"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

Πολυτεχνείο 2017




Όποιος επιχείρησε να πλησιάσει σήμερα τον χώρο του Πολυτεχνείου στο κέντρο της Αθήνας, διαπίστωσε ότι βρίσκεται υπό κατάληψη. Όλες οι πόρτες του είναι αμπαρωμένες με θρανία, κάδους και καρέκλες και εντός του βρίσκεται μια χούφτα κουκουλοφόρων, κρανοφόρων αναρχικών. Η κατάληψη έγινε το πρωί της Τετάρτης από μέλη του αναρχικού και αντιεξουσιαστικού χώρου, οι οποίοι αρνήθηκαν την είσοδο σε όλες τις νεολαίες κομμάτων, σε όλα τα κόμματα, ακόμα και στον Σύλλογο Φυλακισθέντων Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ) που αποτελείται από πρώην κρατούμενους, εξόριστους και διωκόμενους της Χούντας. 

Αίτημα της κατάληψης φαίνεται πως είναι η βελτίωση των συνθηκών ζωής κρατουμένων αντιεξουσιαστών και αναρχικών και η δικαίωση των "βασανισθέντων της αντιφασιστικής μοτοπορείας" από την Αστυνομία. 

Έχοντας τόση σχέση με το λαό, όση ο φάντης με το ρετσινόλαδο, η λεγόμενη «Συνέλευση ΕΝΑΝΤΙΑ στην ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ» ζητά από τους κατοίκους της περιοχής να τους συνδράμουν με τσιγάρα, μαλόξ, νερό και άλλα, καθώς και να παρέχουν τις ταράτσες τους και να βοηθήσουν στα οδοφράγματα...

Τα αιτήματα αυτά που θα ζήλευε κι ο Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι, φαίνεται πως έχουν με την πραγματικότητα ελάχιστη επαφή, καθώς ο αναρχικός χώρος έχει τις πιο ελάχιστες σχέσεις με τους σύγχρονους εργαζομένους. 

Το πλήθος των 100 το πολύ καταληψιών, σε μια ημέρα ορόσημο για το κίνημα, σε μια επέτειο -ευκαιρία συσπείρωσης της εργατικής τάξης, στέλνει τους μαθητές, φοιτητές, εργαζόμενους και ανέργους σπίτι τους, στερώντας τους το δικαίωμα στη συμμετοχή σε μια πορεία τόσο σημαντικού χαρακτήρα. Στην χειρότερη περίπτωση παίζουν το ρόλο του ασφαλίτη, ενώ στην καλύτερη αυτόν του χρήσιμου ηλίθιου για το σύστημα. 


Η ΚΝΕ εξέδωσε την παρακάτω καταγγελία που μας καλύπτει απόλυτα:

«Όλοι και όλες στο δρόμο του αγώνα! Τιμάμε το Πολυτεχνείο δηλώνοντας: «Στον ιμπεριαλισμό καμιά υποταγή, η ιστορία γράφεται με πάλη ταξική.

Καταγγέλλουμε στο λαό και στη νεολαία ότι μία ομάδα που καμία σχέση δεν έχει με το φοιτητικό, σπουδαστικό, μαθητικό, γενικότερα με το εργατικό - λαϊκό κίνημα, εμποδίζει τον αγωνιστικό εορτασμό της εξέγερσης του Νοέμβρη του ‘73.

Αποτέλεσμα των ενεργειών τους είναι να ακυρώνονται επισκέψεις Γυμνασίων, Λυκείων και άλλων σχολείων και μαθητών από την Αθήνα, φοιτητών και εργαζομένων για να τιμήσουν τον λαϊκό ξεσηκωμό και να μάθουν για τις ηρωικές μέρες της εξέγερσης.

Γι’ αυτό και τρίβουν τα χέρια τους η αντιλαϊκή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ, το αστικό κράτος και οι μηχανισμοί του συνολικά, οι δυνάμεις κρατικής καταστολής, αλλά και η πρεσβεία των ΗΠΑ, που μόνιμο στόχο τους έχουν να απογυμνωθεί ο εορτασμός της εξέγερσης του Πολυτεχνείου από το αντιιμπεριαλιστικό, εξεγερτικό του περιεχόμενο.

Την ώρα που τρίζουν τα κόκαλα των νεκρών αγωνιστών του λαού, όταν η κυβέρνηση από τη μια "ξεγυμνώνεται" μπροστά στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό με την κατάπτυστη συμφωνία με τον Τραμπ και από την άλλη εμφανίζεται ως τιμητής τους, "μόνο ως μέρος" της συμφωνίας κυβέρνησης - ΗΠΑ, που στηρίχτηκε και από τα άλλα κόμματα, ξεπλένοντας τους φονιάδες των λαών, μοιάζει η συγκεκριμένη ενέργεια στο χώρο του Πολυτεχνείου.

Η τελευταία φορά που επιχειρήθηκε ανεπιτυχώς να εμποδιστεί η συμμετοχή του λαού και της νεολαίας στους τριήμερους εορτασμούς, με αποκλεισμό του χώρου από τις αστυνομικές δυνάμεις, ήταν επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας το 2014. Όπως έπεσε τότε στο κενό αυτή η προσπάθεια, θα πέσει και τώρα.

Καλούμε το λαό και τη νεολαία να γιορτάσει μαζικά και μαχητικά τον ξεσηκωμό του Πολυτεχνείου, με το σύγχρονο μήνυμά του ενάντια στην εμπλοκή της χώρας μας στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και την αντιλαϊκή πολιτική, για να αποδεσμευτεί η Ελλάδα από την πολεμική μηχανή του ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Να συμμετέχει ενεργά στον τριήμερο εορτασμό και στις εκδηλώσεις, να διαδηλώσει μαζικά με τα πανό του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, με τα πανό των ταξικών εργατικών σωματείων, των φοιτητικών συλλόγων στις 17 Νοέμβρη σε όλη την Ελλάδα».


Την κατάληψη κατάγγειλαν επίσης οι εξής οργανώσεις- κόμματα: Ανασύνθεση – ΟΝΡΑ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΑΡΑΝ, ΑΡΑΣ, Αριστερή Ριζοσπαστική Κίνηση, Αριστερή Συσπείρωση, Αριστερό Ρεύμα, ΔΕΑ, Δικτύωση για τη Ριζοσπαστική Αριστερά, ΕΕΚ – ΟΕΝ, ΚΚΕ (μ-λ), Λαϊκή Ενότητα, ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση, νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση, ΟΚΔΕ – Σπάρτακος, Οργάνωση Νεολαίας «Πορεία».

Παραδόξως το ΣΦΕΑ δεν έχει ακόμα εκδώσει κάποια σχετική ανακοίνωση ή δελτίο τύπου.



Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

Η ομαδική εκτέλεση των φυματικών του Παύλου Μελά





Άλλη μία ομαδική εκτέλεση πατριωτών, κρατούμενων φυματικών στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά» της Θεσσαλονίκης, πρώην εξόριστων της δικτατορίας Μεταξά στην Ανάφη, που τουφεκίστηκαν για τον ίδιο λόγο, ότι δηλαδή είχαν αρνηθεί να «βουλγαρογραφτούν», απαρνούμενοι την ελληνικότητά τους, ήταν αυτή που έγινε την 1η Μαρτίου 1943. Το συγκλονιστικό στην υπόθεση, είναι ότι όταν οι φυματικοί ζήτησαν τη βελτίωση των συνθηκών κράτησής τους, οι Ναζί τους έστειλαν στον άλλο κόσμο για … μόνιμη θεραπεία!

Τη μέρα εκείνη, οι Ναζί είχαν πάρει από το στρατόπεδο «Παύλου Μελά» και εκτέλεσαν στη Μίκρα, κοντά στο αεροδρόμιο, 46 κρατούμενους, εκ των οποίων οι 18 ήταν προερχόμενοι από τη Μακεδονία και τη Θράκη «Αναφιώτες», που δεν είχαν υποκύψει στις πιέσεις των Γερμανών και των Βουλγάρων να απεμπολήσουν την Ελληνική τους ταυτότητα και να γραφτούν ως Βούλγαροι πολίτες. Ενώ οι υπόλοιποι 28, ήταν πρώην πολιτικοί κρατούμενοι της δικτατορίας Μεταξά στις φυλακές της Ακροναυπλίας, που παραδόθηκαν από τις «ελληνικές αρχές» στους Γερμανούς, μετά την κατάληψη της χώρας και στη συνέχεια, επειδή ήταν φυματικοί, είχαν οδηγηθεί στο σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου και στη συνέχεια στου «Παύλου Μελά».

Οι 18 Αναφιώτες, ήταν οι επιζήσαντες της εκτέλεσης της 30ης Δεκεμβρίου 1942. Οι υπόλοιποι Ακροναυπλιώτες φυματικοί, που είχαν μεταφερθεί στο σανατόριο της Πέτρας, δεν δραπέτευσαν με την ομάδα των ηγετικών στελεχών του ΚΚΕ, Γιάννη Ιωαννίδη και Κώστα Θέου, τον Ιούλιο του 1942, κι έτσι κατέληξαν  στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς» και στη συνέχεια στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Σημείωση του Κόκκινου Φακέλου: Ο Β. Μπαρτζιώτας αναφέρει ότι σε εκείνη την απόδραση, ήταν αδύνατο να πάρουν μαζί τους όλους τους φυματικούς, πρώτον γιατί ορισμένοι από αυτούς δεν μπορούσαν να μετακινηθούν και άλλοι γιατί βρίσκονταν σε αναρρωτήριο μακριά από την κεντρική φυλακή.


Ανάμεσά τους υπήρχαν άτομα με μεγάλη αντιστασιακή ή κομματική δράση, όπως οι τρεις δάσκαλοι, Λάζαρος Βαφειάδης, που υπηρετούσε στα χωριά της Φλώρινας, ο δάσκαλος από το Σουφλί Παναγιώτης Τούρπας ή ο επίσης δάσκαλος από τη Φωκίδα Κώστας Βούλγαρης, που ήταν εξόριστος στη Φολέγανδρο από το Δεκέμβριο του 1936, μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία το Μάϊο του 1937, για να οδηγηθεί στο σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου το Μάϊο του 1942.

Στη βιβλιογραφία που υπάρχει για την εκτέλεση της 1ης Μαρτίου 1943, δεν ξεκαθαρίζεται ποιοί από τους 46 ήταν οι Αναφιώτες και ποιοι οι φυματικοί Ακροναυπλιώτες. Από τον τόπο καταγωγής όμως του καθενός, εικάζεται ότι μεταξύ των 18 Αναφιωτών ήταν και οι: Λυσίμαχος Παπαγαβριήλ από τη Βιτάστα (Κρηνίδα) Σερρών, Δημήτρης Πανταζίδης από τις Σέρρες, Δημήτρης Γούλιος από τη Χωριστή Δράμας, Δημήτρης Ζώτος από την Καβάλα, Ζήσης Τάσιος από τις Σέρρες, Γιάννης Τσιτράκος από τις Σέρρες, Βαγγέλης Ταταρίδης από τα Λάβαρα Έβρου. Μιχάλης Μάλλιος από το Δοξάτο Δράμας, Νίκος Κατσίβελος από τη Θάσο, Νίκος Χρονόπουλος από τη Λάβδα Γρεβενών, Νίκος Αυγετίδης από τη Μεγάλη Βρύση Κιλκίς, Αργύρης Παπαγιαννόπουλος από τη Δράμα, Παναγιώτης Τούρπας από το Σουφλί κ.α. Πάντως στο τέλος της έρευνας, από μία επιστολή που είχαν στείλει οι φυματικοί κρατούμενοι προς τη Γερμανική αστυνομία, προκύπτουν απόλυτα  τα ονόματα των 18 φθισικών κομμουνιστών.


Ο Γερμανός στρατιωτικός διοικητής ανακοινώνει την εκτέλεση

Μία ανακοίνωση του Γερμανού Στρατιωτικού Διοικητή Μακεδονίας, που δημοσιεύθηκε στις 2 Μαρτίου 1943 στη φιλοναζιστική εφημερίδα της Θεσσαλονίκης Νέα Ευρώπη, αποκάλυπτε το νέο ομαδικό έγκλημα των χιτλερικών δημίων, το οποίο είχε διαπραχθεί και πάλι με κρατούμενους πατριώτες του «Παύλου Μελά». Όπως έλεγε η ανακοίνωση:

 «Μία εγκληματική κλίκα που τιτλοφορείται «Κομμουνιστική Κεντρική Επιτροπή»,δια προκηρύξεών της προς τον πληθυσμό, εκάλεσε εις ανυπακοήν έναντι των διαταγών των δυνάμεων Κατοχής, εις σαμποτάζ και εις επανάστασιν, εν συνεργασία μετά των εις τα όρη ευρισκομένων κομμουνιστικών συμμοριών. Οι Έλληνες, οι οποίοι παραπλανώμενοι από την Μόσχαν, πίπτουν τόσον χαμηλά, ώστε να μεταβάλλονται εις όργανα της κομμουνιστικής τρομοκρατίας, δεν έχουν θέσιν εις την ιδίαν πατρίδαν των. Είμαι σταθερώς αποφασισμένος, χάριν της ιδίας αυτού προστασίας, να απελευθερώσω από τους εγκληματίας αυτούς κομμουνιστάς τον Ελληνικόν πληθυσμόν, τον αγαπώντα την ήρεμον ζωήν. Δια την τήρησιν λοιπόν της δημοσίας ησυχίας και ασφαλείας, διέταξα την 1ην Μαρτίου 1943 τον τυφεκισμόν 46 κομμουνιστών. Αναμένω από όλα τα στρώματα του πληθυσμού της Μακεδονίας, να απομακρυνθώσιν από τα ανωφελή και ανόητα συνθήματα των μπολσεβίκων υποκινητών των οποίων τα αποτελέσματα τελικώς βλάπτουν μόνον τον Ελληνικόν λαόν».


Πως σώθηκε η λίστα με τα ονόματα των εκτελεσμένων

Ο κατάλογος με τα ονόματα και τα άλλα στοιχεία των εκτελεσμένων και την ημερομηνία εκτέλεσής τους, διασώθηκε χάρη σε έναν συγκρατούμενό τους, που είχε την προνοητικότητα να τα καταγράψει τη μέρα της εκτέλεσης σε ένα πρόχειρο κομμάτι χαρτί από ψώνια και να το διαφυλάξει επί 44 χρόνια με ευλάβεια σαν ιερό κειμήλιο.

Απίθανη ήταν η εφευρετικότητα των δεσμωτών των Ναζί όταν ήθελαν να διαφυλάξουν κάτι.

Ποιος ξέρει που είχε κρύψει σαν ακριβό φυλαχτό το πολύτιμο αυτό σγημείωμα και είχε κατορθώσει να το προστατέψει από τις έρευνες των δεσμοφυλάκων αλλά και τη φθορά του χρόνου! Θυμίζει ασφαλώς παρόμοια σημειώματα με πληροφορίες για τη ζωή στο στρατόπεδο του Άουσβιτς, που οι κρατούμενοι σφράγιζαν μέσα σε αδειανά μπουκάλια και τα πετούσαν στο δρόμο, όταν έβγαιναν από το στρατόπεδο για αγγαρείες, με την ελπίδα να πέσουν στα χέρια περιοίκων για να πληροφορηθούν τα φριχτά βασανιστήρια στα οποία υποβάλλονταν.


Στο στρατόπεδο χωρίς στρώματα

Ανάμεσα στους εκτελεσμένους την 1η Μαρτίου 1943, ήταν όπως είπαμε νωρίτερα και φυματικοί πολιτικοί κρατούμενοι από τη δικτατορία Μεταξά, οι οποίοι, από το σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου, όπου νοσηλεύονταν φρουρούμενοι, είχαν μεταφερθεί το καλοκαίρι του 1942 στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς».

Ενδεικτικό της βαρβαρότητας των ναζιστικών δυνάμεων Κατοχής, ήταν και το ακόλουθο περιστατικό: Τους φυματικούς κρατούμενους, τους είχαν μεταφέρει και τους πέταξαν στο στρατόπεδο χωρίς στρώματα.


H απόδραση από το σανατόριο της Πέτρας


Στις 26 Ιουλίου 1942, στελέχη του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ, με τη συνεργασία της οργάνωσης Κατερίνης του κόμματος, οργανώνουν την απόδραση από το σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου φυματικών ηγετικών στελεχών του ΚΚΕ, που είχαν μεταφερθεί εκεί από το κάτεργο της Ακροναυπλίας. Επικεφαλής της ομάδας των Κατερινιωτών που βοήθησαν στο εγχείρημα, ήταν ο γραμματέας της Περιφερειακής Επιτροπής Κατερίνης του ΚΚΕ, Νίκος Σιδηρόπουλος, ενώ ανάμεσα στα κορυφαία στελέχη που απέδρασαν, ήταν ο Γιάννης Ιωαννίδης, ο Μήτσος Παπαρήγας, ο Κώστας Θέος κ.α.


Για την απελευθέρωση των φυματικών κρατουμένων στο σανατόριο της Πέτρας, είχε επιστρατευθεί και η πρώτη ανταρτοομάδα, που από το καλοκαίρι του 1941 δρούσε στην περιοχή του Ολύμπου, με καπετάνιο τον Ζαχαρία Καρακίτσιο (Παύλο). Μάλιστα, σύμφωνα με έναν από τους 15 αντάρτες εκείνης της ομάδας, τον Γιώργο Ελευθερίου, πριν την επιχείρηση απελευθέρωσης των νοσηλευόμενων στην Πέτρα Ολύμπου φυματικών κομμουνιστών, είχε προγραμματιστεί νωρίτερα και άλλο σχέδιο απόδρασης, που τελικά δεν υλοποιήθηκε την τελευταία στιγμή. 

Όπως εξιστόρησε:

«Στα μέσα του καλοκαιριού (1942), πήραμε εντολή από την οργάνωση Κατερίνης να πάμε να ελευθερώσουμε ορισμένα μέλη της Κ.Ε. του ΚΚΕ και άλλα στελέχη του, από το σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου. Η χαρά μας ήταν απερίγραπτη. […] Καθαρίσαμε τον οπλισμό μας και κάναμε δοκιμαστική βολή. Η ομάδα μας είχε εφοδιαστεί τελευταία με ένα εγγλέζικο οπλοπολυβόλο και με ένα τόμσον. Η χαρά μας όμως αυτή δεν κράτησε πολύ. Η αποστολή αναβλήθηκε για λόγους που μάθαμε αργότερα και δεν πήγαμε…».

Μετά την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα, το καθεστώς Μεταξά παρέδωσε στους κατακτητές εκατοντάδες φυλακισμένους και εξόριστους κομμουνιστές και μεταξύ αυτών τους φυλακισμένους στο φοβερό κάτεργο της Ακροναυπλίας. Στις αρχές Μαίου του 1942, με τη μεσολάβηση του Ερυθρού Σταυρού αλλά και ενός Ιταλού αντιφασίστα γιατρού, αποφασίζεται 22 από τους φυλακισμένους της Ακροναυπλίας, που ήταν φυματικοί και έκαναν συνεχώς αιμοπτύσεις, να μεταφερθούν στο σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου, 25 χιλιόμετρα από την Κατερίνη, για να θεραπευθούν. Ανάμεσά τους, ήταν τα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ Γιάννης Ιωαννίδης, Μήτσος Παπαρήγας, Κώστας Θέος, ο φοιτητής του Πολυτεχνείου Γιώργος Σαραντίδης, ο άλλοτε υποψήφιος δήμαρχος Πειραιά, Γιώργος Νικολαίδης, ο Γιάννης Αντωνιάδης από τις Σέρρες, ο δάσκαλος Κώστας Βούλγαρης από το Δομοκό, καθώς και οι Βασίλης Κωτσάβρας, Γιώργος Χρονόπουλος, ο φοιτητής της Ιατρικής Νίκος Παπαδιαμάντης, ο γνωστός γιατρός Μανόλης Σιγανός κ.α.


Η επαφή με το Μακεδονικό Γραφείο

Πριν ακόμη φτάσουν στην Κατερίνη, ειδοποιούν τις οργανώσεις του ΚΚΕ για τη μεταφορά τους στο Σανατόριο και ζητούν σύνδεση με το Μακεδονικό Γραφείο του κόμματος, ενημερώνοντας για την απόφασή τους να αποδράσουν. Πράγματι, τέσσερις μέρες μετά την άφιξή τους στην Πέτρα, καταφτάνει στο Σανατόριο το στέλεχος του Μακεδονικού Γραφείου, Βασίλης Τσουκαλίδης, κρατώντας ένα καλάθι με αυγά δήθεν για να τα πουλήσει. Γίνονται οι σχετικές συνεννοήσεις και οργανώνεται με λεπτομέρειες η απόδραση. Τελικά, από τους 22 φυματικούς κομμουνιστές, θα αποδράσουν μόνο οι 12, εκ των οποίων οι Ιωαννίδης, Σιγανός και Θέος θα κατευθυνθούν προς Αθήνα και οι εννέα, με βάρκα, θα προωθηθούν από την παραλία της Κατερίνης προς Θεσσαλονίκη. Μαζί τους, θα φύγει και ένας φρουρός τους χωροφύλακας για να ανέβει στο βουνό και να γίνει αντάρτης. Και οι υπόλοιποι;


Όπως έγραψε ο Μανόλης Σιγανός: «Για τους υπόλοιπους που μείνανε στο Σανατόριο, μάθαμε αργότερα πως τους μετέφεραν στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά» στη Θεσσαλονίκη. Εκτελέστηκαν όλοι. Γιατί δεν έφυγαν κι αυτοί, δεν έμαθε κανείς ποτέ»

Αναφέρει όμως νωρίτερα, ότι οι υπόλοιποι παρέμειναν στο Σανατόριο γιατί ήταν πολύ άρρωστοι και δεν μπορούσαν να μετακινηθούν. 

Έμεινε επίσης ο Παπαδιαμάντης σαν υπεύθυνος της ομάδας, ο δάσκαλος Βούλγαρης που δεν δέχτηκε, γιατί περίμενε εκείνες τις μέρες να τον επισκεφθούν τα παιδιά του, ο Νικολαίδης που δύο μέρες πριν τη δραπέτευση έπαθε μεγάλη αιμόπτυση, καθώς επίσης και ο Σαραντίδης που ήταν ο σοβαρότερα άρρωστος. Ενώ τέλος δεν έγινε πρόταση να αποδράσουν έξι εξόριστοι φυματικοί που είχαν μεταφερθεί στο Σανατόριο από τη Φολέγανδρο, μεταξύ των οποίων «ο Εβραίος Γκαζές, ο φοιτητής της Ιατρικής Μιχαηλίδης και τέσσερις άλλοι.


Μία άλλη εκδοχή για την απόδραση, έδωσε ο Μάρκος Βαφειάδης, που σαν μέλος τότε του Μακεδονικού Γραφείου, είχε αποσταλεί στα μέσα Ιουνίου 1942 στο Σανατόριο της Πέτρας, μαζί με τον Σίμο Κερασίδη και τον Βασίλη Τσουκαλίδη για να οργανώσουν την απόδραση όλων των κρατούμενων-νοσηλευόμενων εκεί φυματικών. Όπως εξιστόρησε, με τη βοήθεια του Σιγανού, που μπορούσε να κινηθεί πιο άνετα με πρόσχημα την εξέταση κρατουμένων, οι Βαφειάδης και Κερασίδης συναντήθηκαν με τους Ιωαννίδη και Θέο.


«Τους ανακοινώθηκε η απόφαση της γραμματείας του Μακεδονικού Γραφείου, που ήταν να φύγουν ό λ ο ι  oι σύντροφοι, οι οποίοι ήταν 44. Όμως ο Ιωαννίδης κατηγορηματικά αρνήθηκε να φύγουν όλοι, με το πρόσχημα πως “είναι εττικίνδυνο να φύγουν όλοι γιατί θα τους πάρουν χαμπάρι και θα τους πιάσουν”. Και έβαλε ζήτημα πως θα πρέπει να φύγουν μόνο τρείς, δηλαδή ο ίδιος με τον Θέο και τον Σιγανό. Στις αντιρρήσεις των συντρόφων ότι «δεν μπορούμε να παραβιάσουμε την απόφαση του Μ.Γ., γιατί τους υπόλοιπους συντρόφους που θα μείνουν, θα τους τουφεκίσουν οι γερμανοί, ο Ιωαννίδης αντιτάχθηκε έτσι: “Oι γερμανοί δεν μπορούν να μας τουφεκίσουν γιατί είμαστε κρατούμενοι της Ελληνικής κυβέρνησης!”.


Στη βιογραφική του έκθεση προς το ΚΚΕ, που συνέταξε ο Ιωαννίδης τον Ιούλιο του 1951, αν και αναφέρεται στην απόδραση από το Σανατόριο της Πέτρας, δεν κάνει μνεία έστω σ’ αυτό τον διάλογο, λέγοντας ότι «τους υπόλοιπους δέκα δεν τους πήραμε μαζί μας γιατί ήταν βαριά άρρωστοι και δεν θα άντεχαν σε πορεία. Τους Παπαδιαμάντη. Χρονόπουλο και Νικολαίδη που είχαν θετικά πτύελα και τους πρότεινα να έρθουν μαζί μας, δεν δέχτηκαν, γιατί θέλαν να κάτσουν στο Σανατόριο για να σταθεροποιήσουν την κατάσταση της υγείας τους».


Πάντως, για να επιστρέψουμε στην εξιστόρηση του Μάρκου Βαφειάδη, σε δεύτερη συνάντηση που έγινε στις αρχές Ιουλίου 1942 στο γραφείο του Σιγανού, αυτή τη φορά ο Ιωαννίδης συμφώνησε να φύγουν εκτός από τους τρεις (Ιωαννίδης, Θέος και Σιγανός) που θα πήγαιναν Αθήνα και άλλοι τέσσερις  οι οποίοι θα κατευθύνονταν προς Θεσσαλονίκης, δηλαδή συνολικά επτά άτομα. Όταν όμως στις 2 τα ξημερώματα της 15ης Ιουλίου 1942 έγινε η απόδραση, αντί των τεσσάρων προς Θεσσαλονίκη,  εμφανίστηκαν 13 φυματικοί κρατούμενοι, με συνέπεια να δυσκολέψει το έργο της φυγάδευσής τους. Έτσι, πάντα κατά τον Βαφειάδη, στο Σανατόριο παρέμειναν 24 φυματικοί κομμουνιστές, που λίγο μετά οι Γερμανοί τους μετέφεραν στο στρατόπεδο του «Παύλου Μελά» και τους εκτέλεσαν το Μάρτιο του 1943. Και όπως λέει στο τέλος της αφήγησής του:


«Αυτή λοιπόν η κατάληξη, είναι η τραγική πλευρά της περίπτωσης των κρατουμένων συντρόφων στο Σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου, γιατί η θυσία τους αυτή δεν ήταν αναπόφευκτη».


Διαφορετική ημερομηνία και ώρα απόδρασης των φυματικών κρατουμένων από το Σανατόριο της Πέτρας, δίνει ένας από τους τρεις του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ που οργάνωσαν και εκτέλεσαν το σχέδιο, ο Βασίλης Τσουκαλίδης.  Αναφέροντας ότι η έξοδος από το Σανατόριο έγινε στις 10 το βράδυ της 26 Ιουλίου 1942, με τη βοήθεια του χωροφύλακα που ακολούθησε τους δραπέτες. Και προσθέτει λέγοντας ότι η κατοχική ελληνική χωροφυλακή ήταν αυτή που ζήτησε να γίνει μεταφορά των υπόλοιπων φυματικών κομμουνιστών που έμειναν στο Σανατόριο σε άλλο «ασφαλέστερο» χώρο:


«Η χωροφυλακή από τον τρόπο που έγινε η απόδραση, την ερμήνευσε σαν αποτέλεσμα συνεννόησης των κρατουμένων με το χωροφύλακα που έφυγε μαζί τους […] κι έτσι δεν έγινε καμιά σύλληψη, επιβάρυνση ή αντίποινα. Η χωροφυλακή όμως ανέφερε ότι στο Σανατόριο της Πέτρας ήταν πια επισφαλής η φύλαξη κρατουμένων και ζήτησε από το υπουργείο Δικαιοσύνης της κατοχικής κυβέρνησης τη μεταφορά τους στο Ασβεστοχώρι. Η μεταφορά εγκρίθηκε για τις 11 Αυγούστου, καθυστέρησε όμως μέχρι τις 29 Αυγούστου. […] Οι Γερμανοί διατάξανε τη μεταφορά των κρατουμένων στην Πέτρα κομμουνιστών στου «Παύλου Μελά» και όχι στο Ασβεστοχώρι. Στο Σανατόριο έμεινε μόνο ένας, πολύ βαριά άρρωστος. Επίσης στις 29 Αυγούστου, έφθασαν στην Κατερίνη άλλοι 15 άρρωστοι κομμουνιστές από την Ανάφη, που προορίζονταν κι αυτοί για την Πέτρα. Κι’ αυτούς τους μετέφεραν αμέσως στου «Παύλου Μελά». Και οι τριάντα δύο αυτοί αγωνιστές εκτελέστηκαν».


Οι άθλιες για όλους τους κρατούμενους στου «Παύλου Μελά» ομήρους, όπως και για τους κρατούμενους στις άλλες φυλακές της πόλης, αποδείχθηκαν  εξοντωτικές για τους φυματικούς. Πείνα, κακομεταχείριση, έλλειψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ήταν η αιτία που πέρα από τις εκτελέσεις οδηγούσαν συχνά στο θάνατο. Οι ειδήσεις για την εφιαλτική αυτή κατάσταση, που μέσω των επισκεπτηρίων συγγενών τους, διοχετεύονταν και εκτός στρατοπέδου, προκαλούσαν την οργή του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης. Προκηρύξεις με τις οποίες καταγγέλονταν οι συνθήκες κράτησης στου «Παύλου Μελά», κυκλοφόρησαν στη Θεσσαλονίκη, στις 28 Οκτωβρίου 1942, στις οποίες αναγράφονταν και τα συνθήματα «Ζήτω η Ελλάς», «Ζήτω ο Ερυθρός Στρατός», «Ζήτω το ΕΑΜ», «Κάτω οι ληστές», «Κάτω οι δολοφόνοι» κ.α.


Ενδεικτική της κατάστασης την οποία βίωναν στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά» οι φυματικοί κρατούμενοι, είναι και μία έκκληση της οργάνωσης «Εθνική Αλληλεγγύη» Θεσσαλονίκης, που περιέγραφε την ίδια περίοδο τις συνθήκες κράτησης των φυματικών στο στρατόπεδο:

Αδέλφια,
…Οι φυματικοί αγωνιστές κρατούμενοι στο Σανατόριο της Πέτρας, μεταφέρθηκαν χωρίς στρώματα στο στρατόπεδο του Παύλου Μελά. Με καθημερινές αιμοπτύσεις και δυνατό πυρετό κοιμούνται επί ένα μήνα στο τσιμέντο, πάνω σε εφημερίδες. Από την πείνα και τα βασανιστήρια πέθαναν μέσα σε δύο μήνες 11 και οι περισσότεροι απ’ αυτούς που μείναν ζωντανοί, είναι σκελετωμένοι, σωστές σκιές. Ο αρχιφύλακας και χαφιές των Γερμανών, Γλάστρας, απαντά με ξύλο και μπουντρούμι για το τίποτα. Δεν έχουν τρόφιμα, δεν έχουν ρούχα, σκεπάσματα. Τα λιγοστά τρόφιμα που εξοικονομούν οι οικογένειές τους, τα εμποδίζουν να τους δοθούν, με την κυνική δήλωση «ας πεθάνουν».


Η Δραματική επιστολή των φυματικών κρατουμένων

Έχοντας πλέον φτάσει σε κατάσταση πλήρους απόγνωσης, οι φυματικοί κρατούμενοι των χιτλερικών στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά», αποστέλλουν δραματική έκκληση στην Γερμανική Αστυνομία Θεσσαλονίκης, με ημερομηνία 22 Φεβρουαρίου 1943, περιγράφοντας τις άθλιες και εξοντωτικές συνθήκες κράτησής τους και παρακαλώντας για τη μεταφορά τους σε Σανατόριο.
Έλεγε συγκεκριμένα η επιστολή:


«Αίτησις των εν τω Στρατοπέδω «Παύλος Μελάς» κρατουμένων φυματικών.
Εν Θεσσαλονίκη τη 22-2-1943
Προς την Γερμανικήν Αστυνομίαν Θεσσαλονίκης

                                                                        Ενταύθα
Αξιότιμοι κύριοι,

Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι φυματικοί, μεταχθέντες εκ του Σανατορίου της Πέτρας, γνωρίζομεν υμίν και αύθις τα κάτωθι:

Αφ ής ημέρας μετήχθημεν εκ του Σανατορίου, η κατάστασίς μας ολοέν και περισσότερον εχειροτέρευσεν. Κατά το χρονικόν διάστημα της παραμονής μας εν τω Στρατοοπέδω απεβίωσαν δύο εξ ημών, οι Πατεράκος Γεώργιος και Μπουρέκας Νικόλαος, των δε υπολοίπων η θέσις είναι τραγική από πάσης απόψεως. Αιμοπτύσεις, αιματηρά πτύελα και καθημερινός πυρετός είναι τα επακόλουθα της παραμονής μας εν τω Στρατοπέδω, υπό συνθήκας ανεπαρκούς ιατροφαρμακευτικής περιθάλψεως και ανεπαρκούς τροφής δια φυματικούς. Ήδη δε τον τελευταίον καιρόν επεδεινώθη έτι πλέον  η κατάστασίς μας.

Όθεν και πάλιν σας παρακαλούμεν όπως, λαμβάνοντες υπ’ όψιν τα ως άνω εκτεθέντα, διατάξητε την μεταφοράν μας εις Σανατόριον.
                                                                                             
   Ευπειθέστατοι»


Και κάτω από την έκκληση, είχαν τεθεί τα ονόματα 18 φυματικών κρατουμένων, που ήταν τα ακόλουθα: 

Πασχάλης Πασχαλίδης, Ξενοφών Κολιός, Χρήστος Πάπογλου, Αριστοτέλης Μοσχονίδης, Ανδρέας Αξαρλής, Παναγιώτης Κουβελιώτης, Μιλτιάδης Τιμογιαννάκης, Δημήτρης Κριτσάς, Νίκος Παπαδιαμάντης, Νίκος Κατσίβελος, Νίκος Χρονόπουλος, Κώστας Βούλγαρης, Γιώργος Βέτας, Γιώργος Νικολαίδης, Παναγιώτης Βουγιουκλίδης, Βαγγέλης Σπανός, Γιώργος Σαραντίδης και Χαράλαμπος Τσίτσος.


Οι … φιλεύσπλαχνοι, ελεήμονες και ανθρωπιστές χιτλερικοί, έσπευσαν να λύσουν «μια για πάντα» το πρόβλημα των φυματικών κρατουμένων, οδηγώντας τους, μαζί με άλλους συγκρατουμένους τους Αναφιώτες και Ακροναυπλιώτες, οκτώ ημέρες αργότερα, στο εκτελεστικό απόσπασμα, στην περιοχή της Μίκρας, και συγκεκριμένα την 1η Μαρτίου 1943!

Μια συγκλονιστική τελευταία επιστολή

Συγκλονιστική, ήταν η τελευταία επιστολή, που έστειλε από του «Παύλου Μελά», λίγο πριν την εκτέλεσή του, ο 27χρονος φοιτητής της Ιατρικής Πασχάλης Πασχαλίδης. Όπως έγραφε:

«…Από χθες λιγοστέψαμε κατά 11. Πήραν τον Χατζηθεοκλή, τον Αραμπατζάνη, τον Καράσο, τον Γκαζέ κ.α. Τώρα με απόφαση περιμένουμε τη σειρά μας με θάρρος και σκληρή καρδιά. Πασχάλης».

Και λίγο πριν στηθεί μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα και πέσει από τα γερμανικά βόλια, ο Π.Πασχαλίδης φώναξε κατάμουτρα στους χιτλερικούς δήμιους: «.. Ότι και αν κάνετε, η ώρα της καταστροφής σας έφτασε. ΚΙ αν σκοτώσετε εμάς, χιλιάδες άλλοι θα πάρουν τη θέση μας».


O κατάλογος εκτελεσμένων της 1-3-1943

Τα ονόματα των εκτελεσμένων από τους χιτλερικούς την 1η Μαρτίου 1943, έχουν ως εξής:

-Ανδριώτης Κωνσταντίνος, 45 χρόνων, δάσκαλος, από τη Λήμνο. Αγωνιστής του ΕΑΜ και της Εθνικής Αντίστασης

-Αξαρλής Ανδρέας, 34 χρόνων, από την Καλλίπολη.

-Αστερίου Δημήτριος, 37 χρόνων, δημόσιος υπάλληλος, στέλεχος του ΚΚΕ, από τον Άγιο Κωνσταντίνο Φθιώτιδας

-Βέττας Γεώργιος, 53 χρόνων, από τη Στυλίδα

-Βουγιουκλίδης Παναγιώτης, 30 χρόνων, από την Ανδριανούπολη.

-Βούλγαρης Κώστας, 40 χρόνων, δάσκαλος, από τους Σοφιάδες Δομοκού, στέλεχος του ΚΚΕ, εξόριστος στη Φολέγανδρο, έγκλειστος στην Ακροναυπλία.

-Γούλιος Δημήτριος, 32 χρόνων, καπνεργάτης, από τη Χωριστή Δράμας.

-Δούμας Κωνσταντίνος, 41 χρόνων, από την Άγρα Ροδόπης, εξόριστος από το 1936 στον Άη-Στράτη.

-Ζώτος Δημήτριος, 32 χρόνων, από την Καβάλα, Γραμματέας της «Εργατικής Βοήθειας» Καβάλας.

-Κανάτος Γεώργιος, 30 χρόνων, ΕΛΑΣίτης, από τη Ραψάνη Λάρισας.

-Κατσίβελος Νικόλαος, 31 χρόνων, από τη Θάσο.

-Κολιός Ξενοφών, 30 χρόνων, από την Άνω Πέτρα Άρτας, κρατούμενος από το 1938 στην Ακροναυπλία.

-Κριτσάς Δημήτριος, 44 χρόνων, από το Μέτσοβο.

-Κουβελιώτης Παναγιώτης του Γεωργίου, 32 χρόνων, από τον Πήδασο Πύλου Μεσσηνίας, στέλεχος των σταφιδοπαραγωγών.

-Λαζανάς Αθανάσιος, 25 χρόνων, από το Σοφικό Κορινθίας, δικηγόρος, εξόριστος στον Άη-Στράτη

-Μάλλιος Μιχάλης του Κωνσταντίνου, 37 χρόνων, από το Δοξάτο Δράμας, έγκλειστος στην Ακροναυπλία από τη δικτατορία Μεταξά που τον παρέδωσε στους Ναζί.

-Μιχελιδάκης Μιχαήλ, 28 χρόνων, από την Κρήτη.

-Μοσχονίδης Αριστοτέλης, 30 χρόνων, από το Λυγμό Μουδανιών.

-Νικολαίδης Γεώργιος του Σπύρου, 46 χρόνων, από τη Μικρά Ασία, κατοικούσε μόνιμα την Κοκκινιά, οικοδόμος, γραμματέας της «Δημοκρατικής Ένωσης Προσφύγων», υποψήφιος δήμαρχος Κοκκινιάς, έγκλειστος στην Ακροναυπλία.

-Οθωνέρος Ονούφριος, 40 χρόνων, από το Πανόραμα

-Πανταζίδης Δημήτρης, 29 χρόνων από τις Σέρρες

-Παπαγαβριήλ Λυσίμαχος, 38 χρόνων, από τη Βιτάστα (Κρηνίδα) Σερρών

-Παπαδιαμάντης Νικόλαος του Σταύρου, 33 χρόνων, φοιτητής Ιατρικής, από τη Ζίτσα Ιωαννίνων, στέλεχος της ΟΚΝΕ, εξόριστος στον Άη-Στράτη.

-Πάπογλου Χρήστος, 26 χρόνων, από τη Σινώπη, κάτοικος Πειραιά, μέλος του ΚΚΕ

-Πασχαλίδης Πασχάλης, 27 χρόνων, φοιτητής Ιατρικής, από την Αθήνα, στέλεχος της ΟΚΝΕ.

-Σαραντίδης Γεώργιος του Στέλιου, 28 χρόνων, μαθηματικός, από την Καλλιθέα Αθήνας. Η δικτατορία Μεταξά τον είχε κλείσει σε Άη-Στράτη και Ακροναυπλία για να τον παραδώσει στη συνέχεια στους Γερμανούς.

-Σπανός Ευάγγελος, 30 χρόνων, από τη Λάρισα

-Τάσιος Ζήσης του Γεωργίου, 32 χρόνων, από τις Σέρρες

-Ταταρίδης Ευάγγελος του Δημητρίου, 32 χρόνων, από τα Λάβαρα Έβρου, στέλεχος της ΟΚΝΕ, εξόριστος στην Ανάφη.

-Τιμογιαννάκης Μιλτιάδης, 42 χρόνων, από την Κοκκινιά.

-Τίτος Νικόλαος του Απόστολου, 30 χρόνων, ΕΛΑΣίτης από τη Ραψάνη Λάρισας

-Τόνος Αριστείδης, 48 χρόνων, από τη Μυτιλήνη.

-Τσατσαρής Σωτήρης του Θεοχάρη, 35 χρόνων, από τις Κρανιές.

-Τσιτράκος Γιάννης, από τις Σέρρες

-Τσίτσος Χαράλαμπος, 37 χρόνων, από τη Βουνοπλαγιά Ιωαννίνων.

-Φανούδης Βασίλειος, 45 χρόνων, από την Τένεδο.

-Χρήστου Στέργιος, 17 χρόνων, από την Αθήνα.

-Χρονόπουλος Νικόλαος, 33 χρόνων, από τη Λάβδα Γρεβενών, μόνιμος κάτοικος Θεσσαλονίκης, στέλεχος του ΚΚΕ, πολιτικός κρατούμενος από τη δικτατορία Μεταξά, επί 4 χρόνια στις φυλακές της Κέρκυρας.



Σάββατο, 11 Νοεμβρίου 2017

Μ. Καλάσνικοφ: Οι Ναζί με έκαναν κατασκευαστή όπλου, για την υπεράσπιση της πατρίδας μου


Στις 10 του Νοέμβρη 1919 γεννήθηκε ο Μιχαήλ Καλάσνικοφ, σχεδιαστής που πασίγνωστου αυτόματου όπλου ΑΚ-47 που φέρει το όνομά του.

Ο Μιχαήλ Τιμοφέγεβιτς Καλάσνικοφ, που διακρινόταν για την κλίση του στο σχεδιασμό και τη βελτίωση των μηχανών, εντάχθηκε στον Κόκκινο στρατό και πολέμησε τους χιτλερικούς εισβολείς. Μετά από έναν τραυματισμό σε μάχη άρχισε να σκέφτεται τη βελτίωση των αυτόματων όπλων και πειραματίστηκε με αυτά για πολλά χρόνια εξελίσσοντάς τα.


Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δημιούργησε έναν τύπο πυροβόλου όπλου που αποτέλεσε τη βάση για την κατασκευή του αυτόματου «Καλάσνικοφ» (ΑΚ) των 7,62 χιλιοστών, που στη συνέχεια έγινε το όπλο του στρατού της ΕΣΣΔ και λόγω της απλής κατασκευής, της αντοχής και της ακρίβειάς του είχε πολλές πωλήσεις σε όλο τον κόσμο.

Το διαμέτρημα 7,62 χιλιοστών για μικρά όπλα καθιερώθηκε με βάση το όπλο αυτό. Στο σοβιετικό στρατό καθιερώθηκαν επίσης το εκσυγχρονισμένο αυτόματο των 7,62 χιλιοστών (ΑΚΜ), το οπλοπολυβόλο των 7,62 χιλιοστών (ΡΠΚ), το πολυβόλο των 7,62 χιλιοστών «Καλάσνικοφ» (ΠΚ ή πάνω σε υποστήριγμα, ΠΚΣ) και αργότερα το πολυβόλο άρματος των 7,62 χιλιοστών μάχης (ΠΚΤ).

Ο Μιχαήλ Καλάσνικοφ το 1949 τιμήθηκε με το Κρατικό βραβείο της ΕΣΣΔ, και στη συνέχεια με δύο παράσημα του Λένιν και πολλά άλλα παράσημα και μετάλλια. Το 1953 εντάχτηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα Σοβιετικής Ένωσης (ΚΚΣΕ). Το 1958 τιμήθηκε με τη διάκριση «Ήρωας τής Σοσιαλιστικής Εργασίας» και το 1971 αναδείχτηκε διδάκτορας Τεχνικών Επιστημών. Υπήρξε βουλευτής του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ.

«Οι Ναζί ήταν αυτοί που με έκαναν κατασκευαστή όπλου για την υπεράσπιση της πατρίδας μου. Εγώ πάντα ήθελα να κατασκευάσω μια μηχανή χρήσιμη για τους αγρότες, μια θεριστική μηχανή», έλεγε ο ίδιος.

Έφυγε από τη ζωή στις 23 του Δεκέμβρη 2013, πλήρης ημερών, και κηδεύτηκε με τιμές εθνικού ήρωα, παρουσία 60.000 κόσμου.

Πηγή

Παρασκευή, 10 Νοεμβρίου 2017

Aλίντα Δημητρίου - Ταινίες




Πριν από περίπου μια δεκαετία η Αλίντα Δημητρίου είχε ξεκινήσει μια τριλογία ντοκιμαντέρ για τις γυναίκες στην αντίσταση, στον εμφύλιο και την δικτατορία. Το δεύτερο ντοκιμαντέρ "Η ζωή στους βράχους", αναφέρεται σε γυναίκες που πολέμησαν στον ΔΣΕ και εξορίστηκαν σε μέρη όπως η Χίος, το Τρίκερι και η Μακρόνησος. Θεωρώ ότι είναι από τα πιο άρτια ντοκιμαντέρ που έχουν γυριστεί για εκείνη την περίοδο, αναδεικνύοντας μάλιστα τον ρόλο των γυναικών, μέσα στην περίοδο της κορύφωσης της ταξικής πάλης στην Ελλάδα. 



Τα άλλα δύο της ντοκιμαντέρ είναι τα "Πουλιά στον βάλτο" και τα "Κορίτσια της βροχής".

Παρακάτω μπορείτε να τα δείτε όπως και κυκλοφορούν στο διαδίκτυο:






Τετάρτη, 8 Νοεμβρίου 2017

Ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση στην ΕΣΣΔ


Στο άρθρο μας αυτό θα σας παρουσιάσουμε ένα μικρό αφιέρωμα για την ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση στην ΕΣΣΔ με αφορμή τα 100 χρόνια από τη μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917.

Για τους μαθητές που ολοκλήρωναν την υποχρεωτική 10ετή εκπαίδευση, δηλαδή την 8η τάξη του γενικού σχολείου και δεν ήθελαν να συνεχίσουν στην Ανώτατη Εκπαίδευση, υπήρχε η ειδική μέση εκπαίδευση που προετοίμαζε στελέχη για διάφορους τομείς της Λαϊκής Οικονομίας και του Πολιτισμού. Η διάρκεια των σπουδών ήταν 2-3 χρόνια για τους απόφοιτους του 10τάξιου σχολείου, και 3-4 χρόνια για όσους τελείωσαν την 8η τάξη της γενικής βασικής εκπαίδευσης. Έτσι, ο μαθητής εξειδικεύονταν σε ένα τομέα της οικονομίας, αποκτώντας παράλληλα μέση γενική εκπαίδευση. 

Η ειδική μέση εκπαίδευση περιλάμβανε τη γενική μόρφωση και πολλές θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις επαγγελματικής κατάρτισης στην ειδικότητα. Υπήρχαν περισσότερες από 450.000 ειδικότητες κατανεμημένες σε κλάδους όπως η μεταλλουργία, η ενέργεια, οι μηχανοκατασκευές, η ηλεκτροτεχνική, οι μεταφορές, η αγροτική οικονομία, το εμπόριο, η παιδαγωγική μουσική, οι καλές τέχνες και άλλες. 

Ο σοσιαλισμός, δίνοντας μια χωρίς προηγούμενο ώθηση στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων της κοινωνίας δημιούργησε μαζική ζήτηση για την εκπαίδευση. Οι ρυθμοί ανάπτυξης της Ανώτατης Εκπαίδευσης στην ΕΣΣΔ ήταν πραγματικά αλματώδεις, αν υπολογίσουμε ότι το 1913 ο αριθμός των επιστημόνων στην τσαρική Ρωσία ήταν μόνο 11.600 άτομα, μαζί με τους καθηγητές των πανεπιστημίων και το 1987 στην ΕΣΣΔ υπήρχαν 1.500.000 επιστήμονες, αριθμός που αντιστοιχούσε στο 25% των επιστημόνων παγκοσμίως. 

Η ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης εκφράστηκε, όπως είναι φυσικό στην κατάκτηση της παγκόσμιας πρωτοπορίας σε μια σειρά τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας από την ΕΣΣΔ, από την πυραυλική τεχνολογία και τους τροχιακούς διαστημικούς σταθμούς μέχρι την κατασκευή υδροηλεκτρικών σταθμών και υπερισχυρών γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος. Στην ΕΣΣΔ αναλογούσαν το 20-25% των εφευρέσεων που καταχωρούνταν κάθε χρόνο σε ολόκληρο τον κόσμο. Τεράστια ήταν η συμβολή της Σοβιετικής Ένωσης στις ανακαλύψεις και τα επιτεύγματα των Φυσικών Επιστημών και των Μαθηματικών.

Το 1990, πριν τις ανατροπές στη χώρα υπήρχαν 514 ΑΕΙ, όπου φοιτούσαν 2.824.500 φοιτητές. Στα ΑΕΙ περιλαμβάνονταν τα πανεπιστήμια, τα πολυτεχνεία, τα βιομηχανικά και άλλα επαγγελματικά ινστιτούτα και οι ανώτατες επαγγελματικές σχολές. Η φοίτηση διαρκούσε 4-6 χρόνια και η παρακολούθηση ήταν υποχρεωτική. Στις σχολές που η φοίτηση ήταν βραδινή ή όχι υποχρεωτική, το ακαδημαϊκό έτος παρατεινόταν για 6-12 μήνες. 

Η φοίτηση στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα ήταν αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν. Στους φοιτητές παρέχονταν φοιτητικό επίδομα (που προσαυξάνονταν ανάλογα με τις επιδόσεις) και στέγη στις φοιτητικές εστίες, για όσους φοιτητές σπούδαζαν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Υπήρχαν φοιτητικά εστιατόρια για τη σίτισή τους, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη με οργανωμένο σύστημα υγείας μέσα στο χώρο των αναψυχής και άθλησης για τον ελεύθερο χρόνο τους, εξοχικά συγκροτήματα για τις διακοπές τους κ. ά. 

Η ανεργία στην ΕΣΣΔ ήταν άγνωστη. Αποτελούσε ευθύνη των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων σε συνεργασία με το Υπουργείο που αντιστοιχούσε στο πανεπιστήμιο και τη συμμετοχή των εκπροσώπων φοιτητών να βρεθεί δουλειά που θα ικανοποιούσε τις απαιτήσεις του νέου επιστήμονα. 



Mάθημα αεροναυπηγικής

Εργαστήριο χημείας σε σχολείο 

Γήπεδο χάντμπολ για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου της Μόσχας.

Μάθημα φυσικής σε ακαδημαϊκό τμήμα

Τρίτη, 7 Νοεμβρίου 2017

Ανατόλι Λουνατσάρσκι- Δημήτρης Γληνός



Ο Ανατόλι Λουνατσάρσκι, γεννημένος στη Ρωσία του 1875, υπήρξε πολιτικός, εκπαιδευτικός και συγγραφέας που συνέδεσε το όνομά του με το σοσιαλιστικό σοβιετικό εκπαιδευτικό σύστημα. Μέλος των μπολσεβίκων από το 1903, ο Ανατόλι Λουνατσάρσκι υπήρξε επαναστάτης διανοούμενος με πολύπλευρες και βαθιές γνώσεις. Ο Λουνατσάρσκι ήταν ο πρώτος λαϊκός επίτροπος Παιδείας από το 1917 μέχρι το 1929, με σημαντική συμβολή στην οργάνωση της σοβιετικής εκπαίδευσης κατά το μαθητοκεντρικό σύστημα..


Το όνομά του συνδέθηκε με την οργάνωση ενός νέου συστήματος της παιδαγωγικής μόρφωσης της ΕΣΣΔ. Πλήθος ομιλιών σε παιδαγωγικά τμήματα, σε εκπαιδευτικούς σχολείων σε όλα τα μήκη και πλάτη της ΕΣΣΔ, πλήθος παρεμβάσεων σε συνέδρια της Κομσομόλ, καθώς και σημαντική αρθρογραφία, χαρακτήριζαν τη δράση του. Σταθερός στη γραμμή που χάραξε η Οκτωβριανή Επανάσταση και ο Λένιν, συνέβαλε στη συσπείρωση του πιο προοδευτικού εκπαιδευτικού κόσμου στις γραμμές της επανάστασης μέσα από τη δημιουργία αρχικά της Ένωσης Διεθνιστών Δασκάλων και στη συνέχεια της Επαγγελματικής Ένωσης Λειτουργών της Σοσιαλιστικής Παιδείας και του Πολιτισμού. 

Το υψηλό του μορφωτικό επίπεδο, του επέτρεπε να παρακολουθεί τη διεθνή βιβλιογραφία, να μελετά τις εξελίξεις της Παιδαγωγικής επιστήμης και να διατυπώνει επεξεργασμένες θέσεις της νέας σοσιαλιστικής παιδαγωγικής. Έλεγε χαρακτηριστικά το 1928, στην πλατιά συνδιάσκεψη του λαϊκού επιτροπάτου: "Ο πολιτισμός ενός κράτους κρίνεται από τη βαθιά επίδραση της Παιδαγωγικής". Μιλούσε για τη νομοτέλεια της ιστορικής εξέλιξης να είναι τα παιδιά "ομορφότερα, καλύτερα, πιο μορφωμένα από τους γονείς τους...", κάτι που μόνο το σοσιαλιστικό κράτος μπορεί να εγγυηθεί, μέσα από την επαναστατική αναμορφωτική συμβολή των πιο προοδευτικών στρωμάτων του προλεταριάτου, αναπόσπαστο κομμάτι του οποίου πρέπει να είναι οι εκπαιδευτικοί.

Ο Ανατόλι Λουνατσάρσκι, επισκέφτηκε την Αθήνα το 1931. Κατά την επίσκεψή του συνομίλησε με τον Δ. Γληνό και άλλους προοδευτικούς και κομμουνιστές εκπαιδευτικούς. Η πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση καταγράφηκε από τον Γληνό στο 1ο τεύχος του περιοδικού "Οι Φίλοι της ΕΣΣΔ" τον Οκτώβρη του 1931. Εδώ αναδημοσιεύουμε το άρθρο από το πρωτότυπο:






Σάββατο, 4 Νοεμβρίου 2017

Γιώργος Μερκούρης- Αφιέρωμα σε έναν κατά συνείδηση δοσίλογο


Ο Γεώργιος Μερκούρης, Έλληνας εθνικοσοσιαλιστής πολιτικός που διατέλεσε βουλευτής και υπουργός ενώ ήταν ιδρυτής και αρχηγός του «Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδος», γεννήθηκε το 1886 στην Αθήνα, όπου και πέθανε το Δεκέμβριο του 1943. Γεννημένος σε κόλπους εύπορης οικογένειας, ο Μερκούρης σπούδασε νομικά στην Αθήνα και στο Παρίσι και μετά της σπουδές του ενεπλάκη στην πολιτική. Εκλέχθηκε βουλευτής Αττικοβοιωτίας το 1915 με το «Κόμμα Εθνικοφρόνων» του Δημήτριου Γούναρη. 

Στις 20 Ιουνίου του 1920 θα εξοριστεί για μικρό διάστημα στην Κορσική με εντολή του Ελευθέριου Βενιζέλου, «διά την δημοσίαν ασφάλειαν», όπως και πολλοί πολιτικοί αντίπαλοι του Βενιζέλου καθώς και εθνικιστές φιλομοναρχικοί, όπως ο Ίων Δραγούμης, ο Ιωάννης Μεταξάς και άλλοι. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1922 και ασχολήθηκε πάλι με την πολιτική, επανεκλέχθηκε βουλευτής και το 1922 ορκίστηκε Υπουργός Επισιτισμού της Κυβερνήσεως του Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη. 

Την περίοδο 1926-1927 διετέλεσε Υπουργός Εθνικής Οικονομίας της κυβέρνησης Ζαΐμη. Το 1933 θα διαφωνήσει με τις πολιτικές του κόμματος και τις θέσεις του Παναγή Τσαλδάρη και παρότι αντιπρόεδρος του κόμματος του, το οποίο είχε μετονομαστεί σε «Λαϊκό Κόμμα», θα αποχωρήσει απ' αυτό.

Το 1933, ο Μερκούρης δημιούργησε το «Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδος» και προσπάθησε να εκφράσει φασιστικές και εθνικοσοσιαλιστικές θέσεις, ακολουθώντας τα πρότυπα του διεθνούς φασιστικού και ναζιστικού κινήματος. Στο κόμμα αυτό προσχώρησε μετά τη διάλυσή της και η οργάνωση Μελανοχιτώνων την οποία είχε σχηματίσει ο Αλέξανδρος Γιάνναρος και αρκετοί επιφανείς εθνικιστές  της εποχής. 

Ο Αλέξανδρος Γιάνναρος μαζί με τον πατέρα του εξέδιδαν την «Πρωινή» και την «Εσπερινή», δύο σημαντικές εφημερίδες της εποχής. Το 1934, ο Μερκούρης θα προχωρήσει στην έκδοση της κομματικής εφημερίδας «Εθνική Σημαία» και τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους στα εγκαίνια των Γραφείων του κόμματος θα τονίσει την σκέψη και την κατεύθυνση του λέγοντας: «...είμεθα πραγματικώς μια πολιτική και κοινωνική επανάσταση..» και «...αποβλέπομεν εις την εθνικής ενότητα, εις την πρόοδο και την κοινωνική πειθαρχία». Η δε εφημερίδα του θα έχει διαρκώς κείμενα που θα αναδεικνύουν το έργο του Εθνικοσοσιαλισμού και του Φασισμού καθώς και τις πολιτικές δράσεις των Ευρωπαϊκών εθνικιστικών κινημάτων.

Λίγες μέρες μετά στο συνέδριο της Φασιστικής Comitati d'Azione per l'Universalita di Roma [C.A.U.R.], στο Μοντρέ της Ελβετίας, ο Μερκούρης θα συμμετάσχει στις πολιτικές διεργασίες των Ευρωπαίων εθνικιστών. Αμέσως μετά το συνέδριο επισκέφτηκε τον Μπενίτο Μουσολίνι στην Ρώμη ενώ κατέθεσε και στεφάνι στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη στο Παλάτσο Βενέτσια. Το 1935 η εφημερίδα του θα δημοσιεύσει μια σειρά από κείμενα με θέμα τα Δωδεκάνησα και την Κύπρο, ζητώντας επί της ουσίας ειρηνική και διπλωματική απελευθέρωση από τους Ιταλούς και τους Βρετανούς.

Ο Μερκούρης από το 1934 και μετά υπήρξε ολοκάθαρα Εθνικοσοσιαλιστής και υποστηρικτής των Αδόλφου Χίτλερ και Μπενίτο Μουσολίνι, όμως δεν κατόρθωσε να μετατρέψει το κόμμα του στην δύναμη την οποία ήθελε και να αποβάλει τα αστικά συμπλέγματα σε πολιτικό επίπεδο, ενώ εξαναγκάστηκε να κλείσει το κόμμα κατά την διάρκεια του Καθεστώτος της 4ης Αυγούστου του Ιωάννη Μεταξά, όταν πολλά μέλη του κόμματος του συνεργάστηκαν με το καθεστώς. Σε όλη την διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου, προσπάθησε από κοινού με φιλογερμανούς αξιωματικούς του Ελληνικού Στρατού και Εθνικοσοσιαλιστές, να πετύχει ανακωχή με την παρέμβαση των Γερμανών.

Ο Γεώργιος Μερκούρης (θείος της Μελίνας) ηγέτης του Ναζιστικού "Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδος", σχολιάζει την Γερμανική Κατοχή ως εξής:

"Ανεξαρτήτως αισθημάτων, φρονημάτων, πολιτικών αντιλήψεων, η Γερμανία και η Ελλάς ευρέθημεν αντιμέτωποι. Οι λαοί μας επετέλεσαν γενναίως το προς τας πατρίδας των και την τιμήν των καθήκον των. Εκ της συγκρούσεως ως ήτο επόμενον εξήλθον νικηταί και ηττημένοι. Εκατέρωθεν ανεγνωρίσθη και εθαυμάσθη το πνεύμα της αυτοθυσίας και του ηρωισμού. Επήλθεν ανακωχή. Τα ένδοξα ελληνικά όπλα έτυχον των αρμοζουσών εις αυτά τιμών. Οι αιχμάλωτοί μας αφέθησαν ελεύθεροι. Οι αξιωματικοί μας διετήρησαν τα ξίφη των. Η ελληνική κυριαρχία εφ’ όλων των κατεχομένων εδαφών ανεγνωρίσθη διά του σχηματισμού ελληνικής κυβερνήσεως. [σημ. Η Κατοχική Κυβέρνηση] Υπεγράφη μεταξύ νικητών και ηττημένων μία ηθική σύμβασις κυρωθείσα διά πασών των ανωτέρω πράξεων, δεσμεύουσα εκατέρους και επ’ αμοιβαιότητι εις αλληλοσεβασμόν και αλληλοβοήθειαν να εξέλθωμεν εκ του κυκεώνος των τραγικών παρεξηγήσεων και να βαδίσωμεν προς μίαν αμοιβαίαν κατανόησιν."

Κατά την είσοδο των Γερμανών στη χώρα, το κόμμα του Μερκούρη θα επαναλειτουργήσει δίνοντας μάχες με το ΕΑΜ σε όλα τα επίπεδα, ενώ ο ίδιος προσπάθησε να συγκροτήσει ελληνική λεγεώνα για την αποστολή Ελλήνων στο Ανατολικό Μέτωπο και από τις 28 Ιανουαρίου 1943 έως το θάνατό του, διατέλεσε διοικητής της Εθνικής Τράπεζας.

Όταν στην Αθήνα κυκλοφόρησαν φήμες ότι οι Γλέζος και Σάντας υπέστειλαν και αφαίρεσαν την Γερμανική σημαία από την Ακρόπολη, ο Μερκούρης δήλωσε: 

«..Το υπό την ηγεσίαν του κ. Γ. Μερκούρη Εθνικοσοσιαλιστικόν Κόμμα της Ελλάδος εξέδωκεν ανακοίνωσιν, εν τη οποία, αφού καυτηριάζει την κλοπήν της γερμανικής σημαίας, λέγει τα εξής: 

“Η αυθαίρετος και ακατονόμαστος πράξις της κλοπής της σημαίας του Ράιχ εκ της Ακροπόλεως είναι αδύνατον να είναι έργον Έλληνος ανεξαρτήτου την ψυχήν και το φρόνημα ελευθερωτικού πνεύματος. Αντιθέτως, πιστεύομεν ακραδάντως, ότι είναι ασχημία κατωτέρου ανθρώπου, ξένα συμφέροντα υπηρετούντος και παν συμφέρον έχοντος να ενσπείρη μεταξύ του γερμανικού Ράιχ και του ατυχούς ελληνικού λαού την παράτασιν των αγαγόντων μέχρι του σημερινού εθνικού δράματος ανοσίων εγκλημάτων. Ανεξαρτήτως αισθημάτων, φρονημάτων, πολιτικών αντιλήψεων, η Γερμανία και η Ελλάς ευρέθημεν αντιμέτωποι. Οι λαοί μας επετέλεσαν γενναίως το προς τας πατρίδας των και την τιμήν των καθήκον των. Εκ της συγκρούσεως ως ήτο επόμενον εξήλθον νικηταί και ηττημένοι. Εκατέρωθεν ανεγνωρίσθη και εθαυμάσθη το πνεύμα της αυτοθυσίας και του ηρωισμού. Επήλθεν ανακωχή. Τα ένδοξα ελληνικά όπλα έτυχον των αρμοζουσών εις αυτά τιμών. Οι αιχμάλωτοί μας αφέθησαν ελεύθεροι. Οι αξιωματικοί μας διετήρησαν τα ξίφη των. Η ελληνική κυριαρχία εφ’ όλων των κατεχομένων εδαφών ανεγνωρίσθη διά του σχηματισμού ελληνικής κυβερνήσεως. Υπεγράφη μεταξύ νικητών και ηττημένων μία ηθική σύμβασις κυρωθείσα διά πασών των ανωτέρω πράξεων, δεσμεύουσα εκατέρους και επ’ αμοιβαιότητι εις αλληλοσεβασμόν και αλληλοβοήθειαν να εξέλθωμεν εκ του κυκεώνος των τραγικών παρεξηγήσεων και να βαδίσωμεν προς μίαν αμοιβαίαν κατανόησιν. Τούτων ούτως εχόντων διά πάντα εκ καταγωγής Έλληνα και παραμείναντα τοιούτον και αιρόμενον άνωθεν των οδυνηρών περιστάσεων, η ξενόδουλος πράξις η μολύνασα τον φιλόξενον και ιερόν χώρον της Ακροπόλεως, μόνον ως κατά της ελληνικής πατρίδος στρεφομένη χαρακτηρίζεται και ως τοιαύτη μαζί με όλας τας άλλας τας προκαλεσάσας την εθνικήν συμφοράν παραδίδεται εις την γενικήν περιφρόνησιν και αποδοκιμασίαν”».

Πέθανε στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1943 από ανακοπή καρδιάς, σε ηλικία 57 ετών.

Τετάρτη, 1 Νοεμβρίου 2017

Κιμ Φίλμπυ - Μια ζωή σαν ταινία



Ο Κιμ Φίλμπυ (Χάρολντ Έντριαν Ράσσελ Φίλμπυ) γεννήθηκς την 1η Ιανουαρίου 1912 στη Μεγάλη Βρετανία και υπήρξε Άγγλος διπλωμάτης καριέρας που κέρδισε την φήμη του κυρίως ως ο μεγαλύτερος κατάσκοπος του 20ού αιώνα, λόγω της δράσης του υπέρ της Σοβιετικής Ένωσης στην προπολεμική και πολεμική περίοδο (Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου) αλλά κυρίως στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Είναι γνωστός και με τον τίτλο "ο 3ος άνθρωπος", επειδή κατά τις έρευνες για την ανακάλυψη του δικτύου του, αφού εντοπίστηκαν οι δύο συνεργάτες του, ο ίδιος κατάφερνε να ξεφεύγει για σημαντικό διάστημα, ενώ ήταν γνωστό ότι υπήρχε και τρίτο άτομο σε εκείνη την ομάδα.


Πρώιμα χρόνια


Ο Φίλμπυ ήταν γιος επίσης διπλωμάτη αριστοκρατικής Αγγλικής οικογενείας του Στ. Τζων Φίλμπυ (St. John Philby) ο οποίος εγκατέλειψε την Αγγλία και τη θέση του για να γίνει διπλωματικός σύμβουλος στο βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας – δεν είναι γνωστό εάν αυτό σήμαινε ίσως και συνέχιση μιας κρυφής κατασκοπευτικής δράσης. 

Ο πατέρας του καθιέρωσε το όνομα "Κιμ" σε ανάμνηση του παιδικού ήρωα του συγγραφέα Ράντγιαρντ Κίπλινγκ από το ομώνυμο βιβλίο. Εκείνο που είναι γνωστό είναι ότι και οι δύο είχαν μισήσει το αριστοκρατικό εκείνο περιβάλλον της εποχής τους, του οποίου η εξωτερική καταπίεση και η υποκρισία ήταν τα πολύ εμφανή χαρακτηριστικά του. 

Ο νεαρός Κιμ το 1928 εισήχθη για σπουδές στο υψηλού κύρους Κολέγιο της Αγίας Τριάδας (Trinity College),στο Καίμπριτζ, και εκεί επηρεάστηκε πολύ τόσο απ' την στάση των καθηγητών του, την οποία έβρισκε κοινωνικά απεχθή, όσο και από την οικονομική κρίση που ακολούθησε. Νοιώθοντας ότι το οικονομικό σύστημα της κοινωνίας του είχε αποτύχει και συγκλονισμένος απ τα φαινόμενα τρομερής φτώχειας που χτυπούσαν τότε τα λαϊκά στρώματα, άρχισε να εκδηλώνει φιλοκομμουνιστικά αισθήματα και παρατηρώντας την ανοχή που η τάξη του έδειχνε στα πρόσωπα των Μουσολίνι και Χίτλερ αποφάσισε ότι ο μόνος τρόπος αντίδρασης είναι να ενταχθεί υπέρ της Σοβιετικής Ένωσης. 

Στον άμεσο κύκλο των συμμαθητών του βρέθηκε κοντά στον Γκάι Μπάρτζες (Guy Burgess), ο οποίος έτρεφε επίσης απέχθεια προς την Αγγλική αστική τάξη και για τον πρόσθετο λόγο ότι ήταν ομοφυλόφιλος, κάτι που δεν ήθελε να το κρύβει αλλά που η κοινωνία εκείνη δεν ανεχόταν να το αποκαλύπτει κανείς ελεύθερα. Είχε, επίσης, επηρεαστεί και από την σκληρή ανέχεια και εξαθλίωση από την οποία υπέφερε ένας ερωμένος του υπηρέτης και σερβιτόρος στο Κολέγιο, τον οποίο συντηρούσε οικονομικά για να επιζήσει. 

Ο Μπάρτζες ήταν ήδη μυημένος στην Σοβιετική κατασκοπία από έναν άλλον αρχαιότερο φοιτητή στο Κολέγιο τον Άντονυ Μπλαντ (Antony Blund), με παρόμοια αισθήματα για την κοινωνία. Ο Μπλαντ έπεισε τον Μπάρτζες να μυήσει τον Φίλμπυ και αυτοί οι δύο στην συνέχεια μύησαν τον επίσης συμμαθητή τους Ντόναλντ Μακλήν (Donald Maclean) ο οποίος ήταν πιο ασταθής ως χαρακτήρας αλλά απεχθανόταν επίσης το κοινωνικό του περιβάλλον, αν και για άλλους λόγους. 

Έκτοτε οι τέσσερις αυτοί δημιούργησαν μια αχώριστη παρέα με πολύ ισχυρούς δεσμούς η οποία ήταν πρόθυμη να συνεχίσει το κατασκοπευτικό της έργο, το οποίο θεωρούσαν πάντα ως μια εθελοντική ιδεαλιστική πράξη. Το δίκτυο των Σοβιετικών πρακτόρων στην Βρετανία χειρίζονταν οι Άρνολντ Ντόιτς (Arnold Deutsch), Θήοντορ Μάνλυ (Theodore Manly) και ο Αλεξάντερ Ορλώφ (Alexander Orlov), οι οποίοι συστηματικά στρατολογούσαν άτομα από την αγγλική υψηλή κοινωνία και τα πανεπιστήμια με σκοπό να τα χρησιμοποιήσουν στο απώτερο μέλλον και όποτε το απαιτούσαν οι περιστάσεις.


Στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο


Την περίοδο των σπουδών της ομάδας δεν είναι γνωστό αν τους είχε ανατεθεί κάποια αποστολή, αλλά το 1933 ο Φίλμπυ βρίσκεται ξαφνικά στην Αυστρία σε επαφή με άτομα της Κομιντέρν για να βοηθήσει στην φυγάδευση αντιναζιστών που βρίσκονταν υπό δίωξη και όπου έγινε θεατής δολοφονιών πολιτικών φυγάδων από την τοπική αστυνομία. 

Το 1936, που αρχίζει ο Ισπανικός Εμφύλιος, οι τρεις νεαροί κατάσκοποι διατάσσονται να μεταβάλουν εντελώς την συμπεριφορά τους και να δείχνουν απόλυτα φιλοφασιστικοί και απεχθείς προς τον κομμουνισμό, για να μπορούν να διεισδύσουν αργότερα σε υψηλότερες θέσεις, από όπου θα ήταν πιο χρήσιμοι. 

Ο Μπάρτζες, ωστόσο, παθαίνει ένα ισχυρό ψυχολογικό σοκ όταν μαθαίνει τον θάνατο του εραστή του, ο οποίος πολεμούσε στις Διεθνείς Ταξιαρχίες, και επιδίδεται σε συστηματική μέθη που τον οδηγεί συχνά σε παρεκτροπές, ο Μπλαντ έχει φοβίες ότι η δράση του μπορεί ανά πάσα στιγμή να αποκαλυφθεί ενώ ο Μακλήν νοιώθει πάντα μια μόνιμη ψυχολογική αστάθεια. 

Έτσι, ο Φίλμπυ παίζει έκτοτε τον ρόλο του ηθικού αρχηγού και συνεκτικού ατόμου της ομάδας εκείνης καταλήγοντας τελικά καθοδηγητής τους. 

Το 1937 ο Φίλμπυ εργάζεται ως δημοσιογράφος και αρθρογραφεί υπέρ των Χίτλερ και Φράνκο ενώ παράλληλα είναι μέλος ενός Αγγλο-Γερμανικού Συνδέσμου Φιλίας, πράγμα που του δίνει την ευκαιρία να γίνει δεκτός στο φρανκικό αρχηγείο στο Μπούργκος και να έχει πρόσβαση σε αρκετές πληροφορίες. 

Αργότερα, ωστόσο, στα απομνημονεύματά του, θα γράψει ότι είχε εντολή να δολοφονήσει τον Φράνκο, κάτι που δεν έκανε από φόβο ότι αυτό θα εξέθετε και τους άλλους φίλους του. Σε μια δεδομένη περίπτωση είναι σίγουρο ότι ειδοποίησε την Μόσχα για τις δυνάμεις του Φράνκο, πράγμα που οδήγησε τη Μαδρίτη να αποφασίσει την μάχη της Τερουέλ στην οποία ζήτησε και παρευρέθη ο ίδιος ο Φίλμπυ με σκοπό να αναφέρει στην Μόσχα το κατά πόσο οι Ισπανοί υπάκουαν ακριβώς στην στρατηγική που σχεδίαζαν στην πράξη Σοβιετικοί αξιωματικοί στην Μαδρίτη. 

Εκεί τραυματίστηκε τυχαία από οβίδα Βρετανών των Διεθνών Ταξιαρχιών, αποτέλεσμα της οποίας ήταν η παρασημοφόρησή του από τον ίδιο τον Φράνκο. Παράλληλα, ωστόσο, ο Φίλμπυ χρησιμοποιείται από την Μόσχα και ως παρατηρητής ενός άλλου κατασκόπου, του Όττο Κατζ, που στο άλλο στρατόπεδο έχει εντολή για την παρακολούθηση των αναρχικών και τροτσκιστών ηγετών στην Μαδρίτη και στην Βαρκελώνη, καθώς στοιχεία από τη δράση του είχαν αρχίσει υπόπτως να γίνονται γνωστά στους κατασκόπους του Φράνκο .

Επιστρέφοντας στην Αγγλία διαθέτει τα εξωτερικά εχέγγυα ενός ατόμου που θα ήταν χρήσιμο στις μυστικές υπηρεσίες της πατρίδας του. Προηγουμένως ο Μπάρτζες έχει προσληφθεί ως πράκτορας της MI6 (Υπηρεσία Πληροφοριών για Αμυντικούς σκοπούς). Το "διαβατήριό" του για εκείνη τη θέση εξασφαλίζεται από την προηγούμενη στάση του, καθώς και την ανάμιξή του με φιλοφασιστικούς και φιλοχιτλερικούς κύκλους, που συνδέονται με την Αγγλική βιομηχανία. 

Τελικά ο ίδιος ο Μπάρτζες είναι που διεξάγει την συνέντευξη, η οποία καταλήγει φυσικά στην πρόσληψη του Φίλμπυ. Στην συνέχεια είναι ο Φίλμπυ που προσλαμβάνει τον Μακλήν στην ίδια υπηρεσία που, όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων, διέθετε ήδη και άλλα άτομα που εργάζονταν για τους σοβιετικούς. Προσλαμβάνεται αργότερα επίσης και ο Μπλαντ με υποδείξεις που του κάνουν οι ήδη προσληφθέντες συνάδελφοί του για το πως να αντιδράσει κατά την διάρκεια της συνέντευξης που δίνει με κάποιο άλλο στέλεχος της ΜΙ6. Ο Μπάρτζες θα δηλώσει, εντούτοις, αργότερα, ότι το στοιχείο-κλειδί που τους άνοιξε τον δρόμο στις μυστικές υπηρεσίες ήταν ουσιαστικά η αριστοκρατική τους καταγωγή σε μια κοινωνία που οι ταξικές διαφορές είχαν βαθιά παράδοση, κάτι που τους έθετε αυτόματα πάνω από κάθε υποψία.

Κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πόλέμου, ο Φίλμπυ αρχικά ασχολείται με τον εντοπισμό των στοιχείων της ΜΙ6 που αφορούν στην Ρωσία. Σε δεδομένη στιγμή, το 1941, η ΜΙ6 φαίνεται να έχει πλήρη ενημέρωση για τη μελλοντική επίθεση της Γερμανίας, παρά το σύμφωνο ειρήνης που υπάρχει μεταξύ τους. Ο Φίλμπυ ανακαλύπτει ότι η πηγή προέλευσης των πληροφοριών προέρχεται μέσα από τη Γερμανία και επιβεβαιώνει την, μυστική μεν, αλλά από καιρού υπάρχουσα, διασύνδεση της ΜΙ6 με τον αρχηγό της γερμανικής αντικατασκοπίας Βίλχελμ Κανάρις, διοικητή της Άμπβερ. 

Ο Φίλμπυ ενημερώνει τη Μόσχα αλλά οι σοβιετικοί ανησυχούν μήπως όλο αυτό είναι ένα στρατηγικό τέχνασμα  της ΜΙ6: Στις προειδοποιήσεις αυτές οι Ρώσοι απάντησαν με ανακοινωθέν του Πρακτορείου ΤΑΣ ότι "η Βρετανία επιδιώκει να εμπλέξει τον Χίτλερ σε ένα νέο μέτωπο και να επεκτείνει τον πόλεμο προς δικό της συμφέρον". 

Οι Σοβιετικοί προτιμούν να αγνοήσουν την προειδοποίηση, αλλά η επαλήθευσή της καταγράφεται στο ενεργητικό του Φίλμπυ.

Στην συνέχεια του αναθέτουν την αντικατασκοπία στην περιοχή της Ιβηρικής χερσονήσου και Πορτογαλίας, μιας περιοχής στην οποία εντοπίζονται και αρκετές επαφές μεταξύ ΜΙ6 και Άμπβερ μέσω των επαφών Ισπανίας και Γιβραλτάρ. 

Ο Φίλμπυ, που γνωρίζει την κατάσταση, χρησιμοποιεί όσα στοιχεία του είναι ήδη γνωστά και με αυτά δεν δυσκολεύεται να καταφέρει σοβαρά πλήγματα στις κινήσεις υποβρυχίων και κατασκόπων του Γ΄ Ράϊχ. 

Ο αρχηγός του Σερ Στιούαρτ Μένζις (Stewart Menzies) μένει πολύ ικανοποιημένος, σε βαθμό που ο Φίλμπυ γίνεται ο ευνοούμενός του. Εκείνη την εποχή συνάδελφος με τον Φίλμπυ ήταν και ο Ίαν Φλέμινγκ, μετέπειτα συγγραφέας των περιπετειών του Τζέιμς Μποντ. Λέγεται, ότι το στυλ του ήρωα των βιβλίων του, όπως επίσης και τη συστηματική του επιτυχία με τις γυναίκες, τα έχει πάρει από τον Φίλμπυ, ο δε αρχηγός του, ο ‘Μ’, δεν είναι άλλος απ τον ίδιο τον Μένζις, αν και στην πραγματικότητα στην ΜΙ6 αναφερόταν ως ο "C". 

Απλά ο Φλέμινγκ χρησιμοποίησε το πρώτο γράμμα του ονόματος του Μένζις στη θέση του πραγματικού. 

Κατά το τέλος του πολέμου ο Φίλμπυ πείθει τον Μένζις να αναλάβει τον τομέα αντικατασκοπίας της Σοβιετικής Ένωσης, μια θέση που του είχε υποδείξει η Μόσχα.


Ψυχρός Πόλεμος


Το 1945 ένας Σοβιετικός κατάσκοπος ονόματι Κονσταντίν Βολκώφ που έχει πέσει σε δυσμένεια σχεδιάζει την αποσκίρτησή του προς την Δύση προσφέροντας λίστα με ονόματα σοβιετικών κατασκόπων που δρουν στην Βρετανία. Στην λίστα εκείνη γίνονται αναφορές σε ένα άτομο με 'σκωτζέζικο όνομα' από αριστοκρατική γενιά που δρα για την Μόσχα υπό το ψευδώνυμο 'Όμηρος'.

 Ο Φίλμπυ αναγνωρίζει την έμμεση περιγραφή του Μακλήν, οπότε αναλαμβάνει προσωπικά εκείνη την υπόθεση, η οποία καταλήγει φυσικά στην εκτέλεση του Βολκώφ από την Μόσχα, διασώζοντας έτσι τον Φίλμπυ και ολόκληρη την ομάδα του. Λίγο μετά ο Άντονυ Μπλαντ που νοιώθει ότι το πρόσωπό του κινδυνεύει να αποκαλυφθεί αποσύρεται έντεχνα από την ομάδα τους: καταφέρνει να προσληφθεί ως ειδικός έργων τέχνης στο Ανάκτορο του Μπάκινχαμ αν και εκτελεί μια τελευταία κατασκοπευτική υπηρεσία υπέρ της βασιλικής οικογενείας, εξαφανίζοντας στοιχεία που είχαν βρεθεί στην, υπό κατοχή τώρα, Γερμανία και συσχέτιζαν τον άλλοτε διάδοχο του θρόνου κι αργότερα παραιτηθέντα Βασιλιά Εδουάρδο με αγγλικούς βιομηχανικούς κύκλους, οι οποίοι χρηματοδοτούσαν τον Χίτλερ.

Έκτοτε ο Μπλαντ αποσύρεται από τον κατασκοπευτικό του ρόλο αν και δεν παύει να επικοινωνεί με την ομάδα του Φίλμπυ. Η δράση του θα αποκαλυφθεί επίσημα πολύ αργότερα, επί κυβέρνησης Θάτσερ η οποία και αποκάλυψε δημόσια τον ρόλο του και του αφαίρεσε τους τιμητικούς τίτλους που του είχαν απονείμει στο παρελθόν.

Ακολουθεί τοποθέτηση τού Φίλμπυ στην πρεσβεία της Κωνσταντινούπολης για να έχει, υποτίθεται, καλύτερη πρόσβαση στην σοβιετική περιοχή, συντονίζοντας δυτικούς κατασκόπους που δρουν εκεί.

Το 1947 ο Μακλήν, που είναι παντρεμένος με Αμερικανίδα, βρίσκει την ευκαιρία να τοποθετηθεί στην Ουάσινγκτον, μαζί μάλιστα με τον Μπάρτζες, και εκεί τον φέρνουν σε επαφή με το κύκλωμα της Μόσχας που δρα για την κλοπή των μυστικών της Ατομικής Βόμβας ερχόμενος μάλιστα ο ίδιος σε μυστική επαφή με τον επιστήμονα Κλάους Φουχς του Σχεδίου Μανχάτταν.

Οι ΗΠΑ μετά την αποκάλυψη του ατομικού μυστικού νοιώθουν την ανάγκη να αποκτήσουν μια μεγάλη κεντρική αντικατασκοπευτική υπηρεσία, που ως τότε δεν διαθέτουν, και ζητούν την βοήθεια της Βρετανίας η οποία υποδεικνύει τον Φίλμπυ ως τον πιο αρμόδιο σύμβουλο. Η αλήθεια είναι ότι ο ίδιος ο Φίλμπυ θέλει να βρίσκεται εκεί για να επιβλέπει την ομάδα του.

Οι έρευνες, όμως, των ΗΠΑ για την διαρροή μυστικών - μεταξύ άλλων και την δημιουργία του ΝΑΤΟ την οποία γνώριζε η Μόσχα προτού αυτή ανακοινωθεί - οδηγούν στην Βρετανική Πρεσβεία και η προσπάθεια του Φίλμπυ να παραπλανήσει τις έρευνες είναι αρχικά πολύ επιτυχημένη έως ότου το σοβιετικό κωδικό όνομα του Μακλήν, ‘Χόμερ’, γίνεται γνωστό από έναν άλλο σοβιετικό πράκτορα που θέλει να αποσκιρτήσει στην Ουάσινγκτον. Ο Φίλμπυ προδίδει το μέρους που κρύβεται αυτός ο κατάσκοπος και οι σοβιετικοί κατάσκοποι τον εκτελούν. Με την πράξη αυτή ο Φίλμπυ διακινδύνευε να οδηγήσει τις έρευνες στο άτομό του, γιατί ήταν από τους λίγους που γνώριζαν τις λεπτομέρειες τις υπόθεσης εκείνης. Δεν είχε, όμως, άλλη επιλογή, γιατί ο κατάσκοπος αυτός είχε ήδη αποκαλύψει και την φυσική περιγραφή του ‘Χόμερ’, πράγμα που περιέσφιξε τον κλοιό γύρω απ' τον Μακλήν.

Η Μόσχα δίνει εντολή στον Φίλμπυ να αποκαλύψει τον Μακλήν τάχα ως αποτέλεσμα δικών του ερευνών για να διασώσει τον ίδιο, αλλά ο Φίλμπυ θέτει ως όρο να μπορέσει προηγούμενα να φυγαδεύσει τους φίλους του Μακλήν και Μπάρτζες. Το 1951, οι δύο αυτοί επιστρέφουν στην Αγγλία και ενόσω ο Φίλμπυ προβαίνει σε αποκαλύψεις στις ΗΠΑ, βρίσκουν τον χρόνο να δραπετεύσουν μέσω Γαλλίας με ένα πολωνικό φορτηγό πλοίο που τους περιμένει. Ακολουθεί ένα χάος ερευνών και αλληλοκατηγοριών μεταξύ Άγγλων και Αμερικανών, οι οποίοι επιμένουν ότι πρέπει να υπήρξε και ένα τρίτο πρόσωπο στην όλη υπόθεση, απ' όπου και ο χαρακτηρισμός ‘Ο 3ος Άνθρωπος’. Οι Αμερικάνοι επιμένουν ότι ο Φίλμπυ, επί χρόνια φίλος και στενός συνάδελφος των Μπάρτζες - Μακλήν, δεν μπορεί να αγνοούσε την δράση τους.

Οι Άγγλοι αποσύρουν τον Φίλμπυ στην Αγγλία και τον εξαναγκάζουν σε παραίτηση από την θέση του, αλλά αποτυγχάνουν να του αποσπάσουν στοιχεία κατά τις έρευνες που ακολουθούν. Η κυβέρνηση της Αγγλίας προτιμά να κλείσει το θέμα αφήνοντας τον Φίλμπυ να ασχολείται έκτοτε με την δημοσιογραφία, γράφοντας ως ανταποκριτής στην Βηρυτό για τα περιοδικά Observer και Economist. Αλλά στα τέλη 1962 ένας άλλος στενός συνεργάτης του Φίλμπυ αποσκιρτά στην Σοβιετική Ένωση και ο κλοιός ξανασφίγγει γύρω από τον Φίλμπυ, παρόλο που αυτή την φορά δεν είχε άμεση εμπλοκή ο ίδιος.

Στις 23 Ιανουαρίου 1963 ο Φίλμπυ αποφασίζει κι αυτός να δραπετεύσει ξαφνικά στην Μόσχα και επιβιβάζεται σε σοβιετικό φορτηγό που βρίσκεται στην Βηρυτό.


Αυτοεξορία στη Μόσχα και θάνατος


Όταν ο Φίλμπυ έφτασε στην Μόσχα, του απονεμήθηκε η Σοβιετική υπηκοότητα καθώς και τιμητική σύνταξη. Αργότερα, οι Σοβιετικοί του ανέθεσαν την εκπαίδευση νέων κατασκόπων σε ενημερωτικά σεμινάρια και, τελικά, αφού πέθανε, σε ηλικία 76 ετών (1988) τον τίμησαν με τον βαθμό του Συνταγματάρχη και τον τίτλο του Ήρωα των Σοβιέτ.


Άλλοι αργότερα προσπάθησαν να μειώσουν την φήμη του Φίλμπυ, υποστηρίζοντας ότι τελικά δεν κατόρθωσε να κάνει όση ζημιά του αποδίδουν και πως τις περισσότερες φορές έπεφτε σε παγίδες που του έστηναν άλλοι πράκτορες της ΜΙ6, αλλά αυτό δεν φαίνεται να ευσταθεί, αν κανείς αναλογιστεί το μεγάλο διάστημα το οποίο χρειάστηκε να αποκαλυφθεί όσο και την εξαιρετική υψηλή θέση που διέθετε.

Άλλοι υπέδειξαν ότι προς το τέλος της καριέρας του ο Φίλμπυ είχε συμβιβαστεί αρκετά με το περιβάλλον του και μάλλον απολάμβανε τις υψηλές αμοιβές που του πρόσφερε η κατασκοπεία, ενώ σκόπιμα απέφευγε την δράση ξέροντας ότι τον παρακολουθούν. Παρόλα αυτά θεωρείται ως σήμερα ο μεγαλύτερος κατάσκοπος όλων των εποχών κυρίως για την μακροχρόνια δράση του και τις ιστορικές στιγμές, στις οποίες έπαιξε αποφασιστικό ρόλο.


Ο τραγουδιστής Rory Gallagher έγραψε το τραγούδι Philby εμπνευσμένος από τη δράση του κατασκόπου:   Rory Gallagher - Philby



Σοβιετικό γραμματόσημο προς τιμήν του Φίλμπυ.