαν υπογράψει το Σύμφωνο της Διεθνούς Επιτροπής μη Επέμβασης, ο ρόλος τους ήταν σαφώς σκιώδης, αφού ενεργά υποστήριξαν τον Φράνκο. Το σύμφωνο αυτό φέρει και την υπογραφή του Έλληνα δικτάτορα Μεταξά, όμως το τμήμα εξωτερικού της Ελληνικής Ναυτεργατικής Ένωσης (ΕΝΕ), με επίσημη ανακοίνωσή του το 1938 καταγγέλλει τα εξής: 

"Η κυβέρνηση του Μεταξά διαθέτει πλοία για τη μεταφορά πολεμικού υλικού στους φασίστες την Ισπανία."

Παράλληλα, η Ελληνική Ναυτεργατική Ένωση είχε ανοιχτά καταγγείλει και τον σκιώδη ρόλο των ΗΠΑ που εφοδίαζαν το Φράνκο με καύσιμα για το στόλο και τα μηχανοκίνητά του μέσω της Πορτογαλίας του δικτάτορα Σαλαζάρ. 


Ναυτικές δυνάμεις της φασιστικής Ιταλίας και ναζιστικής Γερμανίας στην Ισπανία


  • Το ιταλικό υποβρύχιο "Ίριδα" με διοικητή τον Χούνιο Βαλέριο Μποργκέζε συμμετείχε σε 7 επιθέσεις ενάντια σε εμπορικά πλοία, ενώ στις 30 Αυγούστου 1937, προκάλεσε διπλωματικό επεισόδιο ανάμεσα στην Ιταλία και τη Μ. Βρετανία όταν άνοιξε πυρ ενάντια στο βρετανικό πολεμικό "Χάβοκ", περνώντας το για πλοίο της Ισπανικής Δημοκρατίας. Το "Χάβοκ" απέφυγε την τορπίλη και ανταπάντησε με υποβρύχιες βόμβες κατά υποβρυχίων, όπως και ακόμα τέσσερα βρετανικά πολεμικά. Το "Ίριδα" μετά από 9 ώρες κατάφερε να διαφύγει σε μεγάλο βάθος.
  • Το ιταλικό υποβρύχιο "Όνιτσε" επιχείρησε δύο επιθέσεις έξω από την Ταραγόνα ενάντια σε βενζινόπλοια, χωρίς σοβαρές επιτυχίες.
  • Το ιταλικό υποβρύχιο "Γκαλιλέο Γκαλιλέι" επιχείρησε δύο επιθέσεις έξω από το νησί Soller κοντά στις ισπανικές ακτές.
  • Το ιταλικό υποβρύχιο "Γκαλιλέο Φεράρις" βρισκόταν σε περιπολία ως το 1938  έξω από το νησί Soller κοντά στις ισπανικές ακτές.
  • To γερμανικό υποβρύχιο U-34 περιπολούσε τις ακτές της Καρταγένα και βύθισε 6 εμπορικά πλοία ως το 1938.
  • To γερμανικό υποβρύχιο U-35 περιπολούσε τις ακτές του Αλικάντε και βύθισε 5 εμπορικά πλοία ως το 1938.
  • Ακόμα, τα γερμανικά υποβρύχια U-25, U-26, U-27, U-28, U-31 και U-35 βρίσκονταν στην υπηρεσία του Φράνκο προκαλώντας τεράστιες ζημιές στον στόλο της Ισπανικής Δημοκρατίας και άλλα εμπορικά πλοία.
  • Το γερμανικό θωρηκτό "Admiral Scheer" περιπολούσε τα στενά του Γιβραλτάρ και υποβοήθησε την διαπεραίωση στρατευμάτων του Φράνκο από το Μαρόκο. Βομβάρδισε επίσης σφοδρά το λιμάνι της Αλμέρια προκαλώντας εκατοντάδες θανάτους.
  • Το γερμανικό θωρηκτό "Deutschland" περιπολούσε τα στενά του Γιβραλτάρ και υποβοήθησε την διαπεραίωση στρατευμάτων του Φράνκο από το Μαρόκο. Χτυπήθηκε σοβαρά από τη σοβιετική αεροπορία στην Ίμπιζα και για μεγάλο διάστημα δέχονταν επισκευές.
  • Το γερμανικό θωρηκτό "Admiral Graf Spee" αντικατάστησε σε υπηρεσία στο Γιβραλτάρ το αδελφό πλοίο του "Admiral Scheer" το 1938.
  • Ακόμα, τα ελαφρά καταδρομικά  "Köln", "Leipzig"και "Nürnberg" συμμετείχαν μαζί με 9 τορπιλάκατους σε διάφορες επιχειρήσεις του Ισπανικού Εμφυλίου.




Σάββατο, 8 Ιουλίου 2017

Κώστας Βουρλάκης: Ποιος ήταν


Ο Κώστας Βουρλάκης γεννήθηκε το 1921 στη Μοσχοκαρυά –Λειανοκλαδίου - Φθιώτιδος. Τα ονόματα των γονιών του ήταν Νίκος και Θεοδώρα.

Άνθρωπος αδίστακτος και χαμηλού μορφωτικού και διανοητικού επιπέδου. Μαζί με τα 3 αδέλφια του δημιούργησε τη ισχυρότερη παρακρατική ομάδα στη Δυτική Φθιώτιδα. Ο ένας αδελφός του τη περίοδο της κατοχής εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ υπό τον Άρη Βελουχιώτη, αλλά επειδή συνέχισε να κλέβει τους χωρικούς σε συνεργασία με τον Πατακιά από τα Καμπιά Φθιώτιδος – γνωστό συνεργάτη των Ιταλών στη περιοχή - οι αντάρτες τον εκτέλεσαν. Τότε ο Κώστας με τον άλλο αδελφό του, κατατάχτηκαν στον ΕΔΕΣ, όπου σε μια μάχη ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ το 1943, ο αδελφός του σκοτώθηκε.

Μέχρι τη συμφωνία της Βάρκιζας, δεν υπάρχει άλλη γνωστή δραστηριότητα από μέρους του, αλλά ο στενός πυρήνας της ομάδας του, μαζί με τον οπλισμό της συνέχισαν να υπάρχουν.

Τον Ιούλιο του 1945 οι ένοπλες ομάδες - κλήθηκαν σύμφωνα με τον Α.Ν. 453 - να παραδώσουν τον οπλισμό τους. Ο Βουρλάκης παρέδωσε ένα μικρό μέρος του οπλισμού που κατείχε αυτός και η ομάδα του, αλλά το μεγαλύτερο μέρος το απέκρυψε σε διάφορες τοποθεσίες. Αμέσως μετά όμως ανασυγκροτεί την ομάδα του, αποτελούμενη από 15-20 άτομα οι όποιοι αυξάνονταν ανάλογα με την επιδρομή που είχαν σχεδιάσει να κάνουν, με διαφόρους «δεινοπαθήσαντες από το ΕΑΜ».

Στις αρχές του 1946, μια ομάδα του Βουρλάκη συνέλαβε τον ηγούμενο της Μονής Αγάθωνος Γερμανό Δημάκο, γνωστό και ως παπά-Ανυπόμονο, ο οποίος τη περίοδο της κατοχής είχε ακολουθήσει τον Άρη Βελουχιώτη, ο οποίος όμως μετά την απελευθέρωση αποτραβήχτηκε στη Μονή Αγάθωνος και δεν ασχολήθηκε με τίποτα άλλο παρά με τα ιερατικά του καθήκοντα. Τον συνέλαβαν λοιπόν και τον οδήγησαν δεμένο στη Μοσχοκαρυά, όπου τον βασάνισαν άγρια για να αποκαλύψει που είχε κρύψει όπλα ο ΕΛΑΣ, πράγμα που δεν γνώριζε φυσικά ο ηγούμενος.

Όλα τα χωριά της Δυτικής Φθιώτιδας δεινοπάθησαν από την συμμορία του Βουρλάκη. Σκότωσαν πολλούς πρώην ΕΛΑΣιτες ή συγγενείς ΕΛΑΣιτων. Διαπόμπεψαν παπάδες και γυναίκες. Έκλεψαν ολόκληρες προίκες μέσα από σπίτια, που είχαν γίνει με μεγάλο κόπο από τους γονείς για να παντρέψουν τα κορίτσια τους.

Λίγο έξω από τη Λαμία είχε στήσει κανονικό «τελωνείο» και όσοι αγρότες η έμποροι πέρναγαν από εκεί πλήρωναν φόρο με ένα μερίδιο από το εμπόρευμα τους.

Δεν δίστασε να σκοτώσει με τα ίδια του τα χέρια τον Πατακιά από τα Καμπιά, που ήταν παλιά συνεργάτης του αδελφού του στις κλοπές και τον οποίο είχε πάρει στην ομάδα του μετά τη Βάρκιζα. Εδώ να θυμίσουμε ότι ο Πατακιάς ήταν ο φόβος και ο τρόμος της Δυτικής Φθιώτιδας, μαζί με τον Τουρκοχρήστο (Χρήστος Δημητρακόπουλος 66 ετών από το Παλαιοχώρι σύμφωνα με το βιβλίο αποβιωσάντων της εκκλησίας της Φτέρης) τη περίοδο της Κατοχής. Τον Τουρκοχρήστο το συνέλαβε ο Φώτης Μαστροκώστας (Θάνος) από τη Σπερχειάδα, με εντολή του Άρη Βελουχιώτη στο χωριό της Λευκάδας, τον δίκασαν και τον εκτέλεσαν στον τοίχο του σχολείου της Φτέρης.

Το 1947 δολοφόνησε εν ψυχρώ έναν κτηνοτρόφο, που όμως για κακή τύχη του Βουρλάκη, οι δυο γιοί του υπηρετούσαν στον Κυβερνητικό Στρατό και ένας θείος τους, ήταν υψηλόβαθμος αξιωματικός του Κυβερνητικού Στρατού.

Μετά από συνεχή άρθρα στον αστικό τύπο για το θέμα, συνελήφθη και φυλακίστηκε στις φυλακές της Καλλιθέας. Αποφυλακίστηκε όμως γρήγορα μετά από συνεχή άρθρα στον φιλικό τύπο για τα «ανδραγαθήματα» του και τη συνεισφορά του στον αγώνα «εναντίον των Κομμουνιστο-Συμμοριτών».

Ήταν στη περιοχή, από τους βασικούς υποστηρικτές του Υπουργού Δημ. Χατζίσκου, που θεωρούνταν και Φθιωτάρχης, καθώς και του Βουλευτή Ευρυτανίαςτου Εθνικού Κόμματος Ελλάδος, Κ. Παπαγεωργίου.

Μετά τη λήξη του Εμφυλίου «ανταμείφτηκε» με μια άδεια περιπτέρου στη κεντρική πλατεία της Λαμίας.

Αρχές της δεκαετίας του ΄60, όταν κατέβαινε στη Λαμία, πλησίαζε τους επιβάτες που περίμεναν το λεωφορείο για να γυρίσουν στα χωριά τους και ζήταγε λεφτά για τα εισιτήρια του (αφήγηση στον πάτερα μου από έναν χωριανό μας ο οποίος παρ’ότι είχε δοκιμάσει στη καμπούρα του το ματσούκι του Βουρλάκη, δεν διανοήθηκε να μην δώσει λεφτά).

Γύρω στο 1964 σκότωσε τη πρώτη του γυναίκα, γιατί δεν του έκανε παιδιά όπως ελεγε. Φυλακίστηκε στις φυλακές της Λαμίας, όπου ήταν συγκρατούμενος με φίλο του πατέρα μου, ο οποίος ήταν προφυλακισμένος εκεί για πολιτικά αδικήματα. Από αφήγηση δικιά του λοιπόν, ακούσαμε την εξής ιστορία για τον Βουρλάκη :

Μετά τη δολοφονία της γυναίκας του, όπως έγραψα παραπάνω, ήταν προφυλακισμένος στις Φυλακές Λαμίας. Όταν ήρθε η στιγμή να τον πάνε στον Εισαγγελέα Λαμίας, τον πήγαν συνοδεία περίπου 15 χωροφύλακες, και δεν τολμούσαν να του περάσουν χειροπέδες. Ήταν ακόμα - μετά τόσα χρόνια - ο φόβος και ο τρόμος. Όταν μπήκαν συνοδεία όλοι μαζί στο γραφείο του εισαγγελέα, τους ρώτησε γιατί ήταν τόσοι πολλοί αστυνομικοί για έναν κρατούμενο, και γιατί δεν φόραγε χειροπέδες. Οι αστυνομικοί δικαιολογήθηκαν ότι ήταν ο φοβερός και τρομερός Καπετάν-Βουρλάκης . Τους είπε τότε ο εισαγγελέας, ότι να μην τολμήσουν να το ξανακάνουν αυτό. Όποτε είναι να τον μεταφέρουν πάλι οπουδήποτε, θα του περνάτε χειροπέδες και θα τον συνοδεύει ένας αστυνομικός. Αν τολμήσει να κάνει κιχ δίνω εντολή από τώρα να τον πυροβολήσετε στο κεφάλι.

Από εκεί και πέρα άρχισε να ξεθωριάζει η φήμη και το Καπετανιλίκι του Βουρλάκη.

Δεν είναι γνωστό πότε αποφυλακίστηκε. Ξαναπαντρεύτηκε με την Αγορίτσα Βουρλάκη, το γένος Καλαπανίδα.

Πέθανε στη Μοσχοκαρυά το 1981 και ο τάφος του βρίσκεται στο νεκροταφείο του χωριού.

Όσο και να είχα ψάξει στο internet με ερωτήματα σε ιστορικούς που είχαν ασχοληθεί με αυτή τη περίοδο , κανένας τους δεν είχε φωτογραφία του. Ο Ιάσων Χανδρινός μου έδωσε τη πληροφορία ότι αν θυμάται καλά –γιατί είχαν περάσει και χρόνια- υπήρχε ο τάφος του στο νεκροταφείο της Μοσχοκαρυάς, και υπάρχει και φωτογραφία του. Πήγα λοιπόν μέχρι εκεί έψαξα και τελικά όντως υπήρχε φωτογραφία του η οποία συνοδεύει αυτό το άρθρο. Είναι βέβαια φωτογραφία του σε μεγάλη ηλικία ,αλλά όταν την έδειξα σε ηλικιωμένους στο χωριό μου που τον είχαν δει από κοντά εκείνη τη περίοδο, αμέσως τον αναγνώρισαν .-

Υ.Γ Το άρθρο αυτό δεν έχει σκοπό να ξύσει πληγές . Υπήρχε ένα κενό στην ιστορία για αυτό το πρόσωπο που έδρασε στη περιοχή μας και έγραψα αυτό το άρθρο συγκεντρώνοντας τις λίγες πληροφορίες που υπήρχαν στο internet, τις προσωπικές πληροφορίες που είχα και συμπλήρωσα το puzzle αυτό με τη φωτογραφία του.

Επιμέλεια κειμένου Σπύρος Βασ.Παπακώστας

Πηγή: http://www.fteri-fthiotidos.gr/index.php/kostas-vourlakis.html



Παρασκευή, 7 Ιουλίου 2017

Aφιέρωμα: Έλληνες στον Ισπανικό Εμφύλιο - μέρος 2ο


Ο Ελληνικός λόχος 




Από το 1937 η παρουσία ξένων αντιφασιστών εθελοντών στην Ισπανία ήταν πια γεγονός. Ο προλεταριακός διεθνισμός έπαιρνε για ακόμα μια φορά στην ιστορία υλική μορφή. Η κατάσταση του ισπανικού μετώπου, σε όλο το μήκος του οποίου δίνονταν σκληρότατες μάχες επέβαλλε τη γρήγορη οργάνωση και συγκρότηση μάχιμων μονάδων για αποστολή των εθελοντών στην πρώτη γραμμή. 

Αυτό το έργο ανέλαβε μια επιτροπή απαρτιζόμενη από εξέχουσες προσωπικότητες του κινήματος της εποχής. Ανάμεσά τους ήταν οι εξής: Ο Πολωνός αντιφασίστας στρατηγός Κάρολ Σφιερτσέφσκι που είχε περάσει στην ιστορία με το ψευδώνυμο "στρατηγός Βάλτερ", ο Γιόζεφ Μπροζ Τίτο, κατοπινός ηγέτης του Γιουκσλάβικου αντάρτικου και πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Λαϊκής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, ο Λουίτζι Λόνγκο, ηγετικό στέλεχος του ΚΚ Ιταλίας, ο Πιέτρο Νένι, αρχηγός του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ιταλίας, ο Γάλλος κομμουνιστής Αντρέ Μαρτί, καθώς και πολλές άλλες προσωπικότητες και εργατικά κι επαναστατικά στελέχη του παγκόσμιου κινήματος. 

Η εκπαίδευση στα έμπεδα της Διεθνούς Ταξιαρχίας στο Αλμπαθέτε δεν κρατούσε πολύ λόγω των άμεσων αναγκών σε στρατιώτες. Το πολύ ένα μήνα. Σταδιακά λοιπόν, από τα τμήματα των εθελοντών ξεκίνησαν να σχηματίζονται οι πρώτοι λόχοι, μετέπειτα τάγματα και τέλος ταξιαρχίες. Διοικητές τους ήταν οι Κάρολ Σφιερτσέφσκι (γενικός διοικητής), Λουίτζι Λόνγκο (πολιτικός επίτροπος) και ο Αντρέ Μαρτί στη θέση του στρατιωτικού στελέχους. Η αριθμητική δύναμη της κάθε ταξιαρχίας κυμαίνονταν ανάλογα με τις διαθέσιμες εφεδρείες και την ανάγκη του μετώπου όπου υπηρετούσε.

Στη 15η Ταξιαρχία ανήκαν τα τάγματα "Αβραάμ Λίνκολν", "Ουάσινγκτον" και "Μακένζι" στα οποία υπηρετούσαν Αμερικάνοι και Έλληνες που είχαν έρθει στην Ισπανία μέσω των ΗΠΑ και του Καναδά. Η 13η Ταξιαρχία που είχε το όνομα "Γκεόργκι Ντιμιτροφ" είχε δημιουργηθεί από σλαβόφωνους αγωνιστές και σε αυτή υπηρετούσαν στον ξεχωριστό λόχο "Νίκος Ζαχαριάδης" οι Έλληνες που κατέφθαναν από τα Βαλκάνια, την Ελλάδα και την Κύπρο. Φυσικά υπήρχαν και διάσπαρτοι Έλληνες σε άλλες ταξιαρχίες που είχαν έρθει στην Ισπανία πολύ πριν δημιουργηθεί ο Ελληνικός λόχος. 

Ας δούμε τώρα την ανταπόκριση ενός Έλληνα στην εφημερίδα Εμπρός του Σικάγο: 

"Έπειτα από σχετική ανάπαυση πήραμε διαταγή για να πάμε στο μέτωπο. Μόλις φτάσαμε εκεί γύρισα να δω εάν είναι και άλλοι Έλληνες στα χαρακώματα. Εκεί που ρωτούσα, ένας Βούλγαρος που μίλαγει λίγα ελληνικά μου είπε: "Έλληνες; Παντού!" Και πραγματικά στην άλλη πτέρυγα άκουσα να μιλούν ελληνικά. Τους πλησίασα αμέσως και βρήκα 5-6 μαζί. Σφίξαμε τα χέρια και προχώρησα για να ανταμώσω με ακόμα 25 Έλληνες που είχαν έρθει μαζί από την Αμερική. (Αργυράκης, Χαλέπης, Βρεττός, Πάγκαλος, Φωτεινάκης και άλλοι). "Μα εδώ έχουμε Ελληνική διμοιρία ", τους λέω. "Βέβαια" μου απαντάνε "και περιμένουμε κι άλλους". Αφού τα είπαμε λιγάκι, πήγα πίσω στο τάγμα μου. Βρίσκω το διοικητή μου και του ζητώ να μεταφερθώ στο άλλο τάγμα μαζί με τους Έλληνες. Μου δόθηκε αμέσως η άδεια και έτσι τώρα είμαι με τους συμπατριώτες μας. Στα μασιγκάνια (αυτόματα) έμαθα ότι υπηρετούν ακόμα ο Τόμας και ο Τσερμέγκας."

Ο εθελοντής Κατσούνης σε ένα γράμμα του που έστειλε από την Ισπανία στις 23/07/1937 γράφει επίσης: 

"Πάνω από 400 Έλληνες αντιφασίστες παλεύουν στην Ισπανία, σκορπισμένοι σε διάφορα μέτωπα. Από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αμερική και τον Καναδά, τη Γαλλία και την Αγγλία. Ξεπερνώντας κάθε εμπόδιο βρέθηκαν στην Ισπανία με ένα σκοπό: Να προσφέρουν όλες τις δυνάμεις τους για το τσάκισμα της φασιστικής οχιάς. Πολεμώντας εδώ στην Ισπανία πολεμούν και το Μεταξικό φασισμό στην Ελλάδα. Όλοι σχεδόν έχουν πάρει μέρος σε αποφασιστικές μάχες: Στη Μαδρίτη, στη Χαράμα της Γκουανταλαχάρας. Πολλοί έχουν τραυματιστεί δύο και τρεις φορές και γύρισαν αμέσως στο μέτωπο μόλις βγήκαν από το νοσοκομείο. Μερικοί έπεσαν στο πεδίο της μάχης. Χθες αντάμωσα και τον Λούη Αργίτη, τραυματία από τις τελευταίες μάχες. Πολλοί Έλληνες στα διάφορα μέτωπα διευθύνουν ομάδες κι έχουν διακριθεί. Μερικοί μάλιστα προβιβάστηκαν. Πριν λίγες μέρες έφυγε για το μέτωπο ο σύντροφος Καραγιαννάκης μαζί με πολλούς άλλους που ανάρρωσαν από τα τραύματά τους."

Η δυσκολία της δημιουργίας ξεχωριστού ελληνικού λόχου από την αρχή βρισκόταν στο γεγονός ότι δεν υπήρχαν Έλληνες επαγγελματίες αξιωματικοί που θα μπορούσαν να πλαισιώσουν μια τέτοια στρατιωτική μονάδα. Αυτό όμως μπόρεσε να γίνει στους πρώτους κιόλας μήνες του πολέμου όταν έφτασε στην Ισπανία μια ομάδα από επτά Έλληνες αντιφασίστες αξιωματικούς από τις φυλακές της Μεταξικής Δικτατορίας. Πολλοί από αυτούς ήταν και μέλη του ΚΚΕ, ανάμεσά τους και ο Δημήτρης Πέτρου που αρχικά υπηρετούσε ως ανθυπολοχαγός στο τάγμα Βαλκανίων "Γιάγκοβιτς". 

Γράφει σχετικά ο Δημήτρης Πέτρου: 

"Eδώ όπως θα ξέρετε βρίσκονται επτά Έλληνες αξιωματικοί αντιφασίστες. Ίσως να είναι και άλλοι που δεν γνωρίζουμε γιατί τους αποσπούν σε διάφορα καινούργια τάγματα που οργανώνονται κάθε λίγο και λιγάκι. Ο Γλενός είναι οργανωτής στην ισπανική μπριγάδα 112 και ο Νίκος Πέτρου στη μπριγάδα 113. Ο Αλέξανδρος Νικολαϊδης βρίσκεται με το Βερνό στο τάγμα "Δημητρόφ" 15 και οι υπόλοιποι τρεις, Γιάννης Μαργαρίτης, Γιάννης Σιγανός και ο υποφαινόμενος βρισκόμαστε στο τάγμα των Βαλκανίων  "Γιάγκοβιτς"."

Στις 6 Ιουλίου 1937, ένας Έλληνας εθελοντής γνωστός μόνο ως "Γ.Β." γράφει:

"Αυτές τις μέρες προετοιμαζόμαστε για την οργάνωση δικού μας Ελληνικού τάγματος, που θα φέρει το όνομα του Νίκου Ζαχαριάδη. Εδώ στο μέτωπο είμαστε κάπου 400 Έλληνες εθελοντές από όλες τις ηπείρους αλλά σκορπισμένοι σε διάφορους λόχους. Η επιθυμία είναι επειδή συναντάμε γλωσσικές δυσκολίες να οργανώσουμε το δικό μας λόχο, με δικά μας στρατιωτικά στελέχη. Κάναμε αίτηση και πήραμε άδεια σχετικά. Χωρίς άλλο θα ακούσετε πολλά για το λόχο μας, για τους άνδρες του, όλοι πιστοί απόγονοι των ηρώων του 1821."

Τελικά, ο Ελληνικός λόχος οργανώθηκε το καλοκαίρι του 1937 στην τοποθεσία Μαρτίν Ντε λα Βένγκα, νότια της Μαδρίτης κοντά στον ποταμό Χαράμα. Στην ιδρυτική του συνεδρίαση πήραν μέρος οι εξής:

  • Δημήτρης Σακαρέλος, στέλεχος του ΚΚΕ
  • Δημητρίου Αϊβατζής
  • Γιώργος Παπακώστας
  • Πρωταγόρας
  • Λαπαθιώτης
  • Καπίτης
  • Καίσαρης 
  • Γ. Παππάς
Επίσης συμμετείχαν οι εξής Έλληνες ναυτεργάτες της ΟΕΝΟ:

  • Ν. Ψηλός
  • Τριαντάφυλλος
  • Δήμας
  • Κυπριωτάκης
  • Ν. Πάρης
  • Σ. Γεωργίτης
  • Καραβέλος
  • Παροσιάδης
  • Αθανασιάδης
  • Κιούκης
  • Ζουμπινάκης
Η συνεδρίαση που κατέληξε στη δημιουργία του λόχου "Νίκος Ζαχαριάδης" και όρισε τους εξής αντιφασίστες ως διοίκηση του λόχου: 

  • Αναγνώστης Δεληγιάννης (διοικητής)
  • Δημήτρης Σακαρέλος (πολιτικός επίτροπος και εκπρόσωπος του λόχου στο Κομισαριάτο)
  • Κυριάκος Στεφανόπουλος (υποδιοικητής)
  • Παντελής Παντελιάς (αξιωματικός λόχου)
  • Νίκος Πέτρου (αξιωματικός λόχου)
  • Κώστας Βέρνος (αξιωματικός λόχου)
  • Αλέξανδρος Νικολαϊδης (αξιωματικός λόχου)
Οι Κυριάκος Στεφανόπουλος, Παντελής Παντελιάς και Νίκος Πέτρου διετέλεσαν και αυτοί με αυτή τη σειρά διοικητές του λόχου. Στην αρχή, ο λόχος "Νίκος Ζαχαριάδης" αποτελούνταν από 40 εθελοντές, ενώ μετέπειτα η αριθμητική του δύναμη κυμαίνονταν ανάλογα με την κατάσταση. Ο λόχος εντάχθηκε στην 13η Ταξιαρχία "Γκεόργκι Ντιμιτροφ". 

Μετέπειτα, ο Ελληνικός λόχος μετονομάστηκε σε "Ρήγας Φεραίος" γιατί όλοι οι λόχοι και τα τάγματα έπρεπε να φέρουν ονόματα εθνικών ηρώων και όχι πολιτικών ηγετών.

Ο Ελληνικός λόχος πήρε μέρος σε μάχες σχεδόν σε όλα τα μέτωπα του πολέμου και σημείωσε μεγάλες νίκες. Κυριότερες μάχες που δόθηκαν από το λόχο ήταν η μάχη του Μπελτσίτε, η μάχη του ποταμού Χαράμα, η μάχη της Μοράτα Ντε Ταγιούνα, η μάχη του ποταμού Μαζανάρα και η υπεράσπιση των υψωμάτων Σαν Μαρτίν και Πενγκαρόν. 


(συνεχίζεται)


Αφίσες των Διεθνών Ταξιαρχιών








Γραμματόσημα των Διεθνών Ταξιαρχιών





Aφιέρωμα: Έλληνες στον Ισπανικό Εμφύλιο - μέρος 1ο


Κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, χιλιάδες αντιφασίστες, κομμουνιστές και δημοκράτες από την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τον Καναδά έφθασαν από στεριά και θάλασσα για να ενισχύσουν τον αγώνα του Ισπανικού λαού ενάντια στο φασισμό. Ανάμεσά τους 500 Έλληνες κομμουνιστές και αντιφασίστες. Στις προσεχείς ημέρες θα δημοσιεύσουμε ένα εκτενές, στο μέτρο του δυνατού αφιέρωμα για τη δράση και την τύχη τους. 

Ο Στέφανος Τσερμέγκας, Ικαριώτης συνδικαλιστής και μέλος του ΚΚΕ που αναδείχτηκε σε πολιτικό επίτροπο των Διεθνών Ταξιαρχιών αφηγείται για τους Έλληνες αγωνιστές της Ισπανίας:

"Οι περισσότεροι Έλληνες αντιφασίστες εθελοντές ήταν ναυτεργάτες που δούλευαν σε καράβια. Άλλοι πάλι ήταν μετανάστες σε διάφορες χώρες του κόσμου, όπου είχαν ξενιτευτεί για να βρουν δουλειά κι ένα κομμάτι ψωμί, που δεν μπορούσε να τους εξασφαλίσει η πατρίδα τους. Άλλοι ξεκινούσαν από τη φασιστοκρατούμενη Ελλάδα, από τα Δωδεκάνησα και την Κύπρο. Περνούσαν θάλασσες, ωκεανούς, διάβαιναν ψηλά βουνά και ατελείωτους κάμπους, έσκαβαν λαγούμια και δραπέτευαν από τις φυλακές, όπως έκαναν οι 8 της Αίγινα- μ'αυτό το όνομα πέρασαν στην ιστορία- με επικεφαλής τον Δημήτρη Σακαρέλο, τον κατοπινό θρυλικό πολιτικό επίτροπο των Ελλήνων εθελοντών στον Ισπανικό Δημοκρατικό Στρατό. 

Φυσικά, οι περισσότεροι από τους Έλληνες αντιφασίστες εθελοντές ήταν νεαροί στην ηλικία, όπως η Μαρίκα Νικολάου, η Ελένη Νικηφόρου και η Τούλα Ιωάννου, που ξεκίνησαν από τον Καναδά και έφτασαν μαζί με άλλους εθελοντές για να υπηρετήσουν σαν νοσοκόμες στον Ισπανικό Δημοκρατικό Στρατό. Δεν έλλειπαν πάντως και οι ηλικιωμένοι, ακόμα και πενηντάρηδες και πάνω. Αυτά λένε οι αφηγήσεις και οι ανταποκρίσεις εκείνης της εποχής. Το χαρακτηριστικότερο είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς δεν είχαν καμιά πολεμική πείρα και αρκετοί δεν είχαν ούτε τη στοιχειώδη πείρα του απλού στρατιώτη. Εξαίρεση αποτελούσαν μερικοί αντιφασίστες αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, που μαζί με τους άλλους εθελοντές πήγαν στην Ισπανία και υπηρέτησαν με τους βαθμούς τους σε διάφορες μονάδες και στο λόχο των Ελλήνων εθελοντών που μετέπειτα ονομάστηκε "Νίκος Ζαχαριάδης"."


Ακολουθεί απόσπασμα από άρθρο του Λευτέρη Τσιριμάκη, από τη Θεσσαλονίκη που υπήρξε πρωτεργάτης των κινητοποιήσεων αλληλεγγύης στον Ισπανικό Λαό και ενάντια στο Φράνκο, μέσα στη Μεταξική Δικτατορία. Στο άρθρο του μεταφέρεται η μαρτυρία Έλληνα εθελοντή για το πως έφτασε στην Ισπανία:

"Ύστερα από πέντε μερόνυχτα ταξίδι με το βαπόρι "Νορμανδία" φτάσαμε την παραμονή της πρωτοχρονιάς στο γαλλικό λιμάνι της Χάβρης κι από εκεί με τρένο πήγαμε στο Παρίσι, όπου μας παρέλαβε η Γαλλική Αντιφασιστική Επιτροπή, που διευκόλυνε όλους τους ξένους αντιφασίστες εθελοντές που φτάνανε στη Γαλλία, με προορισμό την Ισπανία. Στα γραφεία της Επιτροπής ανταμωθήκαμε με άλλους αντιφασίστες εθελοντές από  διάφορες χώρες του κόσμου. Ήταν Άγγλοι, Γάλλοι, Πολωνοί, Γερμανοί, Ιταλοί, Τσέχοι, Ουγγαρέζοι, Ρουμάνοι, Βούλγαροι, Αλβανοί και άλλοι.

Από το Παρίσι με τα φορτηγά αυτοκίνητα μεταφερθήκαμε κοντά στα σύνορα με την Ισπανία. Σε ολόκληρη τη διαδρομή μας μέσα στο γαλλικό έδαφος, οι Γάλλοι εργαζόμενοι σήκωναν ψηλά τις γροθιές και φώναζαν: "No pasaran!" Η δική μας ομάδα έφτασε στα ισπανικά σύνορα ένα δειλινό. Ήταν ακόμα η περίοδος εκείνη που η γαλλική κυβέρνηση του Μπλουμ έκανε τα στραβά μάτια. Χωριστήκαμε αμέσως σε μικρότερες ομάδες και όταν δόθηκε το σύνθημα της εκκίνησης, με τη βοήθεια ειδικών συνδέσμων που ήξεραν καλά τα μονοπάτια περάσαμε τα σύνορα από ένα πολύ στενό πέρασμα. (...)

Στις 3 Γενάρη του 1937 πατούσαμε τη γη της ηρωικής Ισπανίας. Ο πρώτος σταθμός μας ήταν το κάστρο της Φιγουάρας που βρίσκεται στους πρόποδες των Πυρηναίων.

Από τη Φιγουάρα φύγαμε μέρες μετά με το τρένο για Βαρκελώνη. Μετά πήγαμε στη Βαλένθια και τέλος φτάσαμε στο Αλμπαθέτε όπου βρισκόταν η έδρα της Διεθνούς Ταξιαρχίας. Παντού, σε όλους τους μικρούς και μεγάλους σιδηροδρομικούς σταθμούς ο ισπανικός λαός μας επεφύλασσε θερμότατη και εγκάρδια υποδοχή. Όλοι ήξεραν πως οι επιβάτες του τρένου που μας μετέφερε είναι πιστοί φίλοι του ισπανικού λαού, φλογεροί αντιφασίστες, που ήρθαν στο από όλες τις χώρες του κόσμου για να πολεμήσουν στο πλευρό τους. Γι' αυτό και στον κάθε σταθμό γέμιζαν τις αγκαλιές μας με τα αγαθά της εύφορης ισπανικής γης και μας κερνούσαν γλυκό κρασί της χώρας τους με τα ιδιόμορφα εκείνα ξύλινα κρασοπότηρα, τα λεγόμενα "τσίτσα". Ξεκαρδίζονταν στα γέλια γιατί στ' αλήθεια κανείς μας σχεδόν δεν κατάφερνε να πίνει το κρασί μ' αυτά τα παράξενα κρασοπότηρα χωρίς να καταβρέχει το πουκάμισό του. 

Παρόμοια εγκάρδια και θερμή υποδοχή μας έκανε ο ισπανικός λαός και στη Βαρκελώνη, στη Βαλένθια και στο Αλμπαθέτε, όπου βρίσκονταν τα έμπεδα των ξένων εθελοντών αντιφασιστών."


Αριθμητικά, οι Διεθνείς Ταξιαρχίες στο μέγιστο της συσπείρωσής τους αποτελούνταν από:

  • 500 Έλληνες
  • 15-17000 Γάλλους
  • 5000 Πολωνούς
  • 4000 Γερμανούς
  • Βούλγαρους, Αλβανούς, Ούγγρους, Τσέχους, Γιουκοσλάβους, Ρουμάνους, Ιταλούς, Βέλγους, Άγγλους, Μεξικάνους και Κουβανούς σε μικρότερα νούμερα.

Συνολικά έφθασαν την παρατακτή δύναμη των 17.000 ανδρών. Μαζί με τον τακτικό στρατό της Δημοκρατικής Ισπανίας, τις ένοπλες δυνάμεις του ΚΚ Ισπανίας, των Αναρχικών, των Τροτσκιστών και των ανδρών από την ΕΣΣΔ, οι δημοκρατικές δυνάμεις της Ισπανίας έφθασαν τους 450.000, με  350 αεροσκάφη και 200 τανκ. 

Απέναντί τους  οι δυνάμεις του Φράνκο 600.000 άνδρες, εκ των οποίων τουλάχιστον 250.000 στάλθηκαν από τον Χίτλερ και το Μουσολίνι. Τα αεροπορικά σώματα του Φράνκο, που του διατέθησαν από την Ισπανία και τη Γερμανία αριθμούσαν 30-40.000 άνδρες. Ο Φράνκο είχε στη διάθεσή του 600 αεροσκάφη, 290 τανκ και πολυάριθμες ναυτικές δυνάμεις. Το πυροβολικό, τα μηχανοκίνητα και βαριά πυροβόλα του Φράνκο διοικούνταν από επαγγελματίες στρατιωτικούς του Χίτλερ. 

Το ναυτικό της Ισπανίας είχε περάσει σχεδόν ολόκληρο με τη μεριά των Δημοκρατών και αυτό γιατί οι ναύτες του εξεγέρθηκαν έγκαιρα και κατέλαβαν τα πλοία τους, εκτελώντας πολλούς φασίστες αξιωματικούς τους. Παρά το παραπάνω γεγονός, το ναυτικό του Φράνκο διέθετε ισχυρότερες δυνάμεις αφού σε αυτό συνέβαλε η φασιστική Ιταλία και η ναζιστική Γερμανία. Ο Φράνκο διέθετε μάλιστα και υποβρύχια που του διάθεσε η Γερμανία, ενώ ένα εξ αυτών το αγόρασε ο ίδιος από το Τρίτο Ράιχ. 

Μια  αμερικανική ανάλυση της εποχής αναφέρει ότι από την αρχή του πολέμου οι δημοκρατικοί της Ισπανίας υστερούσαν έναντι του Φράνκο 1 προς 7...


(συνεχίζεται)


Ομάδα Ελλήνων εθελοντών στις Διεθνείς Ταξιαρχίες

Ομάδα Κυπρίων εθελοντών στις Διεθνείς Ταξιαρχίες. Κρατούν την εφημερίδα Εμπρός των εργατών  του Σικάγο 

Ελληνες εθελοντές των διεθνών Ταξιαρχιών στον Ισπανικό Εμφύλιο. Από αριστερά : Πέντε από τα στελέχη των Ελλήνων εθελοντών των Δ. Ταξιαρχιών. Από αριστερά: Γιάννης Σακαρέλλος, Παντ. Παντελιάς, Παν. Αϊβατζής, Αναγν. Δεληγιάννης και Νίκος Βαβούδης


Ακούστε








Δευτέρα, 3 Ιουλίου 2017

Σαν σήμερα: Οι ναζιστικές δυνάμεις Κατοχής ξεκινούν τις θερινές επιχειρήσεις κατά του ΕΛΑΣ


Ισχυρές χιτλερικές δυνάμεις, που ξεπερνούν συνολικά τις 15.000 άνδρες, ξεκινούν μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στη Βόρεια Πίνδο εναντίον των τμημάτων της VIII και ΙΧ Μεραρχίας του ΕΛΑΣ.

Οι μάχες κράτησαν έως τις 22 του μηνός και έληξαν με την υποχώρηση των Γερμανών, οι οποίοι είχαν πάνω από 700 νεκρούς και τραυματίες. Αντίστοιχα, ο ΕΛΑΣ είχε 200 περίπου νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους.

Στη διάρκεια των επιχειρήσεων, οι Γερμανοί εκτέλεσαν 161 χωρικούς, πυρπόλησαν 4.449 σπίτια, 53 σχολεία, 25 εκκλησίες και 5.484 καλύβια και αχυρώνες. Επίσης πήραν 427 άνδρες και γυναίκες ως ομήρους, ενώ άρπαξαν ή σκότωσαν χιλιάδες μικρά και μεγάλα ζώα.

Έρβιν Ρόμελ: Ένα παράδειγμα ναζιστικής μικροπολιτικής


Το άρθρο αυτό δεν γράφεται για να υμνήσει τις αδιαμφισβήτητες ικανότητες του Γερμανού στρατηγού Έρβιν Ρόμελ, της "αλεπούς της ερήμου", ούτε για να αποδείξει όπως πολλά φασιστοειδή την δήθεν "ανωτερότητα του Γερμανικού στρατού". Γράφουμε αυτό το άρθρο για να αναδείξουμε μια άλλη πτυχή της υπόθεσης ενός εκ των ικανότερων στρατηγών του Δευτέρου Παγκοσμίου.

Ο Έρβιν Ρόμελ γεννήθηκε το 1891 στο Χάιντενχαιμ της Γερμανίας και υπήρξε διοικητής της 7ης μεραρχίας τεθωρακισμένων του γνωστού Afrika Korps. 

Ο Έρβιν Ρόμελ ξεκίνησε τη στρατιωτική του καριέρα με το βαθμό του ανθυπολοχαγού πεζικού στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, με το Ορεινό Τάγμα Βυρτεμβέργης, που υπαγόταν στο Σώμα των Αλπινιστών (Alpen Korps).

Η πρώτη μεγάλη ένδειξη της στρατιωτικής του μεγαλοφυΐας φανερώθηκε στη Μάχη του Καπορέττο στις Βορειο-Ανατολικές Άλπεις στο μέτωπο του ποταμού Ισόντζο όταν στις 26 Οκτωβρίου του 1917, διοικώντας μόλις 200 Γερμανούς, κατανικά με έφοδο τους Ιταλούς, συλλαμβάνει αιχμαλώτους 150 αξιωματικούς και 9.000 στρατιώτες (μία ολόκληρη Ιταλική μεραρχία) και κυριεύει 200 πολυβόλα, 18 ορεινά κανόνια, 2 ημιαυτόματα κανόνια, περισσότερα από 600 υποζύγια, 250 φορτωμένα οχήματα, 10 φορτηγά και 2 ασθενοφόρα της φρουράς του Λονγκαρόνε.

Κατά το Μεσοπόλεμο και την άνοδο του ναζισμού στη Γερμανία, ο Ρόμελ δεν ενεπλάκη με την πολιτική, δεν εκτιμούσε το ναζιστικό κόμμα και ποτέ δεν έγινε μέλος του. Παρόλα αυτά, οι αδιαμφισβήτητες δεξιότητές του στον πόλεμο τον έφεραν στην υπηρεσία του ναζιστικού στρατού στη Γαλλία και μετέπειτα στην Αφρική, όπου έδωσε συνολικά 13 μεγάλες μάχες, πολλές από τις οποίες νικηφόρες. 

Ένα άλλο στοιχείο της στρατιωτικής συμπεριφοράς του Ρόμελ ήταν το γεγονός ότι αγνόησε χαρακτηριστικά όλες τις εντολές που έλαβε σχετικά με την εκτέλεση Εβραίων στρατιωτών, άμαχου πληθυσμού και κομμάντος που αιχμαλωτίστηκαν από τις δυνάμεις του. Επίσης, δεν κατηγορήθηκε ποτέ για εγκλήματα πολέμου και οι στρατιώτες των Συμμάχων, που αιχμαλωτίστηκαν στην Αφρικανική εκστρατεία, ανέφεραν ότι έτυχαν ανθρώπινης μεταχείρισης, στα πλαίσια του δυνατού. 

Το πρόβλημα με τον Ρόμελ ήταν ότι ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στο Γερμανικό λαό, τόσο δημοφιλής που ο Χίτλερ είχε αρχίσει να υποβλέπει τη στρατιωτική δόξα του και να τον θεωρεί ως πολιτικά επικίνδυνο, παρά το γεγονός ότι ο Ρόμελ ουδέποτε ενεπλάκη με την πολιτική. 

Στις 20 Ιουλίου του 1944 γίνεται απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ. Εκτελεστής είναι ο συνταγματάρχης Κλάους φον Στάουφενμπεργκ, στη συνωμοσία, όμως, που έχει εξυφανθεί, συμμετέχουν και αρκετοί αξιωματικοί κοντά στον Ρόμελ, όπως ο επιτελάρχης του Χανς Σπάιντελ. Η απόπειρα αυτή κατά της ζωής του Χίτλερ ξεκίνησε από την συνειδητοποίηση της στρατιωτικής κατάστασης στην οποία είχε περιέλθει το Ράιχ και υποκινήθηκε σαφώς από μερίδα της αστικής τάξης που επιθυμούσε την απεμπλοκή της Γερμανίας από έναν τόσο γενικευμένο πόλεμο, την υπογραφή ειρήνης με τους Συμμάχους και τη στροφή προς το ανατολικό μέτωπο, όπου ο Κόκκινος Στρατός προέλαυνε ασταμάτητα. 

Ως σήμερα, καμιά ένδειξη δεν υπάρχει για την εμπλοκή του Έρβιν Ρόμελ στην απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ το 1944, όμως στο περιστατικό αυτό, ο Χίτλερ διείδε μια καλή ευκαιρία να ξεφορτωθεί μια για πάντα, έναν λαοπρόβλητο στρατηγό που θα μπορούσε να αποτελεί τη "διάδοχη κατάσταση" μετά την απομάκρυνσή του από την εξουσία. Παρά την έλλειψη στοιχείων κατά του Ρόμελ, αρκετά ανώτατα στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος, όπως ο Μάρτιν Μπόρμαν, τον υποπτεύονται, και το στρατοδικείο που θα εξετάσει την υπόθεσή του είναι στελεχωμένο με αντιπάλους του, και τον παραπέμπει στο διαβόητο "λαϊκό δικαστήριο". Ο Ρόμελ όμως, ήρωας στα μάτια του γερμανικού λαού, δεν είναι δυνατό να περάσει από δημόσια δίκη για προδοσία. Ο Χίτλερ του προσφέρει εναλλακτική λύση, στέλνοντας δύο στρατηγούς με μια επιστολή του και μια κάψουλα στο Χέρλιγκεν, όπου ο Στρατάρχης ανάρρωνε από τον σοβαρό τραυματισμό του στη Γαλλία: Να θέσει ο ίδιος τέρμα στη ζωή του, με αντάλλαγμα να μη κινδυνεύσουν με αντίποινα η σύζυγός του και ο γιος τους. Ο Ρόμελ δέχεται και στις 14 Οκτωβρίου 1944, σε ηλικία 52 ετών, καταπίνει μια κάψουλα υδροκυανίου.

Όπως είναι βεβαίως φυσικό, το ναζιστικό καθεστώς φόρεσε μετέπειτα την φτιασιδωμένη μάσκα του και κήδευσε το Ρόμελ με τιμές ήρωα πολέμου.

Το παραπάνω περιστατικό αποδεικνύει περίτρανα την κατάληξη ανθρώπων που παρά την αξία τους για αυτού του τύπου τα καθεστώτα, καταλήγουν στο χώμα όταν γίνουν πολιτικά επικίνδυνοι ή δημοφιλείς, εγείροντας το λαϊκό αίσθημα. 

Θα αναρωτηθείτε βεβαίως: Υπηρετώντας ένα τέτοιο καθεστώς, ο Ρόμελ δεν γνώριζε σε τι συνδράμει; Δεν γνώριζε τι επιφυλάσσει η πιο ακραία μορφή του καπιταλισμού για οποιονδήποτε μη αρεστό;

Φυσικά, θα έχετε δίκαιο. Φυσικά ο Ρόμελ υπηρέτησε ως στρατιώτης το ναζιστικό καθεστώς, πιθανότατα γνώριζε για τη Νύχτα των Κρυστάλλων, τις δολοφονίες των κομμουνιστών, τις διώξεις των Εβραίων και των άλλων νοουμένων ως "υπανθρώπων". Υπήρξε ενδεχομένως και αυτός μια μορφή ηπιότερου Άλμπερτ Σπέερ, που ως "τεχνολόγος της επιστήμης του" έκανε καλά τη δουλειά του, χωρίς να εμπλέκεται περισσότερο με την πολιτική. 

Ο Ρόμελ όμως είναι και αυτός μια απόδειξη της μορφής αυτο-κανιβαλλισμού που διέπει τον φασισμό, που σε αυτή την περίπτωση προτίμησε την αποκοπή του δεξιού του χεριού, παρά το ενδεχόμενο της αντικατάστασης της εξουσίας του. Μιαν ατράνταχτη απόδειξη του ότι κανείς δεν είναι τελικά ασφαλής σε τέτοια καθεστώτα, παρά μόνον οι γεννήτορές τους. 

Ο Ρόμελ φυσικά πλήρωσε το τίμημα των επιλογών του. Στην περίπτωσή του ο ναζισμός επιφύλαξε κηδείες τύπου "τευτονικού διθυράμβου". Σε εκατομμύρια άλλους επιφύλαξε την καμινάδα των κρεματορίων...