"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Κυριακή, 21 Ιουλίου 2019

Ο Τζαβέλας του ΕΛΑΣ


Μια από τις πιο γνωστές με το ψευδώνυμό τους φυσιογνωμίες που συγκέντρωσε ο ΕΛΑΣ στις γραμμές του υπήρξε αδιαμφισβήτητα ο γνωστός "Τζαβέλας". Ελάχιστα ωστόσο είναι γνωστά για την προσωπικότητά του, τη δράση του και τα άλλα βιογραφικά του στοιχεία, πέρα από το γεγονός ότι συνόδευε τον Άρη, ως επιστήθιος φίλος του και μέρος της σωματοφυλακής του. Στο μικρό αυτό άρθρο θα επιχειρήσουμε να ρίξουμε λίγο φως στην προσωπικότητά του.

Το πραγματικό όνομα του Τζαβέλα ήταν Γιάννης Αγγελέτος και καταγόταν από τα Τοπόλια, σημερινό Ελαιώνα Φωκίδας. Στο επάγγελμά του ήταν καλαθοπλέκτης και εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ, όχι με τους πρώτους αγωνιστές, αλλά το Φεβρουάριο του 1943. Αρχικά ο Τζαβέλας, στην προσπάθειά του να εντοπίσει τον Άρη και να καταταγεί βρέθηκε στην ομάδα του Γιάννη Αγουρίδη, την οποία εγκατέλειψε εγκαίρως, ακριβώς την περίοδο που αυτή ξεκίνησε να πλιατσικολογεί, να ληστεύει τους χωρικούς και να διενεργεί υποχρεωτικές στρατολογίες. Πιθανότατα δε είναι ο Τζαβέλας που μετέφερε τις πληροφορίες για τη δράση των Αγουριδαίων στον ΕΛΑΣ, που επέφεραν τη μετέπειτα εκτέλεσή τους. 

Ο Τζαβέλας συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον Άρη στο Γαρδίκι. "Η εικόνα που παρουσίαζε προκάλεσε εντύπωση ακόμα και στους παλιούς αντάρτες του ΕΛΑΣ. Ο Διονύσης Χαριτόπουλος την περιγράφει ως εξής: Έχει μακριά γένια, και μαλλιά, φοράει ντουλαμά, χοντρή κάλτσα, τσαρούχια με φούντες και έναν μαύρο καλογερίστικο σκούφο. Το στήθος του βρίθει ασημικών, καδένων και φυλαχτών για κάθε περίπτωση, από το κακό μάτι έως το κακό βόλι."

Το παρελθόν του Τζαβέλα δεν υπήρξε και το καλύτερο. Μικροκλοπές, κυρίως ζώων. Συναντώντας τον Άρη, λέγεται πως έπεσε στα γόνατα και το κεφάλι του ακουμπούσε το χώμα. Πάντως ο ίδιος δεν θέλει να πάει με καμιά άλλη ομάδα ανταρτών. Θέλει μόνο κοντά στον Άρη. Του λέει:

"Κράτα με κοντά σου αρχηγέ και θα γίνω καλύτερος από εσένα. Κι άμα με πιάσεις σκάρτο, δε θα χαλάσεις σφαίρα, με το μαχαίρι σου να με σφάξεις."

Ο Τζαβέλας αποτελεί χαρακτηριστική φυσιογνωμία ορεσίβιου Ρουμελιώτη. Παρέμεινε πιστός και ακούραστος στις εντολές του Άρη και της υπόθεσης του ΕΛΑΣ. Καμιά διαταγή, όσο δύσκολη, κουραστική ή επικίνδυνη και να ήταν δεν άφηνε ανεκτέλεστη. Ωστόσο, ο Τζαβέλας δεν κατάφερε να αποβάλλει ποτέ τα χαρακτηριστικά της προηγούμενης ζωής του. Εφευρετικός και έξυπνος υπήρξε ιδιαίτερα σκληρός και σπάνια υπολόγιζε οποιονδήποτε άλλο πέραν του Άρη. Σύντομα, θα τον μιμηθεί και στο ντύσιμό του. Χακί και σταυρωτά φυσεκλίκια στο στήθος. Ο Τζαβέλας προκάλεσε το ξάφνιασμα και την εντύπωση στους χωρικούς των Αρβανιτοχωρίων κοντά στην Αθήνα που είχαν συνηθίσει τους ΕΛΑΣίτες σαν έναν σχεδόν τακτικό στρατό. Το τμήμα που ήξεραν ήταν αυτό του "Ορέστη" (Αντρέα Μούντριχα), παλιού ενωμοτάρχη της Χωροφυλακής και μυημένου στις αρχές του ΚΚΕ από το Νίκο Πλουμπίδη. Το τμήμα του Ορέστη τηρούσε πάντα υποδειγματική εμφάνιση, υποδειγματική πειθαρχία και ήταν πάντα αγαπητό στους ντόπιους.

Ο Τζαβέλας συνηθισμένος στα πρότυπα και τις πρακτικές της ρουμελιώτικης υπαίθρου ήρθε σε αρκετές στιγμές σε σύγκρουση με διάφορα στελέχη του ΚΚΕ που υπηρετούσαν στον ΕΛΑΣ, αλλά και με μη κομμουνιστές στρατιωτικούς του προπολεμικού αστικού στρατού. Σφοδρή σύγκρουση υπήρξε ανάμεσα σε αυτόν και τον Τζήμα (Βασίλης Σαμαρινιώτης) με αφορμή την εκτέλεση τριών γυναικών στο χωριό Σπαΐδες, που κατηγορούνταν για πόρνες των Ιταλών. Ο Τζήμας επέπληξε σφοδρά το Τζαβέλα, τον οποίο υπερασπίστηκε ο Άρης. Όμως ο Τζήμας δεν κατανοούσε την αίσθηση της οικογενειακής τιμής και της σχεδόν φεουδαρχικής απονομής δικαιοσύνης στην ελληνική ύπαιθρο, κάτι που ο Τζαβέλας κατανοούσε πλήρως. Χαρακτηριστικά, ήταν τέτοιο το ζήτημα τιμής που έθετε η πορνεία και μάλιστα με τον κατακτητή, για τις οικογένειες των τριών γυναικών, που ο αδελφός της μιας εξ αυτών, μένοντας απολύτα ικανοποιημένος με την παραδειγματική τιμωρία της αδερφής του κατατάχθηκε αμέσως στον ΕΛΑΣ. 

Το Απρίλιο του 1943, ο Άρης Βελουχιώτης θα συγκροτήσει στο χωριό Κολοκυθιά τον έφιππο ουλαμό των 25-35 "μαυροσκούφηδων" που αποτέλεσαν ταυτόχρονα την προσωπική του φρουρά, αλλά και ένα επίλεκτο σώμα "αγγέλων και διαβόλων μαζί", στους οποίους, ο Άρης ανάθετε τις πιο επικίνδυνες αποστολές. Καπετάνιος του σώματος αυτού τοποθετήθηκε ο Τζαβέλας, ο οποίος αποσπάστηκε από την ομάδα του Ορέστη. Με τους μαυροσκούφηδες θα αναλάβει δεκάδες επικίνδυνες αποστολές. 

Αμέσως μετά την Απελευθέρωση, ο Τζαβέλας ακολούθησε τον Άρη στις επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ ενάντια στο Ζέρβα, οι οποίες κατέληξαν στην εκτόπιση των θλιβερών υπολειμμάτων του ΕΔΕΣ στην Κέρκυρα. Ωστόσο, ο ΕΛΑΣ αναγκάζεται να υποχωρήσει από την Αθήνα και πρωτού, ο Άρης αντιδράσει, η ηγεσία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ έχει ήδη αποφασίσει την υπογραφή της Συνθήκης της Βάρκιζας. Στην περίοδο της Λευκής Τρομοκρατίας του 1945, ο Τζαβέλας θα ακολουθήσει από τους πρώτους, τον Άρη. Στην ομιλία του καταδιωκόμενου Άρη στη Λαμία, ο Τζαβέλας θα αφοπλίσει κάποιον Τάκη Σαρρή, που εμφανίζεται οπλισμένος στην αίθουσα. Στις 20/03/1945, Τζαβέλας, Άρης και η μικρή τους ομάδα στρατοπεδεύουν κοντά στα Γιάννενα. Ο Άρης αποκαλύπτει ότι σύντομα θα λάβου φύλλο πορείας από το ΚΚΕ για την Αλβανία, το οποίο θα παραλάβουν στα Γιάννενα. Ο μόνος που διαμαρτύρεται για την εγκατάλειψη της χώρας είναι ο Τζαβέλας. Στο επόμενο διάστημα το χαρτί δεν έχει φτάσει στα Γιάννενα και ο Άρης με την ομάδα του κινούνται έως τον Απρίλιο στα χωριά Άγναντα, Γεωργίτσι, Κηπουριό, Κρανιά και Μηλιά, ώστε να παραμένουν κοντά στα Γιάννενα.

Ο Άρης στέλνει το Τζαβέλα σε μια επικίνδυνη αποστολή: Να μεταμφιεστεί και να συνδεθεί με την οργάνωση του ΚΚΕ στα Γιάννενα και να ζητήσει το χαρτί της εντολής να περάσει τα σύνορα. Μια μέρα μετά, ο Τζαβέλας θα επιστρέψει με 8 ένοπλους εθελοντές αλλά χωρίς το χαρτί. Καθώς δεν βρήκε το γραμματέα του κόμματος στην πόλη, αλλά μόνο το δεύτερο γραμματέα, Γ. Βοντίτσο (Γούσια), ο οποίος δεν ήξερε τίποτε. Ο Γούσιας ωστόσο ενημέρωσε τον Άρη ότι ένα τέτοιο χαρτί μάλλον θα το παραλάβει στην Κόνιτσα. Ο Τζαβέλας ψέγει μια από τις λίγες φορές τον αρχηγό του: "Το χαρτί έπρεπε να το πάρεις όταν ακόμα ήσουν στη Ρούμελη. Αφού ξεκίνησες να φύγεις με άδεια χέρια, τώρα θέλοντας και μη όπως σου βαράνε θα χορεύεις."

Ελάχιστα άλλα είναι γνωστά για το Τζαβέλα στην μετέπειτα πορεία του με τον Άρη, εκτός από το γεγονός ότι ήταν μαζί του στο χωριό Πράμαντα σε μια από τις τελευταίες του ομιλίες. Το τέλος του, θα έρθει μαζί με αυτό του Άρη στη Μεσούντα.

Ο Γκονέζος αναφέρει:

"Αμέσως μετά το μοιραίο πυροβολισμό, οι 4-5 άνδρες που είδαν τι έγινε έτρεξαν κοντά στον πεσμένο αρχηγό τους. Ο Τζαβέλας ρίχτηκε πάνω στο άψυχο σώμα του Άρη, το αγκάλιασε και μοιρολογούσε: "Τι έκανες; τί έκανες;". Οι άλλοι κοίταζαν αμίλητοι. Τότε ο Τζαβέλας πρότεινε στους υπόλοιπους, αφού ο αρχηγός διάλεξε αυτό το δρόμο να αυτοκτονήσουν και αυτοί ομαδικά. Ο Θάνος αντέδρασε λέγοντας ότι ο Άρης δεν ήταν στα καλά του τελευταία και ο Τζαβέλας τον αποπήρε θυμωμένος. Οι υπόλοιποι έφυγαν μαζί με το Θάνο, ενώ ο Τζαβέλας έμεινε πίσω. Ο Τζαβέλας έσπασε το πιστόλι του Άρη, τον "Ελβετό" όπως τον έλεγε, έσκισε όσες φωτογραφίες και χαρτιά είχε επάνω του ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ, αγκάλιασε τον αρχηγό του και τράβηξε την περόνη μιας χειροβομβίδας. Το κεφάλι του κρεμάστηκε μαζί με του Άρη στα Τρίκαλα.


Μια από τις ελάχιστες φωτογραφίες του Τζαβέλα (δεξιά) μαζί με τον Αμπλιανίτη


Πέμπτη, 18 Ιουλίου 2019

Για την υπόθεση Μαραθέα


Το παρακάτω άρθρο αποτελεί μια κριτική προσέγγιση στην υπόθεση της δολοφονίας του ανήλικου τέκνου της οικογένειας Μαραθέα, Γιώργο, που έχασε τη ζωή του όντας αιχμάλωτος του ΕΛΑΣ. Πρόκειται για ένα ζήτημα που παραμένει ελάχιστα διερευνημένο και σημαντικές του πτυχές σκιάστηκαν και σκιάζονται από την εμφυλιακή αστική προπαγάνδα. Το άρθρο αυτό θα επιχειρήσει να φωτίσει ορισμένες πτυχές της υπόθεσης.


Το ιστορικό της οικογένειας Μαραθέα πριν και κατά την Κατοχή


Η οικογένεια Μαραθέα υπήρξε μια από τις γνωστότερες οικογένειες μεγαλοτσιφλικάδων της εποχής του Μεσοπολέμου, με έδρα το χωριό Τσόμπα (σημερινό Νέο Μοναστήρι Δομοκού). Στην κατοχή της βρίσκονταν πολλά χωράφια στα οποία εργάζονταν εκατοντάδες κολίγοι σε συνθήκες πείνας. Το 1925, ο Νίκος Μαραθέας είχε χάσει με αναγκαστική απαλλοτρίωση μέρος των κτημάτων του, τα οποία είχαν δοθεί σε 216 οικογένειες προσφύγων από το Μεγάλο Μοναστήρι Βουλγαρίας. Η οικογένεια Μαραθέα είχε απαντήσει με βία, εξοπλίζοντας τραμπούκους που επιτέθηκαν στους πρόσφυγες και χύθηκε αίμα. Η Επιτροπή Προσφύγων αποφάσισε κατόπιν να εγκαταστήσει τους πρόσφυγες στα χωριά Τσόμπα και Μπικλερέρ, σε σπίτια που είχαν εγκαταλειφθεί από Τούρκους. 

Σταδιακά, οι πρόσφυγες, αλλά και πολλοί μικροϊδιοκτήτες και φτωχοί αγρότες της περιοχής μετατράπηκαν σε φτωχούς κολίγους της οικογένειας Μαραθέα.

Στα πρώτα χρόνια της Κατοχής, ο Μαραθέας ξεκίνησε να συνεργάζεται και να σχετίζεται με τις ιταλικές αρχές κατοχής, ενώ οι κολίγοι στα κτήματά του έμεναν απλήρωτοι και λιμοκτονούσαν. Το καλοκαίρι του 1942, πεινασμένοι κολίγοι του Μαραθέα έσπασαν τις πόρτες των αποθηκών του και πήραν τρόφιμα τα οποία μοιράστηκαν, καθώς η πείνα, στην οποία ο Μαραθέας τους είχε υποβάλλει είχε φθάσει στο απροχώρητο. Ο Μαραθέας κάλεσε τους Ιταλούς και υπέδειξε τους πρωταίτιους της μικρής αυτής εξέγερσης. Οι Ιταλοί έσπευσαν να κάψουν τα σπίτια όσων ο Μαραθέας υπέδειξε και εκτέλεσαν έντεκα χωρικούς. Οι εκτελεσθέντες ήταν οι εξής:

Σιδέρης Γιαλαμούδης
Ιωάννης Γκανίδης του Κυριάκου
Ιωάννης Γκανίδης του Στεργίου
Μόσχος Γκανίδης
Λάμπρος Γκανίδης
Στέργιος Γκανεολούδης
Νικόλαος Νατούδης
Στέφος Στεφούδης
Μιχάλης Τερζίδης
και δύο ακόμα των οποίων τα ονόματα παραμένουν άγνωστα.

Καθώς τα νέα της εκτέλεσης έγιναν γνωστά στον ΕΛΑΣ, ο Άρης Βελουχιώτης και η ομάδα του έφθασαν βράδυ στο υποστατικό του Μαραθέα και αφού το κύκλωσαν εκτέλεσαν επί τόπου τον πατέρα της οικογένεια και αυτουργό της εκτέλεσης Νίκο Μαραθέα. Την εκτέλεση ανέλαβε σύμφωνα με τις πηγές, ο Θεσσαλός αντάρτης του ΕΛΑΣ, Κωσταράς, πρώην εργάτης γης της οικογένειας Μαραθέα. Φεύγοντας, οι αντάρτες του ΕΛΑΣ πήραν ως ομήρους τους, τον ανήλικο γιο της οικογένειας Μαραθέα, καθώς και τον Αλέκου Τράκα, επίσης ανήλικο γιο του επιστάτη της οικογένειας.

Παράλληλα, ο Άρης άφησε πίσω του επιστολή στη χήρα Μαραθέα, στην οποίο απαιτούσε να δοθούν, όχι λύτρα, όπως θα το ήθελαν πολλοί "μελετητές" της υπόθεσης, αλλά αποζημιώσεις για τις οικογένειες των εκτελεσθέντων κολίγων. Η εκτέλεση έγινε ταχύτατα γνωστή στον αγροτικό κόσμο της περιοχής, ο οποίος σχεδόν στο σύνολό του, την αντιλαμβανόταν ως απονομή δικαιοσύνης. Μια ακόμα πτυχή της απαγωγής σχετίζεται, από το Διονύση Χαριτόπουλο, και κατά τη γνώμη μας ορθά, με την αποφυγή αντιποίνων των Ιταλών και της οικογένειας Μαραθέα, στους χωρικούς της περιοχής.


Το ΕΑΜ και το ΚΚΕ


Η είδηση για τη δολοφονία Μαραθέα και την απαγωγή των δύο ανηλίκων έφθασε γρήγορα στις αθηναϊκές αστικές εφημερίδες, οι οποίες αλλοίωσαν το περιεχόμενο της επιστολής του Άρη και τον κατηγόρησαν ότι, ως άλλος "Νταβέλης" και "κατσαπλιάς" ζητά λύτρα για τα δύο ανήλικα παιδιά. Την είδηση της δολοφονίας και της απαγωγής ενημερώνεται και το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Το παραπάνω προκαλεί ευθεία και άμεση ρήξη του Άρη Βελουχιώτη με τις κομματικές οργανώσεις του ΚΚΕ Ρούμελης, καθώς και αυτές του ΕΑΜ, οι οποίες ζητούν την άμεση απελευθέρωση των δύο παιδιών. Πρόκειται για μια ακόμα πτυχή της υπόθεσης Μαραθέα, που συσκοτίζεται ή παραλείπεται, κυρίως από όσους "μελετητές" επιθυμούν να τραβήξουν ευθείες γραμμές ανάμεσα στην απαγωγή Μαραθέα και το ΚΚΕ, εκεί που αυτές δεν υπάρχουν.

Καθώς ο Άρης αρνείται την απελευθέρωση των δύο παιδιών, το ΕΑΜ και το ΚΚΕ ζητούν την άμεση αντικατάστασή του στην αρχηγεία του ΕΛΑΣ. Πρόκειται για μια βαθιά ρήξη, όχι η πρώτη, που δημιουργείται ανάμεσα στον Άρη και το κόμμα του, αλλά και στο ΕΑΜ. 

Ωστόσο, ο Άρης είναι και θα παραμείνει επικεφαλής του ΕΛΑΣ, όποιες ενστάσεις και αν έχει το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Τα χωριά της Ρούμελης και της Θεσσαλίας τον θεωρούν ως μοναδικό αρχηγό των ανταρτών και ο ΕΛΑΣ μαζικοποιείται ακόμα και αν ο Άρης βρίσκεται σε κακές σχέσεις με το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Παράλληλα, οι οργανώσεις της Ρούμελης και της Θεσσαλίας εξακολουθούν να προφυλάσσουν τον Άρη και την ομάδα του και να τους τροφοδοτούν.

Στην υπόθεση Μαραθέα θα εμπλακεί τη στιγμή αυτή ένα νέο πρόσωπο: Ο Άθως Ρουμελιώτης.



Ο Άθως Ρουμελιώτης


Ο Άθως Ρουμελιώτης ή Σωκράτης Γκέκας ήταν έφεδρος ανθυπολοχαγός του τακτικού στρατού και από τα πρώτα μέλη της ομάδας του Άρη Βελουχιώτη. Ο ίδιος ενστερνιζόταν πλήρως αρκετά αστικά ιδεολογήματα περί ιεραρχίας, που προέρχονταν κυρίως από τη θέση του στον προπολεμικό κυβερνητικό στρατό. Ο Διονύσης Χαριτόπουλος αναφέρει ότι ο Άθως πληροφορήθηκε από έναν ηγούμενο ότι ο Άρης ήταν κομμουνιστής και μέλος του ΚΚΕ και συγκλονίστηκε βαθιά. Από τη στιγμή εκείνη, ο Άθως έκανε ότι περνούσε από το χέρι του για να αποσχιστεί από τον ΕΛΑΣ και τον Άρη, πιστεύοντας παρόλα αυτά στην υπόθεση της απελευθέρωσης, η οποία όμως δεν συνεπαγόταν και την κοινωνική απελευθέρωση.

Τον Αύγουστο του 1942, οι επικεφαλής του ΕΛΑΣ συσκέπτονται για τη συγχώνευση των αρχηγείων Δομοκού- Ευρυτανίας. Σε κάποια στιγμή, ο Άρης θα πάρει παράμερα το Νάκο Μπελλή και θα του δηλώσει ότι ανησυχεί για τον Άθω, ο οποίος επιθυμεί το δικό του καπετανάτο και επιβουλεύεται την ενότητα του ΕΛΑΣ. Ο Μπελλής, πρόσφατο μέλος του ΚΚΕ επιβεβαιώνει τις υποψίες του Άρη και του επισημαίνει ότι από τότε που ο Άθως πληροφορήθηκε την κομματική του ιδιότητα, φέρνει διαρκώς αντιρρήσεις και είναι ιδιαίτερα επικριτικός. 

Τον Οκτώβριο του 1942, οι υποψίες του Άρη θα επιβεβαιωθούν. Ο Άθως Ρουμελιώτης θα κάνει επίσημη πρόταση στο Νάκο Μπελλή για ανεξαρτητοποίησή τους από τον ΕΛΑΣ και τη δημιουργία του δικού τους καπετανάτου. Κατά την άποψη ορισμένων πηγών, ο Μπελλής αρνήθηκε την πρόταση και αποχώρησε, ενώ κατά άλλες, ο Μπελλής δέχθηκε την πρόταση, έως ότου συνειδητοποίησε και αυτός, ότι το κύρος του Άθου ήταν μικρό ανάμεσα στους μαχητές του ΕΛΑΣ και διαχώρισε τη στάση του, αποχωρώντας με τους μαχητές του, στο Δομοκό.

Σε κάθε περίπτωση, οι ΕΑΜικές οργανώσεις της Ρούμελης έθεσαν τον Άθω Ρουμελιώτη ως επικεφαλής του Αρχηγέιου Ρούμελης, μαζί με τον Ερμή (Βασίλη Πριόβολο) και τον Καπλάνη, αναθέτοντάς τους τη δημιουργία τακτικού απελευθερωτικού στρατού. Όποια όμως και αν ήταν η απόφαση του ΕΑΜ, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική: Ο Άρης συγκέντρωνε σταδιακά δεκάδες νέους μαχητές, είχε μεγάλο κύρος στον αγροτικό κόσμο και έδινε ήδη μικρές αλλά νικηφόρες μάχες με τον κατακτητή. Από την άλλη πλευρά, ο Άθως δεν διέθετε κανένα κύρος και αδρανούσε για μεγάλο διάστημα. Τελικώς, η ομάδα του Άθου Ρουμελιώτη θα αποκοπεί τελείως από τον ΕΛΑΣ, από τον οποίο θα διαλυθεί το 1944. Ο ίδιος ο Άθως θα καταφύγει στην Αθήνα, όπου θα παραμείνει αμέτοχος σε οποιαδήποτε ιστορική εξέλιξη της εποχής, μέχρι το τέλος της ζωής του.


Το σχέδιο δολοφονίας του Άρη Βελουχιώτη


Ένα ακόμα στοιχείο, το οποίο πολλοί "μελετητές" της υπόθεσης Μαραθέα παραλείπουν, αποτελεί το γεγονός ότι μετά την απαγωγή των δύο ανηλίκων, η οικογένεια Μαραθέα δεν έπαψε το δωσιλογικό της έργο. Το 1942 και για ένα μικρό διάστημα, ο ληστής Θανάσης Βουρλάκης, αδελφός του μετέπειτα παρακρατικού συμμορίτη του Εμφυλίου, εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ. Ωστόσο, συνέχιζε αδιάκοπα τα πλιάτσικα και τις ληστείες σε διάφορα χωριά του Δομοκού, γεγονός που έφθασε στον ΕΛΑΣ και τον Άρη. Σε κάποια στάση της ομάδας του Άρη στο χωριό Γιαννιτσού, οι κομματικές οργανώσεις του ΚΚΕ έστειλαν μήνυμα στον Άρη σχετικά με το Θανάση Βουρλάκη και την οικογένεια Μαραθέα. Ο Βουρλάκης και ο φίλος του και συνεργός των Ιταλών Πατακιάς σχεδίαζαν, μαζί με την οικογένεια Μαραθέα και τους Ιταλούς τη δολοφονία του Βελουχιώτη. Ο Βουρλάκης θα δολοφονούσε τον Άρη και με τους Ιταλούς θα εγκλώβιζαν τους αντάρτες σε κάποια κοντινή τοποθεσία, διαλύοντας τον ΕΛΑΣ και απελευθερώνοντας τον γιο Μαραθέα. Εν τέλει, ο Βουρλάκης εκτελέστηκε άμεσα από τον ΕΛΑΣ και τα σχέδια των Ιταλών και της οικογένειας Μαραθέα τελείωσαν άδοξα.

Σαφώς, το παραπάνω περιστατικό δεν δικαιολογεί τη δολοφονία του γιου Μαραθέα, που όπως θα δούμε παρακάτω δεν επιθυμούσε ούτε ο Άρης, ούτε ο ΕΛΑΣ, ούτε το ΕΑΜ και το ΚΚΕ, απλώς ως στοιχείο παρατίθεται εδώ, προκειμένου να αναδειχθεί το γεγονός ότι ακόμα και μετά την προειδοποιητική εκτέλεση του Νίκου Μαραθέα, η οικογένεια συνέχισε τη δωσιλογική της δραστηριότητα.


Η δολοφονία Μαραθέα 


Ο μικρός Γιώργος Μαραθέας φαίνεται πως δολοφονήθηκε στις 20 Αυγούστου του 1942, από τα χέρια κάποιου αντάρτη του ΕΛΑΣ με το ψευδώνυμο Αχιλλέας. Η δολοφονία Μαραθέα, κατά ορισμένους "μελετητές" αποδίδεται στην ίδια την εντολή του Άρη, ενώ υπάρχουν ακόμα και αισχρές και ατεκμηρίωτες εικασίες ότι ο Άρης είχε βιάσει τον 13χρονο και εξ αιτίας αυτού επιθυμούσε το θάνατό του.

Ωστόσο, δεκάδες πηγές τεκμηριώνουν με σαφήνεια ότι ο Άρης Βελουχιώτης δεν βρισκόταν καν κοντά στο χωριό Κολοκυθιά Φθιώτιδος, όπου έγινε η δολοφονία, καθώς επίσης και το γεγονός ότι ηθικός αυτουργός της δολοφονίας δεν υπήρξε ο Άρης, αλλά ο Άθως Ρουμελιώτης. Απουσία του Άρη ο Άθως Ρουμελιώτης έδωσε την εντολή αυτή δικαιολογώντας την με το επιχείρημα ότι η μάνα του Μαραθέα δεν είχε ακόμα καταβάλλει το ποσό αποζημίωσης στις οικογένειες των εκτελεσθέντων.

Σαφώς όμως, το ζήτημα αυτό είναι ένα ζήτημα πηγών. Πρώτη σημαντική πηγή για την ηθική αυτουργία του Ρουμελιώτη προέρχεται από τις δύο ξεχωριστές και αξιόλογες έρευνες των Γιάννη Χατζηπαναγιώτου και Διονύση Χαριτόπουλου, σύγχρονων βιογράφων του Άρη Βελουχιώτη, οι οποίοι καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: Η ηθική αυτουργία της δολοφονία βαραίνει το Ρουμελιώτη, ενώ το παιδί δολοφονείται απουσία του Άρη. Το παραπάνω υποστηρίζει επίσης ο συμπολεμιστής του Άρη, Ηλίας Αρμάγος, ο οποίος όντας ο ίδιος μέλος της ομάδας του Άρη, έζησε από κοντά τα γεγονότα. Τέλος, σημαντικότερη ενδεχομένως μαρτυρία είναι αυτή του Αλέκου Τράκα, του δεύτερου ανήλικου αιχμαλώτου του ΕΛΑΣ, ο οποίος επέζησε του πολέμου και σπούδασε στη Νομική. Ο ίδιος ο Τράκας υποστήριξε ότι είχε προσωπικά ακούσει τον Άρη να δίνει κατηγορηματική εντολή στον Άθω Ρουμελιώτη, να μην πειραχθεί κανένα από τα δύο παιδιά.

Ένα από τα βασικά ερωτήματα που δημιουργούνται εδώ είναι το γιατί ο Άθως Ρουμελιώτης επιθυμούσε τη δολοφονία Μαραθέα. Προφανώς, ο Ρουμελιώτης δεν έδωσε μια τέτοια εντολή, λόγω κάποιας στρεβλής αίσθησης ταξικής συνείδησης. Μια πρώτη και ίσως η ορθότερη σκέψη πάνω στους σκοπούς του Ρουμελιώτη, που εξυπηρετούσε η δολοφονία Μαραθέα είναι ότι ανάμενε τη κατακραυγή του Βελουχιώτη από τις λαϊκές μάζες της Ρούμελης και της Θεσσαλίας για το έγκλημα, που έτσι κι αλλιώς οι αστικές εφημερίδες του είχαν χρεώσει. Το παραπάνω θα είχε σοβαρό αντίκτυπο στο ηθικό των ανταρτών και στο κύρος του Άρη ανάμεσά τους. Ασφαλώς, η αποτρόπαια πράξη του Ρουμελιώτη επέφερε τα αντίθετα αποτελέσματα, καθώς φαίνεται ότι πολλοί γνώριζαν τις προθέσεις του απέναντι στο παιδί. Παράλληλα, αν ο Ρουμελιώτης κατόρθωνε να στοχοποιήσει τον Άρη, οι οργανώσεις του ΚΚΕ και του ΕΑΜ που ήδη είχαν τεταμένες σχέσεις μαζί τους, ενδέχεται να τον διέγραφαν και να τον αποκήρυσσαν, ενισχύοντας έτσι τη θέση του Ρουμελιώτη ως επικεφαλής των ανταρτών. Μια δεύτερη εκδοχή, λιγότερο πιθανή, σχετίζεται με το γεγονός ότι τα δύο παιδιά παρέμειναν αρκετό καιρό μαζί με τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, ώστε να γνωρίζουν πρόσωπα και δεδομένα. Η απελευθέρωσή τους εγκυμονούσε λοιπόν κινδύνους, καθώς αυτά θα μπορούσαν να αποκαλύψουν πρόσωπα και δίκτυα που στήριζαν τον ΕΛΑΣ, μέσω του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Ωστόσο, η εκδοχή αυτή μάλλον δεν ευσταθεί, καθώς ο Ρουμελιώτης θα επέλεγε τη δολοφονία και των δύο παιδιών και όχι μόνο αυτή του Γιώργου Μαραθέα.

Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση Μαραθέα χρήζει εκτενέστερης και βαθύτερης έρευνας. Αποτελεί ένα μελανό σημείο στην ιστορία της Κατοχής, όχι ωστόσο σε αυτή του ΕΑΜικού κινήματος. Ο Γιώργος Μαραθέας δολοφονήθηκε από έναν αστό αξιωματικό, άσχετο ιδεολογικά με το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Σαφώς μπορεί κανείς να προσάψει στον Άρη Βελουχιώτη λανθασμένες επιλογές, που εκτείνονται κυρίως σε δύο ζητήματα: 

Πρώτον, την επιλογή του Άθου Ρουμελιώτη στη διοίκηση των ανταρτών του ΕΛΑΣ.
Δεύτερον, την επιλογή του μέσου της απαγωγής για την εξασφάλιση των πολιτών απέναντι στην οικογένεια Μαραθέα και τους Ιταλούς.

Ας εξετάσουμε όμως αυτά τα δύο ζητήματα εκτενέστερα.

Στη γέννησή του, ο ΕΛΑΣ έπρεπε να αντιμετωπίσει αναγκαστικά πολλούς ληστές της Ρούμελης και της Θεσσαλίας, ορισμένοι από τους οποίους εντάχθηκαν στις γραμμές του, ενώ άλλοι διαλύθηκαν από αυτόν. Οι λόγοι για το παραπάνω είναι πολλοί. Οι ληστές, σε συνθήκες πείνας αποτελούσαν πληγή για τον κόσμο της επαρχίας, κατείχαν όπλα και πολύτιμα δίκτυα τροφοδοσίας, γνώριζαν καλά τη γεωγραφία της περιοχής τους, ενώ εύκολα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και από τον κατακτητή ενάντια στον ΕΛΑΣ. Παράλληλα, ο ΕΛΑΣ είχε απελπιστική ανάγκη από αξιωματικούς και στελέχη του τακτικού στρατού, που θα του προσέφεραν την πολύτιμη οργάνωση και τις γνώσεις τους προκειμένου αυτός να εξελιχθεί σε πραγματικό τακτικό στρατό. Έτσι, το 1942, ένας αξιωματικός του στρατού, όπως ο Άθως Ρουμελιώτης ήταν πολύτιμο κεφάλαιο για τον ΕΛΑΣ και η ένταξή του στη διοίκηση των ανταρτών αποτελούσε λογικό και φυσικό βήμα. Ας σημειωθεί ότι στα πρώτα βήματα του ΕΛΑΣ, ο Άθως Ρουμελιώτης και ο Άρης Βελουχιώτης ήταν οι δύο μοναδική αξιωματικοί με στρατιωτική πείρα.

Κατά δεύτερον, το μέσον της απαγωγής των οικείων αποτελούσε πάγια πρακτική της ληστείας την περίοδο του Μεσοπολέμου και πράγμα φυσικό για τον κόσμο της επαρχίας. Η πρακτική αυτή που εφαρμοζόταν ήδη από την εποχή του 1840, όσο ασύμβατη και αν φαίνεται με τον κοινωνικό-εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και τις επαναστατικές πρακτικές του ΚΚΕ, αποτελούσε μοναδική σίγουρη θωράκιση απέναντι στις κατοχικές αρχές και τους τσιφλικάδες συνεργάτες τους. Δεν προκαλεί λοιπόν εντύπωση που χρησιμοποιήθηκε, από έναν στρατό που ενσωμάτωνε ενόπλους, περιορισμένου αριθμού, σε συνθήκες ζωής και δράσης σχεδόν ίδιες με αυτές των ληστών (ανάγκη για ελιγμούς, διαμονή στην ύπαιθρο, περιορισμένος οπλισμός, πανοπλία του αντιπάλου κτλ). Απόδειξη για την αποτελεσματικότητα του μέσου της απαγωγής αποτελεί το γεγονός ότι αυτή χρησιμοποιήθηκε από τον ΕΛΑΣ και σε άλλες περιπτώσεις, αρκετά μεταγενέστερα, όπως η απαγωγή της συζύγου Τσικνιά στην Αιτωλοακαρνανία. Τέλος, απόδειξη για την ποιότητα και την ηθική ανωτερότητα του ΕΛΑΣ προς τον αντίπαλο αποτελεί το γεγονός ότι σε καμιά άλλη περίπτωση, απαχθέντα μέλη οικογενειών που σχετίζονταν με τον κατακτητή δεν κακοποιήθηκαν ή δολοφονήθηκαν. Αντιθέτως, απελευθερώθηκαν με την αποχώρηση των κατακτητών.

Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουμε το γεγονός ότι η δολοφονία Μαραθέα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της βίας ενός πολέμου, της πείνας, των μαζικών θανάτων και του σταδιακού εγκλιματισμού των ιστορικών υποκειμένων με την απώλεια της ζωής. Ο τραγικός θάνατος του Γιώργου Μαραθέα δεν αποτελεί άλλωστε παρά έναν ακόμα θάνατο παιδιού, στην περίοδο της Κατοχής, όπου δεκάδες άλλα παιδιά έχασαν τη ζωή τους στα αντίποινα, από την πείνα, από τα βασανιστήρια και τις κακουχίες, τις ασθένειες και τις σφαίρες του κατακτητή και των ντόπιων συνεργατών του.







Πηγές


Διονύσης Χαριτόπουλος, Άρης ο αρχηγός των ατάκτων, Τόπος, τόμος Α, Αθήνα 2013, 52-53 και 56-58.
Γιάννης Χατζηπαναγιώτου, Η πολιτική διαθήκη του Άρη Βελουχιώτη, Δωρικός, Αθήνα 1997.
Συλλογικό έργο, Εγώ είμαι ο Νάκος Μπελλής καμάρι της Ομβριακής, ΤΟ ΚΚΕ Φθιώτιδας, Αθήνα 2017, 34-35 και 37-38
Μαρτυρία Ηλία Αρμάγου, συμπολεμιστή του Άρη Βελουχιώτη, "Ριζοσπάστης", 03/10/1997, 10.
Περικλής Ροδάκης, "Τότε", 122. 


Πέμπτη, 11 Ιουλίου 2019

Νάκος Μπελλής - Το καμάρι της Ομβριακής- Μέρος 6ο


Συνέχεια

Η πρώτη κοινή επιχείρηση των τμημάτων Μπελλή- Διαμαντή στο Κυριακοχώρι


Τα συγκροτήματα Μπελλή και Διαμαντή, σύντομα αποφάσισαν να κινηθούν μαζί προς την επίτευξη ενός σημαντικού στόχου, τη διάλυση και εξόντωση των τμημάτων του δωσιλόγου και συνεργάτη των Γερμανών Κρανιά που αποτελούσαν και την κύρια δύναμη καταδίωξης στην περιοχή. Καθώς βέβαια το σώμα Κρανιά ήταν και μεγαλύτερο και αρτιότερα εξοπλισμένο, η διάλυσή του απαιτούσε κάποια ενέδρα ή παγίδα. Έτσι, αποφασίστηκε να διενεργηθεί κοινή επιχείρηση των δύο συγκροτημάτων, τα οποία κινήθηκαν προς το Γαρδίκι και κατέλαβαν τα υψώματα πάνω από τα Αργύρια. Ο καιρός όμως δεν ευνοούσε την επιχείρηση, καθώς το κρύο, η ομίχλη και η βροχή εμπόδιζαν την ορατότητα. 

Αναπάντεχα, το απόσπασμα του Κρανιά άλλαξε πορεία και κατευθύνθηκε προς τη Στάγια- Κυριακοχώρι. Σε λίγο άλλαξε ξανά πορεία και κατευθύνθηκε προς τα Αργύρια, όπου οι αντάρτες το έχασαν από τα μάτια τους. Προς το βράδυ πληροφορήθηκαν ότι το τμήμα Κρανιά στάθμευσε σε ένα γούπατο κοντά στο Κυριακοχώρι, όπου έμειναν και οργάνωναν τις θέσεις τους για τη νύχτα.

Με το χάραμα της 6ης Δεκέμβρη 1946 ξεκίνησε η μάχη που διήρκησε μέχρι τις 2 η ώρα το μεσημέρι και ήταν πολύ σκληρή. Το τμήμα Μπελλή είχε πάρει θέσεις πίσω από τον καταυλισμό του Κρανιά, στο δρόμο για Στάγια- Γαρδίκι, ενώ του Διαμαντή διενέργησε την κεντρική επίθεση. Παράλληλα, ο μαχητής Παναγιώτης Ζάρας είχε τοποθετηθεί με το πολυβόλο του και μικρή ομάδα μαχητών σε κατάλληλη θέση ώστε να εμποδίσει τη διάρρευση του Κρανιά προς το Νικολίτσι. 

Στις 2 το μεσημέρι, η πίεση στις θέσεις του Κρανιά έγινε αφόριτη και οι άνδρες του άρχισαν να διαλύονται άτακτα. Ένας από τους πρώτους που εγκατέλειψε τη θέση του ήταν ο υπομοίραρχος της Χωροφυλακής Δημοσθένης Χαλντούπης. Όσοι προσπάθησαν να διαφύγουν προς τη Στάγια έπεσαν στις θέσεις του Μπελλή και αποδεκατίστηκαν κυριολεκτικά, όπως και όσοι επιχείρησαν να φύγουν προς το Νικολίτσι. Εισερχόμενα τα τμήματα των ανταρτών στον καταυλισμό του Κρανιά τον βρήκαν γεμάτο νεκρούς και τραυματίες, που ξεπερνούσαν τους 25. 

Οι μαχητές κατέλαβαν άφθονα πυρομαχικά, όλμους, οπλισμό, ιματισμό και αντίσκηνα. Αργότερα, η ομάδα αυτοάμυνας του Νικολιτσίου ειδοποίησε τα συγκροτήματα ότι και εκείνοι είχαν αιχμαλωτίσει άνδρες του Κρανιά που έφτασαν πανικόβλητοι στο Νικολίτσι. Λίγες ώρες μετά, τα συγκροτήματα μπήκαν στο Γαρδίκι, όπου περιποιήθηκαν τους τραυματίες τους.


Η μάχη της Υπάτης


Στις 31 Δεκεμβρίου 1946, τα δύο συγκροτήματα επέλεξαν ως επόμενο στόχο τους την εξουδεταίρωση των κυβερνητικών δυνάμεων στην κωμόπολη της Υπάτης. Η άμυνά της αποτελούταν από την υποδιοίκηση της Χωροφυλακής, αποτελούμενη από 18 άνδρες και από εξοπλισμένους παρακρατικούς των γύρω χωριών.

Στις 31 Δεκεμβρίου, τα συγκροτήματα Μπελλή- Διαμαντή επιτέθηκαν κυκλωτικά στην Υπάτη και έδωσαν σκληρή και πολύωρη μάχη. Προς το μεσημέρι μόνο η Χωροφυλακή πρόβαλε κάποια αντίσταση, καθώς ανάμεναν ενισχύσεις από τη Λαμία, οι οποίες δεν έφθασαν ποτέ. Όταν οι αντάρτες άβαλαν φωτιά στο σταθμό της Χωροφυλακής, η εναπομείναντες χωροφύλακες παραδόθηκαν. Ότι απέμενε από τη φρουρά του σταθμού Χωροφυλακής αιχμαλωτίστηκε και καταλήφθηκαν εφόδια, οπλισμός και πυρομαχικά. Στη μάχη, σκοτώθηκε ο μόνιμος αξιωματικός του συγκροτήματος Διαμαντή, Βαγγέλης Χείλαρης (Εύριπος), ο οποίος τάφηκε επίσημα, στο νεκροταφείο της κωμόπολης. Αργότερα, οι χωροφύλακες ξέθαψαν το κορμί του και μετέφεραν το κεφάλι του προς έκθεση στη Λαμία. 


Τέλη 1946- Αρχές 1947


Στις 27 Δεκεμβρίου 1946, δημιουργείται το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ.

Στις 12 Γενάρη 1947, ο Γούσιας έφθασε στη Ρούμελη και συναντήθηκε με το Διαμαντή και το Μπελλή, όπως και με τους επικεφαλής άλλων ομάδων των ανταρτών.

Στις 25 Γενάρη 1947, συγκροτήθηκε στα Αργύρια το αρχηγείο Ρούμελης του ΔΣΕ από τους: Γούσια (Γιώργη Βοντίτσιο), Νίκο Τριανταφύλλου, Χαρίλαο Φλωράκη, Γιάννη Αλεξάνδρου και Βασίλη Πριόβολο (Ερμή). Την ίδια ημέρα δημιουργήθηκαν τα αρχηγεία:

Παρνασσίδας, με επικεφαλής το Διαμαντή.
Οίτης, με επικεφαλής τους Μπελλή- Παλαιολόγο.
Δυτικής Στερεάς, με επικεφαλής τον Παπούα.
Ευρυτανίας, με επικεφαλής τον Ερμή.
Όθρυος, με επικεφαλής τον Περικλή.

Στις 6 Φλεβάρη 1947, τμήματα του ΔΣΕ χτύπησαν τη Σπερχειάδα και αποδεκάτισαν το απόσπασμα Κρανιά, το οποίο επιχειρούσε να ανασυσταθεί εκεί.

Στις 08-08 Μάρτη 1947, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου επιτέθηκε στα Κάψια Τυμφρηστού, μαζί με τμήματα του αρχηγείου Ρούμελης και τον Χαρίλαο Φλωράκη. Η μάχη κράτησε για λίγο και σύντομα, οι στρατιώτες και χωροφύλακες που βρίσκονταν στο χωριό παραδόθηκαν. Καταλήφθηκαν πολλά εφόδια, οπλισμό, ιματισμός και πυρομαχικά.

Στις 22 Μάρτη 1947 ξεκινούν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις από τη 71η και 72η Ταξιαρχία, μαζί με δύο τάγματα Εθνοφυλακής και ΜΑΥ-ΜΑΔ. 

Στις 24 Μάρτη 1947, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου δίνει σκληρές μάχες με τα κινούμενα τμήματα του αντιπάλου, τα οποία καθηλώνει. Ο λόχος του Κρανιά διαλύεται για τρίτη φορά τελείως. Καταλαμβάνεται σημαντικός οπλισμός, πυρομαχικά, εφόδια και ιματισμός.

Στις 28 Μάρτη 1947, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου δέχεται επίθεση της αεροπορίας, την οποία αντιμετωπίζει χωρίς απώλειες.


Ιούλιος 1947, από αριστερά: Μπελλής, Τριανταφύλλου και Διαμαντής


Η επιχείρηση στη Σπερχειάδα


Στις αρχές του Απρίλη 1947, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου και οι διοικήσεις των άλλων αρχηγείων αποφασίζουν να δώσουν καίριο πλήγμα στον αντίπαλο, στη Σπερχειάδα. Ο στόχος επιλέχθηκε να είναι αυτή η κωμόπολη καθώς εκεί βρισκόταν το κέντρο ανεφοδιασμού του αντιπάλου και αποτελούσε έδρα δυνάμεων του κυβερνητικού στρατού και των συμμοριών που εξορμούσαν στη Δυτική Φθιώτιδα. 

Στις 5-6 Απρίλη, οι δυνάμεις που θα λάμβαναν μέρος στην επιχείρηση συγκεντρώθηκαν στα Μάρμαρα, μαζί με 80-100 μεταγωγικά που θα μετέφεραν τα λάφυρα της μάχης. Ο Μπελλής θα πήγαινε με μια διμοιρία στο Λυχνό και θα κάλυπτε τον τομέα της Υπάτης. Η μάχη στη Σπερχειάδα κράτησε για περίπου μιάμιση ώρα, οπότε οι κυβερνητικές δυνάμεις την εγκατέλειψαν και διέφυγαν προς τη Μακρακώμη. Οι νεκροί των κυβερνητικών δυνάμεων υπήρξαν πολλοί, όπως και οι τραυματίες. Από το ΔΣΕ οι απώλειες ανέρχονταν σε έναν νεκρό, το Χρήστο Μαλισιώτη από τον Τύρναβο και έναν τραυματία, το Γιώργο Παπά (Ζοργιός) από τη Δρανίστα. Στις αποθήκες της πόλης που βρίσκονταν στο σχολείο προς το δρόμο για Παλιοβράχα, οι μαχητές του ΔΣΕ ανακάλυψαν οπλοπολυβόλα, πολυβόλα "Βίκερς", άφθονα πυρομαχικά, ιματισμό, άρβυλα, φάρμακα και τρόφιμα, τα οποία μετέφεραν στην έδρα τους. 

Με το πρώτο πρωινό φως, κοντά στην πόλη ακούστηκαν κινητήρες αεροπλάνων, ενώ παρά το γεγονός ότι τα νέα για την κατάληψη της Σπερχειάδας είχαν φθάσει στη Μακρακόμη, το πυροβολικό που έδρευε εκεί απέφυγε την εμπλοκή, πιθανώς επειδή φοβήθηκαν την κατάληψη και της Μακρακόμης.


Ο Μπελλής άρρωστος


Έξι ημέρες μετά τη μάχη στη Σπερχειάδα, ο Μπελλής διαπιστώθηκε πως βρισκόταν σε προφυματικό στάδιο, ενώ υπέφερε ακόμα από σταφυλόκοκκο στα πόδια του. Με την ανακατάταξη των αρχηγείων, το Μάη του 1947 και προφανώς λόγω της κατάστασης της υγείας του, ο Μπελλής τοποθετείται στη θέση του βοηθού αρχηγού, στο αρχηγείο Φθιώτιδας, με επικεφαλής τον Νίκο Τριανταφύλλου και δύναμη δύο ταγμάτων.

Έως τα τέλη Αυγούστου του 1947, ο Μπελλής συμμετέχει κανονικά σε όλες τις επιχειρήσεις του αρχηγείου Φθιώτιδας, όμως η κατάστασή της υγείας του είναι αρκετά σοβαρή. Στις αρχές του 1948 θα τοποθετηθεί στη διοίκηση της ταξιαρχίας αόπλων των εμπέδων της Βράχας.



Στα έμπεδα των αόπλων


Στις 9 Γενάρη 1948, ο Νάκος Μπελλής τοποθετείται στη διοίκηση της ταξιαρχίας αόπλων των εμπέδων της Βράχας, μαζί με τον Κώστα Πουρναρά και με επιτελάρχη τον Ασημακόπουλο. Στα έμπεδα που καλύπτουν το χώρο Βράχα- Χόχλια- Κλειτσός, γίνεται η εκπαίδευση νεοσυλλέκτων του ΔΣΕ στα διάφορα όπλα, αλλά και πολιτική και διαφωτιστική δουλειά. Η δύναμη των εμπέδων ανέρχεται σε τρία τάγματα αόπλων, χωρισμένα κανονικά σε ομαδάρχες, διμοιρίτες, λοχαγούς και ταγματάρχες. 

Τα έμπεδα έχουν επίσης και ξεχωριστό λόχο γυναικών μαχητριών, με γυναίκες αξιωματικούς.

Στις 8 Φλεβάρη 1948, γίνεται συνεργασία της διοίκησης των εμπέδων, με το Γούσια για την ανάπτυξη της εκπαίδευσης και της δουλειάς στους νεοσύλλεκτους. Αποφασίζεται η εντατικοποίηση της εκπαίδευσης και της πολιτικής δουλειάς, η ενίσχυση της τροφοδοσίας και του ιματισμού και η δημιουργία τμήματος μηχανικού, με τα απαραίτητα εργαλεία για την κατασκευή γεφυρών και τη διάνοιξη δρόμων. Σε δύο μήνες, τα έμπεδα αποδίδουν πολλούς νέους μαχητές και μαχήτριες, οι οποίοι ετοιμάζονται τώρα για τη μεγάλη, αιματηρή και γνωστή πορεία των αμάχων του ΔΣΕ.



Η πορεία των αμάχων της Ρούμελης



Στις 18 Φλεβάρη 1948 τα έμπεδα σχηματίζουν φάλαγγα, με συνοχή σε διομοιρίες, λόχους και ομάδες και εγκαταλείπουν τη Βράχα κατευθυνόμενες ανατολικά. Σκοπός τους είναι να περάσουν στο Γράμμο. Η πρώτη στάση των αόπλων γίνεται στο Δερελί. Από εδώ και πέρα σταματά η ελεύθερη περιοχή δράσης του ΔΣΕ. Κάνοντας ένα τολμηρό νυχτερινό "άλμα" ανάμεσα στην εχθρική διάταξη, η φάλαγγα φθάνει χωρίς απρόοπτα στα χωριά των Φαρσάλων. Από εδώ θα επιχειρήσουν να περάσουν στο Πήλιο, όμως ο αντιπαλος έχει αντιληφθεί την κίνηση και κινητοποιεί μεγάλες δυνάμεις εναντίον τους.

Καθώς κινούνται προς το Πήλιο, η φάλαγγα δέχεται σοφδρή επίθεση κυβερνητικών δυνάμεων, στην οποία συμμετέχουν και τεθωρακισμένα. Τα τμήματα κάλυψης προσπαθούν να απωθήσουν τον αντίπαλο χωρίς μεγάλη επιτυχία. Ο δρόμος προς το Πήλιο είναι κλειστός. Η διοίκηση της φάλαγγας αποφασίζει να κινηθούν προς τη λίμνη Κάρλα και αφού τη διασχίσουν να καταφύγουν στο Μαυροβούνι και στα εκεί τμήματα του ΔΣΕ. 

Η φάλαγγα διασχίζει τη λίμνη και μέσα στο ψύχος καταφεύγει στο χωριό Καλαμάκι, όπου οι κάτοικοι τους δέχονται και τους φροντίζουν. Σε μερικές ώρες ένα σμήνος αεροπλάνων επιτίθεται με βόμβες στο χωριό και καίει δεκάδες σπίτια. Ο ΔΣΕ έχει απώλειες σε νεκρούς και τραυματίες, όπως αρκετοί είναι και οι νεκροί και τραυματίες πολίτες. Η φάλαγγα ανασυντάσσεται στο δάσος της περιοχής και κινείται προς τον Κίσσαβο, όπου θα αναπαυθεί για λίγο, ενώ τμήματα του ΔΣΕ δίνουν σκληρές μάχες σταματώντας τις δυνάμεις που κινούνται εναντίον της. Παράλληλα, ο ΔΣΕ διεισδύει για αντιπερισπασμό στην Ευξεινούπολη και στον Αλμυρό.

Αργότερα στις πλαγιές του Ολύμπου, η φάλαγγα θα δεχθεί το σφυροκόπημα του πυροβολικού του αντιπάλου και θα κινηθεί προς τα Πιέρια, όπου θα δώσει νέες μάχες, περνώντας τελικά στα Αντιχάσια. Μετέπειτα, θα κινηθούν νότια του Σαραντάπορου, ενώ τα τμήματα του ΔΣΕ στα Χάσια δίνουν σκληρή μάχη για να την προστατεύσουν. Από εδώ και μετά, ο δρόμος για το Γράμμο είναι ελεύθερος. Μετά από 40 ημέρες μαχών, ψύχους και κούρασης, η φάλαγγα έχει φτάσει στον προορισμό της, έχοντας όμως δεχθεί σημαντικές απώλειες. 

Ο Νάκος Μπελλής έφθασε με τη φάλαγγα στο χωριό Πευκόφυτο και νοσηλεύτηκε αμέσως στο νοσοκομείο του ΔΣΕ, καθώς η υγεία του είχε σοβαρά κλωνιστεί. Στις 25 Απριλίου 1948, με διάταγμα της ΠΔΚ ονομάζεται ταγματάρχης του Δημοκρατικού Στρατού. Λίγο αργότερα, με γνωμάτευση των γιατρών του ΔΣΕ Νώντα Σακελλαρίου και Σ. Κολοβού και κατόπιν εντολής του Γενικού Στρατηγείου θα περάσει στην Αλβανία, από εκεί στο Μπούλκες και μετέπειτα στη Λαϊκή Δημοκρατία της Ρουμανίας, μαζί με άλλους τραυματίες και αρρώστους αντάρτες και αντάρτισσες, προκειμένου να θεραπευθεί.


Έκθεση του Νάκου Μπελλή για την πορεία των αόπλων της Ρούμελης. Πηγή: Αρχείο ΚΚΕ.


Ο Νάκος Μπελλής στη Λαϊκή Δημοκρατία της Ρουμανίας



Στη Ρουμανία, ο Νάκος Μπελλής εισάγεται στο κεντρικό νοσοκομείο του Βουκουρεστίου "Elias" και υποβάλλεται σε επέμβαση στο τραυματισμένο από σφαίρα γόνατο του δεξιού του ποδιού. Παίρνει εξιτήριο δίνοντας το ψευδώνυμο Πέτρος Λόζος, καθώς ήταν κομματική εντολή, οι μαχητές και τα στελέχη του ΔΣΕ να αλλάζουν τα ονόματά τους για να μπερδεύονται οι ελληνικές προξενικές αρχές.

Αμέσως μετά, ο Μπελλής με επιστολή του στο Βασίλη Μπαρτζώτα, ζητά να επανενταχθεί στις δυνάμεις του ΔΣΕ στο Γράμμο, όπου οι συγκρούσεις μαίνονται. Το Γενικό Στρατηγείο αρνείται, λόγω του ότι ο Μπελλής ήταν ήδη 40 ετών και φυσικά λόγω της φυματίωσης από την οποία δεν είχε θεραπευθεί. 

Εγκαθίσταται στη Florica, μια περιοχή δυτικά του Βουκουρεστίου, όπου βρίσκονται ήδη εγκατεστημένοι δεκάδες μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ που είχαν έρθει τραυματίες στη Ρουμανία. Εντάσσεται στο γραφείο των οργανώσεων του ΚΚΕ της περιοχής βοηθώντας στην οργάνωση της ζωής των Ελλήνων και στην επίλυση των καθημερινών τους προβλημάτων. Εκεί θα γνωρίσει τη Μαριάνθη Τιότια από το Σουφλί, μαχήτρια του ΔΣΕ, η οποία έχει έρθει στη Ρουμανία με τη δίχρονη κόρη της. Θα αποκτήσουν μαζί ένα παιδί, τον Ιούνιο του 1950, το οποίο θα ονομάσουν Άρη, προς τιμήν του Άρη Βελουχιώτη.

Αργότερα, ο Μπελλής και η οικογένειά του θα εγκατασταθούν στο βιομηχανικό κέντρο Μποτοσάν και ο Μπελλής θα εργαστεί σε τοπικό εργοστάσιο. Όμως η κατάσταση της υγείας του χειροτερεύει ξανά. Το Φλεβάρη του 1952, ο Μπελλής εισάγεται στο σανατόριο της Κωστάντζας για νοσηλεία. Παρά το γεγονός ότι ακολουθεί θεραπεία με στρεπτομυκίνη, η φυματίωσή του έχει προχωρήσει πια στα κόκαλα και τις αρθρώσεις. Στις 8 Αυγούστου 1953, φεύγει από τη ζωή στο σανατόριο Ατζίτζεα.


Η ρουμανική ταυτότητα του Νάκου Μπελλή.

Το πιστοποιητικό θανάτου του Νάκου Μπελλή.

Τρίτη, 9 Ιουλίου 2019

Νάκος Μπελλής - Το καμάρι της Ομβριακής- Μέρος 5ο


Συνέχεια

Ο Νάκος Μπελλής επικεφαλής της ΟΕΚΑ Δομοκού


Το Μάρτη του 1946, ο Βασίλης Μωραϊτόπουλος, Α΄Γραμματέας της Αχτιδικής Επιτροπής Δομοκού του ΚΚΕ, με εντολή του Τάσου Λευταεριά που ήταν υπεύθυνος αυτοάμυνας του ΚΚΕ στην περιοχή της Στερεάς Ελλάδας συναντήθηκε κρυφά με το Νάκο Μπελλή που βρισκόταν καταδιωκόμενος στα βουνά της περιοχής και του ανακοίνωσε την απόφαση του Κόμματος να ηγηθεί εκείνος της προετοιμασίας και της καθοδήγησης της πρώτης ένοπλης ανταρτομάδας των καταδιωκόμενων της περιφέρειας Δομοκού. Ο Νάκος διέθετε μεγάλη πείρα και καταλάβαινε καλύτερα τις ανάγκες του ενόπλου αγώνα και τα προβλήματα που διαγράφονταν για το μέλλον. Πρώτα από όλα ζήτησε να μάθει τις δυνατότητες του Κόμματος να εφοδιάσει τα μελλοντικά τμήματα των Ομάδων Ενόπλων Καταφιωκόμενων Αγωνιστών (ΟΕΚΑ) με οπλισμό, ρούχα και άρβυλα. Ακόμα, ζήτησε να γίνει το συντομότερο συνάντηση με τον ίδιο τον Τάσο Λευτεριά. Ο Μωραϊτόπουλος βρήκε τον τρόπο να εκθέσει στον Τάσο Λευτεριά τις απόψεις του Μπελλή και την παράκλησή του να συναντηθούν το συντομότερο.

Στα μέσα στο Απρίλη έφυγε από τη Λαμία ο Κώστας Παλαιολόγου με το Γραμματέα της Αχτίδας Δομοκού Βασίλη Μωραίτόπουλο για να τον φέρει σε επαφή με το Μπελλή και τους Πελοπίδα (Παντελή Λάσκα) και τον Λευτέρη Χρυσιώτη (Σπύρο Τσιλιγιάννη), που ήταν μαζί του και αυτοί καταδιωκόμενοι στην επαρχεία του Δομοκού. Μετά από πολλές δυσκολίες, έφθασαν τελικά στα υψώματα της Ομβριακής και αντίκρισαν τον πλάτανο που ήταν στη βρύση της Τσέρνης, όπου ήταν το ραντεβού τους με τον Μπελλή. Εκεί συναντήθηκαν με το Μπελλή, ο οποίος ανάμενε τον Τάσο Λευταριά. Όπως γράφει στο βιβλίο του ο Παλαιολόγου, ο Μπελλής ήταν αγνώριστος: Είχε χαλκοπράσινη όψη, τα μάτια του ήταν μαύρα και βαθουλωμένα, τα χέρια του είχαν πιάσει κόρα από την απλυσιά και φορούσε κουρέλια και σκισμένα άρβυλα. Όλο του το κορμί είχε πάθει σταφυλοκοκκίαση. 

Ο Μπελλής τους ανέβασε σε ψηλότερο σημείο, όπου θα μπορούσαν να μιλήσουν με μεγαλύτερη ασφάλεια. Η συζήτηση μεταξύ των τεσσάρων κινήθηκε γύρω από ζητήματα οργάνωσης αλλά και σχετικά με το θάνατο του Άρη. Ο Μπελλής είπε σχετικά:

"Κώστα, ο Άρης δεν έπρεπε να φύγει από τη Ρούμελη ας σέπονταν και τα δικά του πόδια, όπως τα δικά μου. Η Ρούμελη θα τον φύλαγε τον Άρη γιατί ήταν το καμάρι της. Αρκεί να άκουγε η αντίραση ότι ο Άρης είναι σε αυτά τα βουνά, που αυτός τα δόξασε και δεν θα κουνιόταν φύλλο από τα δέντρα. Όταν άκουσα ότι ο Μόκας, ένας γύφτος καυχιόταν στα Τρίκαλα που κρεμόταν το κεφάλι του Άρη, πως αυτός τον σκότωσε, έγινα έξω φρενών."

Έπειτα μίλησε ο Παλαιολόγου:

"Σύντροφοι αν δεν έχετε κάτι σοβαρό να μου πείτε επιτρέψτε μου να πάρω το λόγο για την αποστολή που έχω από το Κόμμα. Το καθήκον που μπαίνει σε εσάς τους καταδιωκόμενους με τη βοήθεια από τις αυτοάμυνες είναι να διαλύσετε τις τρομοκρατικές συμμορίες που δρουν στην περιοχή."

Ο Νάκος απάντησε:

"Ε αυτή την εντολή περιμένω 14 μήνες! Από εσάς θέλουμε και καμιά αλοιφή για τις πληγές που έχω στα πόδια μου από σταφυλοκοκκίαση."

Η συζήτηση συνεχίστηκε για τις δυσκολίες και τα πρακτικά ζητήματα που έπρεπε να λυθούν για το νέο αγώνα και ο Παλαιολόγου πήρε τέλος το λόγο για να τους διαβεβαιώσει ότι το Κόμμα θα τους βοηθήσει ότι κι αν χρειαστεί κι ύστερα από 2-3 μέρες θα είναι μαζί τους κι ο δάσκαλος Θανάσης Γκουζέλος. Τους είπε να σκεφτούν και να καταγράψουν ότι υλικό θα χρειαστούν και οι κομματικές οργανώσεις είναι στη διάθεσή τους. Αποχαιρετήθηκαν και ο Παλαιολόγου έφυγε για τη Λαμία.

Πράγματι 2-3 ημέρες μετά, έφτασε στη Λαμία η γυναίκα του Μπελλή, Αφροδίτη για να παραλάβει άρβυλα, φάρμακα κι ότι άλλο εφόδια είχε συγκεντρώσει η κομματική οργάνωση. Τα παρέδωσε μερικές ημέρες μετά στο Μπελλή. Με την Αφροδίτη, η ομάδα του Μπελλή έστειλε και ένα γράμμα που δόθηκε στον Κολιγιάννη. Στο γράμμα, η ομάδα ζητούσε να πάει μαζί τους και ένα στέλεχος του Κόμματος, είτε ο Λευτεριάς, είτε ο  Παλαιολόγου για να ξεκινήσουν την αποστολή τους. Ο Παλαιολόγου έφθασε ημέρες μετά, ξανά στο Μπελλή και του μετάφερε το μήνυμα του Κόμματος, να συγκεντρωθούν οι ΟΕΚΑ στο χώρο κοντά στο Δερελί για να δράσουν από κοινού ενάντια στις τρομοκρατικές συμμορίες.



Επιχειρήσεις κατά των συμμοριών


Στις 26-27 Απρίλη του 1946, η ΟΕΚΑ Μπελλή, με 500 αντάρτες ανατίναξε το σπίτι του Μπουζιάνα στο Νεζερό. Στο σπίτι αυτό διέμενε τα βράδυα ο Βουρλάκης και ήταν οικία του υπαρχηγού του. Η επιχείρηση είχε μερική επιτυχία, καθώς ο Βουρλάκης και ο Μπουζιάνας κατάφεραν να γλιτώσουν της έκρηξης και της φωτιάς που ακολούθησε.

Στις 28 Απρίλη του 1946, ο Κώστας Παλαιολόγου πέρασε επίσημα στην ομάδα Μπελλή. Ο Παλαιολόγου βοήθησε ιδιαίτερα στο να συγκεντρωθούν στελέχη και μέλη της αυτοάμυνας της περιοχής και να ενωθούν με την ομάδα Μπελλή. Εξασφάλισε επίσης οπλισμό και εφόδια για την ομάδα.

Στο επόμενο διάστημα, η ΟΕΚΑ Μπελλή εμφανίστηκε στα χωριά Άνω Αγόριανη, Κάτω Αγόριανη και Μασλί, οπλισμένη βαριά. Ζήτησαν τον πρόεδρο του κάθε χωριού και του έδωσαν μια κατάσταση των "εθνικοφρόνων" που έφεραν οπλισμό, ζητώντας τους να παρουσιαστούν τα άτομα αυτά και να παραδώσουν τον οπλισμό τους. Τα χωριά αυτά, σύσσωμα οργανωμένα στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ κατά την Κατοχή, τους δέχθηκαν με ενθουσιασμό, ενώ οι εξοπλισμένοι "εθνικόφρονες", πολλοί εξ αυτών εξοπλισμένοι υποχρεωτικά από τις αρχές, παρέδιδαν μαζικά τον οπλισμό τους. 

Στις 26 Μαΐου 1946, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου δίνει δύο διαδοχικές μάχες με αποσπάσματα δίωξης της Χωροφυλακής στο Ψηλό Κοτρώνι και στα Γαυράκια- Δερελί. Και στις δύο συμπλοκές, οι χωροφύλακες διαλύθηκαν αφήνοντας περί τους 10 νεκρούς και τραυματίες και αρκετό οπλισμό και εφόδια.



Η φωτογραφία που ο Νάκος Μπελλής κρατούσε μαζί του στο ΔΣΕ και στη Ρουμανία. Η γυναίκα του Αφροδίτη και τα παιδιά του Μανώλης και Ανέστης.




Ο Νάκος Μπελλής άρρωστος στο Λάκρεσι (Βαθύλακκος)


Στις αρχές του καλοκαιριού του 1946, ο Μπελλής βρέθηκε με το συγκρότημά του στο χωριό Λάκρεσι. Ήταν εξαντλημένος από την πείνα και την κούραση. Η ομάδα του αποφάσισε να τον αφήσει στο σπίτι ενός εμπίστου χωρικού, το οποίο το πρωί θα λειτουργούσε και σαν βίγλα των ανταρτών. Πλήρωσαν δε τα έξοδα παραμονής του. Ο Μπελλής δέχτηκε την απόφαση με μισή καρδιά. Ο Μπελλής θα έμενε στη φροντίδα του Κώστα Καφαντάρη (Νικηταράς). Ο Μπελλής αναπαύθηκε εκεί μερικές ημέρες, πλήθυκε και δέχθηκε τη φροντίδα των συντρόφων του και των νοικοκυραίων του σπιτιού. 

Σε λίγο όμως αποφάσισε πως αν ήταν να σκοτωθεί, προτιμούσε να πεθάνει σε μάχη, με το όπλο στο χέρι και δήλωσε στους συντρόφους του, ότι δεν σκόπευε να πεθάνει από τους παρακρατικούς στο κρεβάτι και μετά να μεταφέρουν το κεφάλι του στα γύρω χωριά. Έτσι, ο Νικηταράς τον έστειλε πίσω στο συγκρότημά του.


Η μάχη της Τριφύλλας


Στις 11 Αυγούστου 1946, τα συγκροτήματα Νικηταρά-Κορόζη-Λευτέρη και Μπελλή- Παλαιολόγου συναντήθηκαν και σχεδίασαν επιχείρηση στο χωριό Τριφύλλα, βόρεια του Κλειτσού. Δεξιά του χωριού κινήθηκε το συγκρότημα Νικηταρά-Κορόζη-Λευτέρη και αριστερά του Μπελλή- Παλαιολόγου. Σκοπός ήταν να χτυπηθεί η αντίδραση του χωριού, η οποία απαρτιζόταν κυρίως από πρώην ταγματασφαλίτες. Πρόκειται για το απόσπασμα Τολιόπουλου, ενός παλιού ταγματασφαλίτη, στο οποίο συμμετείχαν και χωροφύλακες.

Καθώς η εμπροσθοφυλακή του συγκροτήματος Μπελλή έμπαινε στο χωριό, συνάντησαν αντίσταση των παρακρατικών και πλαγιοκοπήθηκαν από χωροφύλακες. Ωστόσο, οι παρακρατικοί χτυπήθηκαν αποφασιστικά και εγκατέλειψαν σύντομα τις θέσεις τους, τρέχοντας να διαφύγουν προς τον Κλειτσό. Οι λίγοι χωροφύλακες που έμειναν τώρα μόνοι τους, ακολούθησαν και αυτοί μια άτακτη υποχώρηση. Στη δεξιά μεριά του χωριού, το συγκρότημα Νικηταρά-Κορόζη-Λευτέρη αντιμετώπιζε ισχυρή αντίσταση και η έφοδος εξελίχθηκε σε μάχη ωρών. Ωστόσο, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου έσπευσε σε ενίσχυσή τους και κύκλωσε τους παρακρατικούς και τους χωροφύλακες. Όσοι γλίτωσαν κατέφυγαν τρέχοντας στο Κλειτσό. 

Η μάχη αυτή είχε σαν αποτέλεσμα τη διάλυση του τμήματος Τολίοπολου που είχε 17 νεκρούς και μεγάλο αριθμό τραυματιών. Οι αντάρτες κατέλαβαν επίσης πλούσια λάφυρα, σε οπλισμό, ιματισμό και διάφορα εφόδια.


Νέες επιχειρήσεις



Στις ημέρες του Δεκαπενταύγουστου του 1946, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου αποφάσισε να χτυπήσει και να καταλάβει το σιδηροδρομικό σταθμό της Ρεντίνας, έδρα παρακρατικών και χωροφυλάκων, που θα τους εξασφάλιζε μια πιο ελεύθερη δράση στο χώρο. Το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου μπήκε στη Ρεντίνα, χωριό με μεγάλη συμμετοχή στην Εθνική Αντίσταση, για να το βρουν άδειο από συμμορίτες και χωροφύλακες, οι οποίοι το είχαν εγκαταλείψει τρομοκρατημένοι μετά το χτύπημα στην Τριφύλλα και τη διάλυση αποσπάσματος χωροφυλάκων στο Λάκρεσι.

Την 1η Σεπτέμβρη του ίδιου έτους, τη μέρα το δημοψηφίσματος, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου μπήκαν στο χωριό Χαλαμπρέζι (Κέδρος) γιατί είχαν πληροφορηθεί ότι εκεί θα έφθανε ένα τάγμα στρατού, ενισχυμένο με συμμορίτες, για την προστασία του εκλογικού κέντρου. Στο χωριό δεν βρήκαν στρατιώτες, αλλά μια μεγάλη ομάδα παρακρατικών και ΜΑΥ που είχε μαζευτεί λίγο πιο έξω από αυτό. Η ομάδα διαλύθηκε μετά τα πρώτα αντάρτικα πυρά και 18 ένοπλοι αιχμαλωτίστηκαν και αφοπλίστηκαν. Η κάλπη του χωριού κάηκε. 

Το ίδιο βράδυ, το συγκρότημα διέλυσε επίσης ομάδα παρακρατικών στη Δρανίστα.

Στις 13 Σεπτέμβρη 1946, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου είχε μεγαλώσει αρκετά και είχε οργανώσει σταθμό διοίκησης στο χωριό Θραψίμι.

Στα τέλη του πρώτου δεκαήμερου του Οκτωβρίου, ξεκίνησαν οι πρώτες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού. Προς τα Άγραφα κινήθηκαν δυνάμεις της 41ης Ταξιαρχίας συνοδευόμενες από πολυάριθμα τμήματα Χωροφυλακής και ομάδες ΜΑΥ και παρακρατικών.

Στις 10 Οκτώβρη 1946, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου συνάντησε τις πρώτες μονάδες του στρατού κοντά στο Βελέσι. Διενέργησε ελιγμό και διέφυγε νότιά τους χωρίς να γίνει αντιληπτό. Δύο ημέρες μετά, η διοίκηση του συγκροτήματος (Μπελλής- Παλαιολόγου- Γκουζέλος) αποφάσισαν να περάσουν το συγκρότημα στη Ρούμελη. 



Το πέρασμα στη Ρούμελη


Το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου ξεκίνησε από τη Σουρβιά με δυνατή βροχή και κινήθηκε σε φάλαγγα στη Δυτική Φθιώτιδα. Σταμάτησε στο χωριό Ασβέστης για να παρακάμψουν ισχυρές δυνάμεις του αντιπάλου που βρίσκονταν μπροστά τους, στη Σπερχειάδα και στη Μακρακώμη. Πέρασαν μέσω του ποταμού, προς τη δασωμένη περιοχή της Οίτης, χωρίς να χρειαστεί να δώσουν μάχη. 

Στο χωριό Παλιοβράχα έμειναν 3-4 ημέρες, ξεκουράστηκαν, τροφοδοτήθηκαν και πήραν επαφή από τις οργανώσεις του ΚΚΕ, συγκεντρώνοντας πληροφορίες για τις κινήσεις του αντιπάλου που είχε χάσει πια τα ίχνη τους. Εκεί εντάχθηκαν στο συγκρότημα και αρκετοί αγωνιστές, πολλοί από αυτούς μέλη της ΕΠΟΝ. 


Επιχειρήσεις στη Ρούμελη



Στις 20 Οκτώβρη του 1946, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου διενεργεί επιχείρηση στο χωριό Γαρδίκι Ομιλαίων. Οι αντάρτες κύκλωσαν το χωριό, το οποίο υπερασπιζόταν λόχος χωροφυλακής και μια ομάδα παρακρατικών και ΜΑΥ-ΜΑΔ. Η επίθεση έγινε ταχύτατα και ο αντίπαλος αιφνιδιάστηκε. Αιχμαλωτίστηκαν πολλοί χωροφύλακες και ενωμοτάρχης τους, καθώς και όλοι οι ένοπλοι πολίτες. Από το χωριό πάρθηκε σημαντικός οπλισμός, πυρομαχικά, εφόδια και ιματισμός και στο συγκρότημα εντάχθηκαν δύο Γαρδικιώτες, οι Σωτήρης Τσάντζαλος και Κώστας Μαλκογιώργος. Οι αιχμάλωτοι αφέθηκαν ελεύθεροι και προειδοποιήθηκαν να μην ξαναπάρουν όπλα.

Μερικές ημέρες μετά το χτύπημα στο Γαρδίκι, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου βρίσκεται στο δάσος του Κυριακοχωρίου, όπου συναντά καταδιωκτικό απόσπασμα 40 χωροφυλάκων και ΜΑΥ, με επικεφαλής τον τρομοκράτη ενωμοτάρχη Ζυγούρα. Το απόσπασμα δέχθηκε κεραυνοβόλο επίθεση από τους αντάρτες και διαλύθηκε αφήνοντας στο πεδίο της μάχης πολλούς νεκρούς και τραυματίες. Ο ίδιος ο Ζυγούρας τραυματίστηκε βαριά. Από τη μάχη πάρθηκε οπλισμός, τρόφιμα και πυρομαχικά.

Λίγες ημέρες μετά τη μάχη στο δάσος του Κυριακοχωρίου, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου κατευθύνεται προς την Υπάτη, όπου συναντά δεύτερο καταδιωκτικό απόσπασμα χωροφυλακής και ΜΑΥ, το οποίο κατέχει θέσεις στον Πύργο Υπάτης. Ξανά το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου επιτίθεται αποφασιστικά και διαλύει το απόσπασμα, καταλαμβάνοντας οπλισμό, πυρομαχικά και εφόδια. Όσοι επέζησαν διέφυγαν τρέχοντας προς την Υπάτη.

Μετά τη μάχη στον Πύργο Υπάτης, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου κινείται προς την Παύλιανη για να συναντήσει την πολυάριθμη ομάδα του Διαμαντή. Καταλύουν στο ψηλότερο χωριό της Οίτης, παλιό λημέρι του Άρη Βελουχιώτη και ιδανική τοποθεσία ανάπαυσης. Φθάνοντας στην Παύλιανη ενημερώνονται ότι ο Διαμαντής έχει πια φύγει, για άγνωστη τοποθεσία και αφού εφοδιαστούν, οι αντάρτες κινούνται προς το Νεοχώρι. Στο χωριό αυτό, οι συμμορίες της περιοχής είχαν πρόσφατα εκτελέσει πολίτες, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες, στο χωριό βρισκόταν τώρα ένα τάγμα του κυβερνητικού στρατού, με δύναμη 100-150 οπλιτών και επικεφαλής του, τον ταγματάρχη Γεωργίου. Επίσης, στο χωριό παρέμενε δύναμη της Χωροφυλακής. 

Το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου αποφάσισε να χτυπήσει το χωριό κυκλωτικά με το πρώτο σκοτάδι και διέθεσε για την επιχείρηση 45-50 μαχητές. Με το σούρουπο, οι αντάρτες επιτέθηκαν ταχύτατα και από κάθε κατεύθυνση, προκαλώντας σύγχυση του αντιπάλου, ο οποίος μετά από τους πρώτους του νεκρούς άρχισε μαζικά να παραδίνεται. Οι χωροφύλακες εγκατέλειψαν τις θέσεις τους από τις πρώτες στιγμές της μάχης, ενώ και ο ταγματάρχης Γεωργόπουλος διέφυγε τρέχοντας. Οι αντάρτες που δεν είχαν ούτε έναν τραυματία, αιχμαλώτισαν περί τους 100 οπλίτες και δύο αξιωματικούς. Το πρόβλημα ήταν τώρα, το πώς θα μεταφερόταν σε ασφαλές μέρος το υλικό και τα όπλα ενός ολόκληρου τάγματος. Για το σκοπό αυτό επιστρατεύθηκε η κομματική οργάνωση του Νεοχωρίου και αρκετοί πολίτες. Όλμοι, πολυβόλα, οπλοπολυβόλα, τουφέκια, ιματισμός και άλλα εφόδια φορτώθηκαν σε μουλάρια και προωθήθηκαν στο βουνό. 

Από τους φαντάρους τρεις εντάχθηκαν στο συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου και οι άλλοι αφέθηκαν ελεύθεροι. Ο ίδιος ο Μπελλής, που φορούσε ένα σχισμένο χιτώνιο πήρε το χιτώνιο ενός λοχαγού επιστρέφοντάς του τα ξηλωμένα του αστέρια. 

Η διάλυση του τάγματος παρέλυσε τις κυβερνητικές δυνάμεις της Δυτικής Φθιώτιδας, οι οποίες μιλούσαν στις αναφορές τους για 200 και 300 αντάρτες, "φουσκώνοντας" τα νούμερα για να καλύψουν το "ατύχημα". 

Δύο ημέρες μετά, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου κινήθηκε προς το χωριό Ανατολή. Στα υψώματα γύρω από το χωριό σταμάτησαν και κατόπτευσαν την περιοχή. Εντόπισαν δύναμη στρατού μέσα στο χωριό. Ήταν ο 1/623 λόχος και το καταδιωκτικό απόσπασμα Κρανιά, απαρτιζόμενο από χωροφύλακες και παρακρατικούς. Φαινόταν ότι μετά το φιάσκο στο Νεοχώρι, ο ταξίαρχος του κυβερνητικού στρατού είχε κινήσει μεγάλες δυνάμεις, προσπαθώντας να κυκλώσει τους αντάρτες στο Νεοχώρι. Τώρα, οι διώκτες του συγκροτήματος ήταν κυριολεκτικά κάτω από τις κάννες των ανταρτών. Το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου άνοιξε αιφνιδιαστηκά πυρ και ακολούθησε μικρή συμπλοκή, με τους χωροφύλακες να διαλύονται προς διάφορες κατευθύνσεις. Οι νεκροί του αντιπάλου ήταν αρκετοί, ενώ αιχμαλωτίστηκαν περίπου 120 οπλίτες. Οι τραυματίες φαντάροι δέχθηκαν την περιποίηση των ανταρτών και τοποθετήθηκαν σε σπίτια του χωριού για να αναπαυθούν. Αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι. Το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου κατέλαβε πολλά όπλα και εφόδια, καθώς και έναν δεύτερο ασύρματο. Λίγες ώρες μετά, το συγκρότημα κινήθηκε προς την Κολκυθιά και μετέπειτα προς το Κυριακοχώρι.



Η συνάντηση με το Διαμαντή


Στη 1 Δεκεμβρίου 1946, το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου κινήθηκε από το Γαρδίκι για τα χωριά Παλιοχώρι και Πουγκάκια. Στα Πουγκάκια, το συγκρότημα καλεί τον "εθνικόφρονα" παπά του χωριού, που έπαιζε διπλό ρόλο, να συμφιλιωθεί με τον δεύτερο, αριστερό ιερέα του χωριού και να πάψει να μπλέκεται σε υποθέσεις των ανταρτών. Το απόγευμα, στο χωριό φθάνει σύνδεσμος από τα Αργύρια με σημείωμα της οργάνωσης του ΚΚΕ, που αναφέρει ότι ο Διαμαντής βρίσκεται στο δάσος της Κολοκυθιάς και αναμένει συνάντηση.

Ο Μπελλής κινείται ταχύτατα και διανυκτερεύει το ίδιο βράδυ στο Γαρδίκι. Στις 2-3 Δεκέμβρη, δεύτερος σύνδεσμος θα φθάσει στο Μπελλή, με περίπου 50 άνδρες. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι: Γιάννης Αλεξάνδρου (Διαμαντής), Νίκος Διένης (Παπούας), Τάκης Παπαϊωάννου, Μήτσος Κουτσοδόντης (Αίας), Θύμιος Καψής (Ανάποδος), Αποστόλης Κουφοδήμος και πολλοί άλλοι. Το συγκρότημα Μπελλή- Παλαιολόγου είναι άρτια εξοπλισμένο, με ομοιόμορφες στολές και άρβυλα και σε τίποτε σχεδόν δεν διαφέρει από ένα κανονικό στρατιωτικό σώμα. Αντίθετα, το συγκρότημα του Διαμαντή βρίσκεται σε χειρότερη κατάσταση, έχοντας δώσει απανωτές μάχες και κάνει πολυήμερες πορείες και ελιγμούς.

Ο Μπελλής τους υπόσχεται πως θα τους βρει ιματισμό και άρβυλα και θα τους κάνει κανονικά "βαφτιστήρια". Η δύναμη των ανταρτών φθάνει τώρα τους 90-100 μαχητές και στελέχη. 

Από το σημείο αυτό, τα δύο συγκροτήματα θα διενεργήσουν από κοινού μεγάλες επιχειρήσεις και θα αποτελέσουν τη "μαγιά" της 2ης Μεραρχίας του ΔΣΕ Ρούμελης.


Γκιώνα 1947. Από αριστερά: Τ. Παπαϊωάννου, Νάκος Μπελλής, Ν. Τριανταφύλλου και ο Διαμαντής.




Συνεχίζεται σε ένα ακόμα μέρος


Παρασκευή, 5 Ιουλίου 2019

Νάκος Μπελλής - Το καμάρι της Ομβριακής- Μέρος 4ο


Συνέχεια


Το τάγμα του Νάκου Μπελλή στην Ήπειρο


Μετά από δεκάδες μεγάλες και μικρές μάχες, σαμποτάζ και ενέδρες, τον Οκτώβρη του 1943, το τάγμα του Νάκου Μπελλή θα λάβει εντολή για μετακίνηση στην Ήπειρο προκειμένου να υποστηρίξει τα εκεί ΕΛΑΣίτικα τμήματα που μάχονταν ενάντια στον ΕΔΕΣ. Ήδη από τις αρχές του Οκτώβρη, ο Ζέρβας, με τη συγκατάθεση των Άγγλων συμβούλων του, περικύκλωσε και αφόπλισε τμήματα του ΕΛΑΣ που δρούσαν στη Μουργκάνα, στα Τζουμέρκα και αλλού. Κάτι τέτοιο φυσικά δεν μπορούσε να μείνει απαρατήρητο και χωρίς απάντηση από τον ΕΛΑΣ. Έτσι, ο ΕΛΑΣ έστειλε τμήματα του 42ου Συντάγματός του, μέσα σε αυτά και το τάγμα Μπελλή, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον ΕΔΕΣ και να υποστηρίξει τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ εκεί. 

Η πορεία του τάγματος Μπελλή προς την Ήπειρο, ήταν αδιάκοπη. Πέρασαν τα ορεινά της Δωρίδας και της Ναυπακτίας, το Μεσολόγγι, το Ξηρόμερο και το Βάλτο και έφθασαν στα Τζουμέρκα. Μπαίνοντας στο Βάλτο συνάντησαν μικρές ομάδες του ΕΔΕΣ που επιτίθονταν σποραδικά, τις οποίες και διέλυσαν. Διαπίστωσαν ότα στα χωριά του Βάλτου, οι ΕΑΜικές οργανώσεις ήταν μικρές και τρομαγμένες από το όργιο των ΕΔΕΣιτών εναντίον τους. Στα διάφορα χωριά διαπίστωσαν ότι ο ΕΔΕΣ τρομοκρατούσε και τους χωρικούς αναπτύσσοντας μια κατάπτυστη αντιΕΑΜική προπαγάνδα και χαρακτηρίζοντας το ΕΑΜ ως "ληστοσυμμορίτες". 


Η μάχη της Πλάκας


Στα Τζουμέρκα, ο λόχος του Σούλα Αποστολόπουλου, μέρος του τάγματος Μπελλή, έφθασε στο γεφύρι της Πλάκας, όπου δέχθηκε επίθεση από τις δυνάμεις του ΕΔΕΣ. Στις 4 Γενάρη, η μάχη είχε εξελιχθεί σε σφοδρή σύγκρουση. Οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ ήταν μεγαλύτερες και άρτια εξοπλισμένες από τους Άγγλους. Κατά τη διάρκεια της μάχης, ο Σούλας τραυματίστηκε στο πόδι με σοβαρό κάταγμα. Αρνήθηκε να μεταφερθεί στο σταθμό επίδεσης και συνέχισε να συντονίζει τους μαχητές του, οντας σε πλήρη ακινησία. Ο λόχος διέθετε ένα πολυβόλο Φίατ, το οποίο προκαλούσε τεράστιες ζημιές στους αντιπάλους. Ο Σούλας σύρθηκε κοντά στο πολυβόλο και συνέχισε να πυροβολεί, ακόμα και όταν ο χειριστής του σκοτώθηκε. Βλέποντας την κατάσταση της μάχης, ο Σούλας διέταξε απαγκίστρωση και έμεινε ο ίδιος στη θέση του μέχρι που περικυκλώθηκε από τους Ζερβικούς. Για να μην αιχμαλωτιστεί αυτοκτόνησε με το περίστροφό του. Έτσι χάθηκε ο Σούλας Αποστολόπουλος, ένα σεμνό και γενναίο στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΛΑΣ.

Μετά τη μάχη της Πλάκας, ο λόχος του Σούλα, των 90 μαχητών απέμενε με 35 μαχητές που δεν είχαν σκοτωθεί ή τραυματιστεί. Νεκροί κείτονταν 4. 

Στις αρχές του Φλεβάρη και αφού ο Ζέρβας είχε αποτελεσματικά περιοριστεί, κυρίως στο Νομό Άρτας και Ιωαννίνων, ο λόχος του Σούλα είχε φτάσει στην Καλεντίνη, όπου τους υποδέχθηκε ο Νάκος Μπελλής και άλλα στελέχη του ΕΛΑΣ. Στα τέλη του ίδιου μήνα, υπογράφηκε η συμφωνία της Πλάκας, όπου ο ΕΔΕΣ συμφώνησε να παύσουν οι συγκρούσεις με τον ΕΛΑΣ.


Η μάχη της Καλεντίνης


Στις 17-20 Φλεβάρη του 1944, οι Γερμανοί διενεργούσαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στη Στερεά και την Ήπεριο με σκοπό να φτάσουν στο Βουργαρέλι και να διαλύσουν τα τμήματα του ΕΛΑΣ. Στην Καλεντίνη, αναμετρήθηκε το τάγμα του Νάκου Μπελλή με υπέρτερες γερμανικές δυνάμεις. Σκοπός της σύγκρουσης ήταν ο ελιγμός του ΕΛΑΣ και η διενέργεια μαχώ φθοράς στον αντίπαλο.

Το τάγμα Μπελλή "υποδέχθηκε" με ομαδικά πυρά τις γερμανικές δυνάμεις στην Καλεντίνη αναγκάζοντάς τις να υποχωρούν και να ξαναεπιτίθενται χωρίς μεγάλη επιτυχία. Οι επιθέσεις και οι υποχωρήσεις συνεχίστηκαν για 2-3 ημέρες οπότε και οι Γερμανικές δυνάμεις, με 20 νεκρούς και 150 τραυματίες υποχώρησαν πίσω την Άρτα. Η επιτυχία αυτή ανέκοψε τα σχέδια των Γερμανών. Η εκκαθαριστικές συνεχίστηκαν για πέντε περίπου μήνες, με τον ΕΛΑΣ να ελίσσεται και να αμύνεται και να επιτίθεται διαρκώς. Το αποτέλεσμά τους ήταν μικρό.



Η απελευθέρωση της Λαμίας


Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτώβρη του 1944, η Λαμία και η Ρούμελη ήταν ελεύθερη. Στη Λαμία εισήλθαν τα ρουμελιώτικα τμήματα του ΕΛΑΣ και χιλιάδες κάτοικοι της πόλης βγήκαν στους δρόμους για να τους υποδεχθούν. Ο Νάκος Μπελλής, με το Νικηφόρο, το Λοκρό και τον Καραλίβανο έμειναν στην πόλη για να προετοιμάσουν την άφιξη του Άρη. Οι Περικλής και Βερμαίος έλαβαν θέσεις στις κεντρικές αρτηρίες της πόλης προκειμένου να προφυλάξουν την πόλη από οτιδήποτε απρόοπτο και να υποδεχτούν τον Άρη και το επιτελείο του.

Στις 20 Οκτώβρη του 1944, ο Άρης εισήλθε στη Λαμία και εκφώνησε τον ιστορικό του λόγο. 


Το βιογραφικό του Νάκου Μπελλή στο ΚΚΕ.



Ο Νάκος Μπελλής στα Δεκεμβριανά



Με το ξέσπασμα των γνωστών Δεκεμβριανών στην Αθήνα, ο Νάκος Μπελλής τοποθετήθηκε στη θέση του καπετάνιου-ταγματάρχη του 1/42 Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Το τάγμα του πηγαίνοντας προς την Αθήνα βομβαρδίστηκε από αγγλικά αεροπλάνα, ανάμεσα στη Θήβα και στη Μαλακάσα, έχοντας ήδη τους πρώτους του νεκρούς. Ακολουθεί η συμμετοχή του σε διάφορες μάχες της Αθήνας:

  • 10/12: Το τάγμα φτάνει στα Άνω Λιόσια και παίρνει τον τομέα Μενίδι- Μοναστήρι Χασιάς- Ραδιοφωνικός Σταθμός, καλύπτοντας την ΚΕ του ΕΛΑΣ και τη διοίκηση της 13ης Μεραρχίας.
  • 12/12: Το τάγμα καταλαμβάνει τον τομέα Σκαραμαγκά- εργοστάσιο Ριτσώνη, κοντά στα Καλύβια Αττικής, με αποστολή την απόκρουση κάθε απόβασης Άγγλων.
  • 17-18/12: Το τάγμα καταλαμβάνει θέσεις στους Αμπελόκηπους στη γραμμή Γηροκομείο- Αντικαρκινικό και οικήματα, κατά μήκος της λεωφόρου Αλεξάνδρας. Προωθεί κάθε μέρα τις θέσεις του.
  • 25/12: Το τάγμα Μπελλή μάχεται ακόμα στους Αμπελόκηπους κάτω από τα πυρά των Βρετανών στο Λυκαβηττό. Μια ομοβροντία του αγγλικού πυροβολικού σκοτώνει 15 μαχητές και τον καπετάνιο του λόχου τους Ντίνο Καραγκούνη, απόφοιτο Νομικής από το Κούρνοβο Φθιώτιδας.
  • 03/01: Το τάγμα Μπελλή συμπτύσσεται προς τη Μαλακάσα
  • 12/01: Το τάγμα Μπελλή επιστρέφει στη Φθιώτιδα.
Ακολουθεί η Συμφωνία της Βάρκιζας.



Ο Μπελλής για τη Συμφωνία της Βάρκιζας


Ο Νάκος Μπελλής, όπως και δεκάδες μέλη και στελέχη του ΕΑΜικού κινήματος δεν επέκρινε απλώς τη Συμφωνία της Βάρκιζας, αλλά θεωρούσε πως αυτή αποτελούσε προδοσία του ΕΑΜικού κινήματος. Ο ίδιος ο Μπελλής δεν έκρυψε ποτέ τη γνώμη του και την έλεγε ανοιχτά εκεί που όφειλε, ήτοι στο ΚΚΕ και τα όργανά του. Τα επιχειρήματα και οι αναλύσεις στελεχών του ΚΚΕ δεν το έπεισαν ποτέ, όμως σεβόμενος τις καταστατικές αρχές του ΚΚΕ πειθάρχησε στις αποφάσεις του και όταν ο Άρης του έστειλε μήνυμα να ακολουθήσει στη δημιουργία του νέου αντάρτικου, ενάντια στην απόφαση του Κόμματος, ο Νάκος Μπελλής αρνήθηκε προβάλλοντας σαν λόγο τον τραυματισμό του στο πόδι.

Ο Νάκος Μπελλής, και λόγω του τρομοκρατικού οργίου που είχε εξαπολυθεί ήδη μετά τις πρώτες ημέρες της Βάρκιζας δεν κατάφερε να επιστρέψει ποτέ στο χωριό του, την Ομβριακή. Από το Μάρτη του 1945, ο Μπελλής γύριζε κυνηγημένος, με τραυματισμένο πόδι στα χωριά Καΐτσα, Δρανίστα, Σμόκοβο, Ρεντίνα, Ασβέστη κτλ. Άλλωτε με τον Αχιλλέα και τον Κέντρο, άλλωτε τελείως μόνος του, ο Μπελλής έπαψε πια να είναι αντάρτης του ΕΛΑΣ και μετατράπηκε σε καταδιωκόμενο αγωνιστή, από τους πολλούς που γύριζαν στα βουνά της χώρας εκείνη την εποχή. Οι οργανώσεις των χωριών του συμπαραστάθηκαν και τον τροφοδοτούσαν, τον έκρυβαν και όπως μπορούσαν τον προφύλασσαν.

Λίγο αργότερα, η οργάνωση του ΚΚΕ Θεσσαλίας, υλοποιώντας την απόφαση για την προστασία των καταδιωκόμενων, που είχε λάβει το ΚΚΕ ζήτησε να συναντηθεί με τον Μπελλή για να εξετάσει το πώς θα τον προστατεύσει. Του πρότειναν να αναλάβουν να τον κρύψουν μέσα σε κάποια πόλη ή να αναλάβουν να τον στείλουν στην Αλβανία. Ο Νάκος Μπελλής αρνήθηκε και τα δύο και παίρνοντας το λόγο είπε:

"Εγώ σαν Έλληνας πατριώτης έκανα το καθήκον μου. Τέσσερα χρόνια με το όπλο στο χέρι πολέμησα τον ξένο κατακτητή για το καλό της Ελλάδας και του λαού μου. Για αυτό και τώρα δεν έχω καμιά διάθεση να φύγω από την Ελλάδα και να πάω να ζήσω έξω από αυτήν. Θα μείνω στην πατρίδα μου ότι κι αν συμβεί. Ευχαριστώ την καθοδήγηση του Κόμματος για το ενδιαφέρον που έδειξε να με προφυλάξει. Για τη συμφωνία της Βάρκιζας σας λέω ακόμη μια φορά: Εγώ δεν έμαθα να κρύβομαι πίσω από το δάχτυλό μου. Ήταν προδοτική γιατί πρόδωσε τους σκοπούς και τα ιδανικά του μεγάλου ΕΑΜικού κινήματος. Εγώ όμως είμαι μέλος του ΚΚΕ και σύμφωνα με τις καταστατικές αρχές του είμαι υποχρεωμένος να πειθαρχήσω και πειθαρχώ στις αποφάσεις που πήρε η ΚΕ του ΚΚΕ. Μην ξεχνάτε όμως ότι ύστερα από ένα χρόνο θα ψάχνετε να με βρείτε..."

Στην πράξη, οι απόψεις του Νάκου Μπελλή διακιώθηκαν. Σε λιγότερο από έντεκα μήνες, το Κόμμα έψαξε ξανά να τον βρει και να του αναθέσει να ξεκινήσει εκείνος πρώτος, στην περιοχή του, τον ένοπλο αγώνα. Απο εδώ και έπειτα, ο Νάκος Μπελλής θα ξεκινήσει τη δράση του στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας. 


Μέρος της έκθεσης του Νάκου Μπελλή προς το ΚΚΕ, για τη Συνθήκη της Βάρκιζας. Πηγή: Αρχείο ΚΚΕ.




Συνεχίζεται σε δύο ακόμα μέρη

Πέμπτη, 4 Ιουλίου 2019

Η προσφορά του Παρθενίου Αρκαδίας στην Εθνική Αντίσταση


Το χωριό Παρθένι βρίσκεται στη Νότια Μαντίνεια του νομού Αρκαδίας και σήμερα έχει περίπου 1.500 κατοίκους. Κατά τη διάρκεια της τριπλής Κατοχής, το Παρθένι πέρασε δυναμικά στην αντίσταση με δεκάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά να συμμετέχουν στο ΕΑΜ, τον ΕΛΑΣ, την ΕΠΟΝ ή λόγω του τρυφερού της ηλικίας τους στα λεγόμενα Αετόπουλα. Τα στοιχεία που ακολουθούν συλλέχθηκαν από τον Αντώνη Αντωνόπουλο, που τα συγκέντρωσε στο βιβλίο του "Το Παρθένι Αρκαδίας: Αλβανία- Αντίσταση- Εμφύλιος".


Παρθενιώτες μέλη του ΕΑΜ

Αντωνόπουλος Σαράντος του Παναγιώτη
Αντωνόπουλος Γιώργος του Παναγιώτη
Αντωνόπουλος Χρίστος του Παναγιώτη
Αντωνόπουλος Γιώργος του Κωνσταντίνου
Αντωνόπουλος Λάμπρος του Θεοδώρου
Αλεξανδρόπουλος Μαρίνος του Αθανασίου
Ασημόπουλος Θεμιστοκλής του Χρίστου
Ασημόπουλος Χρίστος του Θεμιστοκλή
Βασιλόπουλος Γιώργος του Αντρίκου
Γιωργλέρης Κωνσταντίνος του Γεωργίου
Γκούμας Νικόλαος του Γεωργίου
Γκούμας Γεώργιος του Νικολάου
Γκούμας Ηλίας του Νικολάου
Γεραμάς Γεώργιος του Ιωάννου
Γεραμάς Ιωάννης του Γεωργίου
Παναγιώταρος Κωνσταντίνος του Γεωργίου
Δουρούκος Χρίστος του Δημητρίου
Δουρούκος Δημήτριος του Χρίστου
Ευθυμίου Νικόλαος του Αγγελή
Ευθυμίου Δημήτριος του Αγγελή
Ευθυμίου Στάθης του Ιωάννη
Ευθυμίου Ιωάννης του Στάθη
Θαλασσινός Χαράλαμπος του Δημητρίου
Καράμπελας Κωνταντίνος του Δημητρίου
Καράμπελας Βασίλης του Κωνσταντίνου
Καράμπελας Χρίστος του Κωνσταντίνου
Καράμπελας Σπύρος του Γεωργίου
Κατσούλος Αθανάσιος του Δημητρίου
Κατσούλος Δημήτριος του Αθανασίου
Κατσούλος Νικόλαος του Αθανασίου
Κατσούλος Ντίνος του Αθανασίου
Κατσούλος Γεώργιος του Αθανασίου
Κατσούλος Δημοσθένης του Βασιλείου
Κατσούλος Ιωάννης του Δημοσθένη
Κατσούλος Βασίλειος του Δημοσθένη
Κατσούλος Βασίλειος του Μιχαήλ
Καρλής Θεόδωρος του Δημητρίου
Καρλής Δημήτριος του Θεοδώρου
Καρλής Ηλίας του Μωυσή
Καρλής Ηλίας του Σπύρου
Καρλής Νικόλαος του Μωυσή
Κορμπίλας Θεόδωρος του Γεωργίου
Κορμπίλας Νικόλαος του Θεοδώρου
Κορμπίλας Γεώργιος του Θεοδώρου
Κορμπίλας Ιωάννης του Θεοδώρου
Κορμπίλας Σαράντος του Στέλιου
Καραπαναγιώτης Παρασκευάς του Ιωάννη
Καραπαναγιώτης Γιώργος του Ιωάννη
Καραπαναγιώτης  Αγγελής του Ιωάννη
Καλοπίσης Βασίλειος του Δημητρίου
Καλοπίσης Νικόλαος του Χρίστου
Καλοπίσης Γεώργιος του Βασιλείου
Κουτσοπάννης Χρήστος του Κωνσταντίνου
Καρζής Μανωλάκης του Δημητρίου
Κουτούλας Κυριάκος του Δημητρίου
Κουτούλας Ντίνος του Δημητρίου
Κουτούλας Αθανάσιος του Δημητρίου
Κουτούλας Κωνσταντίνος του Γεωργίου
Κόσκολος Γεώργιος του Χρίστου
Κριοντέρης Βασίλειος του Σπύρου
Κορμπίλας Ιωάννης του Κωνσταντίνου
Κορμπίλας Αθανάσιος του Κωνσταντίνου
Κυριακόπουλος Γεώργιος του Χρίστου
Κυριακόπουλος Αλέκος του Χρίστου
Κατσούλος Παναγιώτης του Δημοσθένη
Καπογιάννης Δημήτριος του Παναγιώτη
Λύκος Βασίλειος του Αθανασίου
Λύκος Γεώργιος του Αθανασίου
Λύκος Τέλης του Αθανασίου
Λύκος Παναγιώτης του Αθανασίου
Μπουλούκος Τάσσος του Ιωάννη
Μπάρκουλης Αθανάσιος του Αντωνίου
Μπάρκουλης Γεώργιος του Ελευθέριου
Μπάρκουλης Γεώργιος του Δημητρίου
Μπάρκουλης Ελευθέριος του Γεωργίου
Μπάρκουλης Νικόλαος του Παναγιώτη
Μπάρκουλης Γεώργιος του Παναγιώτη
Μούρλας Βασίλειος του Εμμανουήλ
Μούρλας Μανώλης του Βασιλείου
Μούρλας Δημήτριος του Βασιλείου
Μούρλας Γεώργιος του Βασιλείου
Μπρούσαλης Γεώργιος του Εμμανουήλ
Μπρούσαλης Χρήστος του Γεωργίου
Μπρούσαλης Μανώλης του Γεωργίου
Μπρούσαλης Ιωάννης του Γεωργίου
Μπουντζιουβής Γέωργιος του Θεμιστοκλή
Μπουντζιουβής Τάσος του Θεμιστοκλή
Μπουντζιουβής Χρίστος του Παρασκευά
Μπρούσαλης Θεόδωρος του Νικολάου
Μπρούσαλης Κωνσταντινος του Δημητρίου
Μελιδόνης Γεώργιος του Νικολάου
Μελιδόνης Σπύρος του Γεωργίου
Μελιδόνης Γεώργιος του Σπύρου
Μελιδόνης Αθανάσιος του Σπύρου
Μπισήλας Βασίλειος
Ντούλιας Δημήτριος του Νικολάου
Πάτρος Γεώργιος του Δημητρίου
Παρασκευόπουλος Ιωάννης του Παρασκευά
Πίσχος Ανδρέας του Γεωργίου
Πίσχος Αντώνιος του Νικολάου
Σπηλιόπουλος Ηλίας του Χρίστου
Σπηλιόπουλος Σπύρος του Χρήστου
Σαλδάρης Βασίλειος του Χρίστου
Σαλδάρης Ιωάννης του Γεωργίου
Σαλδάρης Διαμαντής του Παναγιώτη
Σπυρόπουλος Ιωάννης του Νικολάου
Σπυρόπουλος Ιωάννης
Σπυρόπουλος Σπύρος του Ιωάννη
Σπυρόπουλος Σταύρος του Ιωάννη
Σκουμπής Ιωάννης του Σωτηρίου
Σακίπης Μίμης του Χρίστου
Τσιώρος Φίλιππας του Χρίστου
Τσιώρος Φίλιππας του Γεωργίου
Τσιώρος Παναγιώτης του Μαρίνου
Τσιώρος Σαράντος του Βασιλείου
Τσούκας Δημήτριος του Αθανασίου
Τσάλτας Γεώργιος του Λιμπέρη
Τσάλτας Γεώργιος του Δημητρίου
Τσάλτας Σαράντος του Γεωργίου
Τσάλτας Δημήτριος του Γεωργίου
Τσάλτας Ιωάννης του Κωνσταντίνου
Τσάλτας Δημήτριος του Κωνσταντίνου
Τσάλτας Χρίστος του Σπύρου
Τσάλτας Θεόδωρος του Σπύρου
Τσάλτας Βασίλειος του Πολυχρόνη
Ψιμούλης Αθανάσιος του Ιωάννη
Ψιμούλης Νικόλαος του Ιωάννη


Παρθενιώτισσες μέλη του ΕΑΜ


Αντωνοπούλου Ολυμπία του Παναγιώτη
Αντωνοπούλου Γεωργίτσα του Παναγιώτη
Ασημοπούλου Μαρία του Χρίστου
Βάζου Βασιλική του Παναγιώτη
Γιογλέρη Αγγελική του Γεωργίου
Δουρούκου Κωστούλα του Χρίστου
Δουρούκου Παναγιώτα του Χρίστου
Ευθυμίου Νικολέτα του Βασίλη
Ευθυμίου Βικτώρια του Νικολάου
Ευθυμίου Νικολέτα του Στάθη
Κορμπίλα Φανή του Θεοδώρου
Κορμπίλα Σταμάτα του Θεοδώρου
Κορμπίλα Πινελιώ του Στέλιου
Κορμπίλα Ελένη του Στέλιου
Κούτουλα Μαρίνα του Δημητρίου
Καρλή Διαμάντω του Μωυσή
Κριοντέρη Θεοφανή του Σπύρου
Κριοντέρη Βούλα του Σπύρου
Παπαδοπούλου Ευθαλία του Κλεόβουλου
Καρλή Νικολέτα του Ιωάννη
Κουτουλοθανάσαινα
Κουτουλοθοδώσενα
Κατσούλου Ανδριάνα του Αθανασίου
Κουτσοπάννη Όλγα του Χρίστου
Κατσούλου του Βασιλείου
Κόσκολου Σταμάτα του Γεωργιου
Καραπαναγιώτη Κανέλα του Παρασκευά
Καράμπελα του Γεωργιου
Καράμπελα του Γεωργιου
Κυριακοπούλου Παπαχρίστενα
Λύκου Ελένη του Βασίλη
Μπάρκουλη Μαριώ του Αντωνίου
Μπάρκουλη Μάχη του Νικολάου
Μπάρκουλη Μαργιώ του Γεωργίου
Μπουντζιούβη Σταματίκη του Θεμιστοκλή
Μπρούσαλη Βγένω του Θεοδώρου
Μελιδόνη Θεοφανή του Γεωργίου
Μελιδόνη Ευθαλία του Γεωργίου
Μούρλα Χριστίνα του Εμμανουήλ
Μπρούσαλη Σάβω του Γεωργίου
Μπρούσαλη Πινιώ του Γεωργίου
Μπάρκουλη Παναγιώτα του Αντωνίου
Μπσήλα του Βασιλείου
Ντούλια του Δημητρίου
Πάτρου Βασιλική του Γεωργίου
Πίσχου Γαρυφαλιά του Αντωνίου
Πίσχου Βασιλική του Ιωάννη
Πίσχου Μαργιώ του Ανδρέα
Σαλδάρη Νικολέτα του Ιωάννη
Σαλδάρη Βασιλική του Παναγιώτη
Σακίπη Μίτσιω του Χρίτου
Σκλίφα του Δημητρίου
Τσάλτα Σταματική του Πολυχρόνη
Τσάλτα Παναγιώτα του Γεωργίου 
Τσιόρου Βασιλική του Παναγιώτη
Τσιόρου Μαρία του Φίλιππα
Τσιόρου Δήμητρα του Σαράντου
Τσιόρου Πετριώ του Φίλιππα
Τσούκα Γαρουφαλιά του Δημητρίου
Τσάλτα Γεωργίτσα του Δημητρίου
Τσιόρου Σταματική του Γεωργίου


Παρθενιώτισσες μέλη της ΕΠΟΝ


Ασημοπούλου Μαργαρίτα του Χρίστου
Δουρούκου Ελένη του Χρήστου
Ευθυμίου Ελπίδα του Στάθη
Θαλασσινού Ελένη του Χαράλαμπου
Κυριακοπούλου Ουρανία του Γεωργίου
Κατσούλου Κούλα του Βασιλείου
Κουτούλα Κωστούλα του Θεοδοσίου
Κουτούλα Ελένη του Κωνσταντίνου
Κουτούλα Παναγιώτα του Κωνσταντίνου
Κοσκόλου Χαρίκλεια του Γεωργίου
Κοσκόλου Βασιλική του Γεωργίου
Καρζή Ολυμπία του Μανωλάκη
Καρζή Ελένη του Μανωλάκη
Καρζή Άννα του Μανωλάκη
Κουτσοπάννη Χριστίνα του Χρήστου
Καρλή Χριστίνα του Ιωάννη
Καρλή Σταματική του Ιωάννη
Καράμπελα Σταμάτα του Κωνσταντίνου
Καράμπελα Σοφία του Κωνσταντίνου
Καλοπίση Αγγελική του Νικολάου
Κλιοβρούτου Λίλη του Γεωργίου
Λεονταρίτου Κιράτσω του Θεοδώρου
Μελιδόνη Παναγιώτα του Γεωργίου
Μελιδόνη Τούλα του Σπύρου
Μελιδόνη Σοφία του Σπύρου
Μπουντζιουβή Νίκη του Θεμιστοκλή
Μπουντζιουβή Αλεξάνδρα του Θεοδώρου
Μπρούσαλη Τούλα του Θεοδώρου
Μπρούσαλη Κικίτσα του Θεοδώρου
Μπρούσαλη Κυριακούλα του Θεοδώρου
Μπρούσαλη Αλεξάνδρα του Θεοδώρου
Μπάρκουλη Γεωργία του Γεωργίου
Μπάρκουλη Κατίνα του Γεωργίου
Μπαξιβανάκη της Αγγελικής
Μπάρκουλη Βούλα του Νικολάου
Μπάρκουλη Τούλα του Νικολάου
Μπουλούκου Κωστούλα του Ιωάννη
Μπουλούκου Μαρία του Ιωάννη
Μπισήλα Δοξούλα του Βασιλείου
Νεοκαστρίτου Βούλα
Σκλίφα Χριστίνα του Δημητρίου
Πίσχου Γεωργία του Αντωνίου
Πίσχου Φλώρα του Αντωνίου
Παρασκευοπούλου Βασιλική του Ιωάννη
Πάτρου Δωροθέα του Γεωργίου
Πάτρου Παναγιώτα του Γεωργίου
Παντελοπούλου Όλγα του Παναγιώτη
Πίσχου Κωστούλα του Ανδρέα
Πίσχου Βασιλική του Ανδρέα
Σπυροπούλου Λέτα του Ιωάννη
Σπυροπούλου Χριστίνα του Ιωάννη
Σπηλιωπούλου Μαρία του Χρήστου
Σπυλιωπούλου Πηνελόπη του Χρήστου
Στάικου Κολέτα του Ιωάννη
Στάικου Βασιλική του Ιωάννη
Τσιόρου Νικολέτα του Σαράντου
Τσιόρου Ματινα του Σαράντου
Τσιόρου Κική του Φίλιππα
Τσάλτα Ουρανία του Γεωργίου
Ψυμούλη Ευθυμία του Ιωάννη



Παρθενιώτες μέλη της ΕΠΟΝ


Αντωνόπουλος Ιωάννης του Παναγιώτη
Αντωνόπουλος Αντώνιος του Παναγιώτη
Αντωνόπουλος Λάμπρος του Παναγιώτη
Γκούμας Σαράντος του Νικολάου
Γκούμας Ιωάννης του Νικολάου
Δουρούκος Θεόδωρος του Χρήστου
Δουρούκος Βασίλης του Χρήστου
Ευθυμίου Γεώργιος του Στάθη
Ευθυμίου Μίμης του Στάθη
Ζαχαρίας Γεώργιος του Βασιλείου
Θαλασσινός Δημήτριος του Χαραλάμπου
Κατσούλος Μάκης του Βασιλείου
Κουτσοπάνης Ντίνος του Χρήστου
Κατσούλος Αγγελής του Αθανασίου
Κοσκόλος Χρίστος του Γεωργίου
Κορμπίλας Χρίστος του Νικολάου
Κυριακόπουλος Δημήτριος του Γεωργίου
Κυριακόπουλος Ιωάννης του Γεωργίου
Κυριακόπουλος Πέτρος του Γεωργίου
Κυριακόπουλος Σπύρος του Γεωργίου
Κορμπίλας Κώστας του Θεοδώρου
Καρλής Χριστόφορος του Μανόλη
Καράμπελας Σπύρος του Κωνσταντίνου
Καράμπελας Πέτρος του Κωνσταντίνου
Κοσκόλος Γιώργος του Βασιλείου.
Μπαξιβανάκης Παναγιώτης της Αγγελικής
Μπάρκουλης Γεώργιος του Αντωνίου
Μπάρκουλης Νικόλαος του Γεωργίου
Μπάρκουλης Αλέξανδρος του Νικολάου
Μπάρκουλης Δημήτριος του Νικολάου
Μπουντζιουβής Κώστας του Θεμιστοκλή
Μπουντζιουβής Νίκος του Θεμιστοκλή
Μπρούσαλης Αντώνης του Γεωργίου
Μπρούσαλης Κώστας του Γεωργίου
Μπρούσαλης Θανάσης του Γεωργίου
Μπρούσαλης Νικόλαος του Θεοδώρου
Μπρούσαλης Γεώργιος του Κωνσταντίνου
Μπρούσαλης Μανόλης του Θεοδώρου
Μπρούσαλης Τάκης του Κωνσταντίνου
Μακαρούνης Γεώργιος του Δημητρίου
Μπρούσαλης Μίμης του Κωνσταντίνου
Μπουλούκος Νικόλαος του Ιωάννη
Μούρλας Πέτρος του Βασιλείου
Μελιδόνης Νικόλαος του Γεωργίου
Μελιδόνης Θεόδωρος του Γεωργίου
Μελιδόνης Δημήτριος του Σπύρου
Μούρλας Ανδρέας του Παρασκευά
Μπάρκουλης Χρήστος του Γεωργίου
Μπουντζιουβής Παρασκευάς του Χρίστου
Πάτρος Δημήτριος του Γεωργίου
Πίσχος Νικόλαος του Αντωνίου
Πίσχος Δημήτριος του Ιωάννη
Παντελόπουλος Νίκος του Παναγιώτη
Παντελόπουλος Φίλιππος του Παναγιώτη
Προκοπίου Ανδρέας του Μάρκου
Στάικος Μιχάλης του Ιωάννη
Σαλδάρης Χρίστος του Βασιλείου
Τσάλτας Χρίστος του Νικολάου
Τσάλτας Παρασκευάς του Γεωργίου
Τσιόρος Δημήτριος του Φίλιππου
Τσιόρος Νικόλαος του Φίλιππου
Τσιόρος Στρατηγής του Φίλιππου


Τα Αετόπουλα του Παρθενίου (6-13 ετών)


Ευθυμίου Ηλίας του Στάθη
Καρζής Δημήτριος του Μανωλάκη
Μπρούσαλης Βασίλειος του Γεωργίου
Μπρούσαλης Γεώργιος του Θεοδώρου
Μπρούσαλης Γεώργιος του Κωνσταντίνου
Μπάρκουλης Κώστας του Γεωργίου
Μπάρκουλης Παναγιώτης του Νικολάου
Μπουντζιουβής Τάκης του Θεμιστοκλή
Μπρούσαλης Κώστας του Θεοδώρου
Πίσχος Βασίλειος του Αντωνίου
Παρασκευόπουλος Μίμης του Ιωάννη
Σαλδάρης Διαμαντής του Παναγιώτη
Σαλδάρης Θανάσης του Παναγιώτη
Τσιόρος Δημήτριος του Γεωργίου
Τσιόρος Βασίλειος του Σαράντου
Τσιόρος Ιωάννης του Φίλιππου
Τσάλτας Ευθάλιος του Γεωργίου
Τσούκας Αθανάσιος του Δημητρίου



Φωτογραφίες μελών του ΔΣΕ

Δουρούκος Θεόδωρος του Χρήστου, 26 ετών, δάσκαλος. Μαχητής του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε σε μάχη με τις κυβερνητικές δυνάμεις.

Καλοπίτσης Γεώργιος του Θεοδώρου, φοιτητής του Πολυτεχνείου, 27 ετών. Ανθυπολοχαγός της Σχολής της Ρεντίνας του ΕΛΑΣ και αξιωματικός του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε σε μάχη.

Κορμπίλας Γιάννης του Θεοδώρου, 29 ετών. Αξιωματικός του ΔΣΕ. Πέθανε από τα βασανιστήρια στην Τρίπολη όντας αιχμάλωτος του κυβερνητικού στρατού.

Μπρούσαλης Αθανάσιος του Γεωργίου, 21 ετών, κτηματίας. Μαχητής του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε σε μάχη.

Μπρούσαλης Νικόλαος του Θεοδώρου, 21 ετών, κτηματίας. Μαχητής του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε σε μάχη.



Φωτογραφίες μελών του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ

Μπρούσαλης Μανώλης του Γεωργίου, 29 ετών, δικηγόρος. Στέλεχος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε στις 01-07-1944, από τους Γερμανούς και προδότες των χωριών Καστρί, Ελαιοχώρι και Αχλαδόκαμπος.

Σαράντος Γκούμας του Νικολάου, 23 χρονών, απόφοιτος της Σιβιτανιδίου Σχολής. Μέλος της υποδειγματικής ΕΠΟΝ και μαχητής του ΕΛΑΣ. Σκοτώθηκε σε μάχη με τους Γερμανούς στις 14-5-1944.
Ευθυμίου Γεώργιος του Στάθη, 23 ετών, απόφοιτος της Σιβιτανίδιου Σχολής. Μέλος της ΕΠΟΝ. Σκοτώθηκε από τους Γερμανούς στο μεγάλο συλλαλητήριο της Τρίπολης στις 22-11-1943.

Ευθυμίου Ιωάννης του Στάθη, 28 ετών, ηλεκτροτεχνίτης και εργοδηγός. Μέλος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στην Τρίπολη στις 22-07-1944.

Ευθυμίου Νικόλαος του Αγγελή, κτηματίας, 44 ετών. Στέλεχος του ΕΑΜ και του Λαϊκού Δικαστηρίου του Παρθενίου. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στην Τρίπολη στις 03-08-1944. 

Καρλής Χριστόφορος του Μανώλη, 25 ετών, μέλος του ΕΑΜ. Προσπαθώντας να πείσει έναν Γερμανό στρατιώτη της φρουράς του σιδηροδρομικού σταθμού του χωριού του, να φύγουν και να καταταγούν μαζί στον ΕΛΑΣ, εκείνος τον σκότωσε στις 26-02-1944.

Καρλής Θεόδωρος του Γεωργίου, 29 ετών. Στέλεχος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε στις 02-07-1944, από τους Γερμανούς και προδότες των χωριών Καστρί, Ελαιοχώρι και Αχλαδόκαμπος.

Καραπαναγιώτης Γεώργιος του Ιωάννη, 33 ετών, δάσκαλος. Στέλεχος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε στις 02-07-1944, από τους Γερμανούς και προδότες των χωριών Καστρί, Ελαιοχώρι και Αχλαδόκαμπος. 

Μπρούσαλης Ιωάννης του Γεωργίου, 26 ετών, κτηματίας. Στέλεχος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε στις 06-07-1944, από τους Γερμανούς και προδότες των χωριών Καστρί, Ελαιοχώρι και Αχλαδόκαμπος.


Μαρινάκης Βασίλειος του Κωνσταντίνου, 18 ετών, απόφοιτος Γυμνασίου. Μέλος της ΕΠΟΝ. Εκτελέστηκε στις 02-07-1944, από τους Γερμανούς και προδότες των χωριών Καστρί, Ελαιοχώρι και Αχλαδόκαμπος.

Μπουντζιουβής Αναστάσιος του Θεμιστοκλή, 26 ετών, ράφτης. Στέλεχος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στην Τρίπολη στις 03-08-1944.
Παρασκευόπουλος Παρασκευάς του Ιωάννη, 23 ετών, κτηματίας. Μέλος της ΕΠΟΝ. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς δια απαγχονισμού στην πλατεία του Παρθενίου, στις 13-07-1944.

Σπηλιόπουλος Σπύρος του Χρήστου, 28 ετών, δάσκαλος. Στέλεχος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στην Τρίπολη στις 22-07-1944.
Καράμπελας Σπύρος του Κωνσταντίνου, 23 ετών, φοιτητής. Στέλεχος της ΕΠΟΝ.  Εκτελέστηκε στις 02-07-1944, από τους Γερμανούς και προδότες των χωριών Καστρί, Ελαιοχώρι και Αχλαδόκαμπος.  

Καράμπελας Χρήστος του Κωνσταντίνου, 26 ετών, μαρμαροτεχνίτης. Μέλος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στην Τρίπολη στις 03-08-1944.

Κορμπίλας Θεόδωρος του Γεωργίου, 65 ετών, κτηματίας και συνταξιούχος. Μέλος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς δια απαγχονισμού στην πλατεία του Παρθενίου, στις 13-07-1944.

Κυριακόπουλος Αλέκος του Χρήστου, 33 ετών. Πέθανε στο Στρατόπεδο Νταχάου, το 1944.

Καλίνη Πιπίτσα του Ιωάννη, εγγονή του Αγγελή Ευθυμίου και κόρη της Ελένης, ετών 17. Δολοφονήθηκε από τους Γερμανούς στις 20-05-1944, έξω από την Πρόνοια Ναυπλίου.