"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

"Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα"

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Σάββατο, 9 Δεκεμβρίου 2017

Η μεγάλη μάχη των Λεχαινών


Στις 4 το πρωί της 8ης Ιούνη 1948, τμήμα ανταρτών του Αρχηγείου Αχαΐας- Ηλείας του ΔΣΕ, με επικεφαλής το διοικητή του αρχηγείου αντισυνταγματάρχη Κώστα Μπασακίδη, χτύπησε τις βάσεις του κυβερνητικού στρατού στις κωμοπόλεις Λεχαινά- κέντρο της αμυντικής διάταξης του κυβερνητικού στρατού στην παραλιακή περιοχή της Δυτικής Αχαΐας και της Βόρειας Ηλείας. 

Οι δυνάμεις του ΔΣΕ απαρτίζονταν από δύο λόχους και ένα τάγμα:

  • Τον λόχο του Ζαχαριά.
  • Τον λόχο του Νικήτα.
  • Το 2ο τάγμα του Αρχηγείου Ταϋγέτου.
Μαζί τους στην επιχείρηση βρέθηκαν και άνδρες της Λαϊκής Πολιτοφυλακής.

Σκοπός της επιχείρισης ήταν η αποκοπή της αμυντικής διάταξης του εχθρού στο σημείο που ήταν ευάλωτη, κοντά στο χωριό Καβάσιλα και την Ανδραβίδα, σε ελάχιστη απόσταση από την Πάτρα.

Άλλα μικρά τμήματα του ΔΣΕ είχαν εγκατασταθεί σε κατάλληλες θέσεις, για να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο μετακίνησης κυβερνητικών δυνάμεων που θα έρχονταν από την Πάτρα, τη Χαλανδρίτσα, τον Πύργο, τη Γαστούνη και την Αμαλιάδα, πόλη στην οποία είχε την έδρα του το τμήμα Χωροφυλακής που διέθετε 5 τεθωρακισμένα αυτοκίνητα. Τα Καβάσιλα και την Ανδραβίδα θα χτυπούσαν για αντιπερισπασμό τμήματα των λόχων του Ζαχαριά και του Νικήτα, ενώ ολόκληρη την επιχείριση επέβλεπε ο Κώστας Μπασακίδης.

Η γενική διεύθυνση της επιχείρησης από το κεντρικό αρχηγείο του ΔΣΠ βρισκόταν στην ευθύνη του επιτελάρχη Κώστα Κανελλόπουλου.

Η κύρια επιχείρηση στόχευε στα Λεχαινά και είχε ανατεθεί στο 2ο τάγμα του Αρχηγείου Ταϋγέτου.

Η πρώτη επίθεση του ΔΣΠ στόχευε στην διάλυση και την κατάληψη των δέκα τσιμεντένιων φυλακίων του κυβερνητικού στρατού που βρίσκονταν στο κέντρο και στην περιφέρεια της κωμόπολης. Η δε επίθεση στα Λεχαινά θα εκδηλωνόταν ακριβώς την ίδια ώρα με τις επιχειρήσεις στα Καβάσιλα και στην Ανδραβίδα. 

Η επιχείρηση ξεκίνησε με απόλυτη επιτυχία του αιφνιδιασμού των κυβερνητικών δυνάμεων. Τα φυλάκια δέχονταν συγκεντρωτικά πυρά από πολλές κατευθύνσεις και μέσα σε δύο ώρες, ο ΔΣΠ είχε καταλάβει τα 9 από τα 10 εξ αυτών. Φαίνεται πως τα εξωτερικά φυλάκια τα υπερασπίζονταν μικτές ομάδες στρατιωτών, χωροφυλάκων και ΜΑΥ, ενώ στο κεντρικό φυλάκιο, που ήταν και το οχυρό υποδιοίκησης της Χωροφυλακής συγκεντρώθηκαν όσοι επέζησαν από την πρώτη επίθεση του ΔΣΠ. 

Το φυλάκιο της υποδιοίκησης της Χωροφυλακής περικυκλώθηκε και απομονώθηκε, ενώ μερικοί χωροφύλακες κατέφυγαν σε ταράτσες κτηρίων (κοντά στον ναό του Αγίου Δημητρίου) και δρούσαν σαν ελεύθεροι σκοπευτές. Μισή ώρα πριν τη λήξη του ωφέλιμου χρόνου της επιχείρησης, ο ΔΣΠ είχε τελειώσει την επιμελητειακή εκμετάλλευση της επίθεσης και υποχωρούσε οργανωμένα. 

Ο ΔΣΠ είχε 6 νεκρούς μαχητές και 10 τραυματίες. Το τάγμα του Αρχηγείου Ταϋγέτου έχασε δύο άνδρες, τους Παναγιώτη Κωσταράκο και Γιώργο Δεμίρη, οι οποίοι σκοτώθηκαν κατά την υποχώρηση από πυρά αεροπλάνου. 

Οι κυβερνητικές αρχές δίνουν την παρακάτω εικόνα για τη μάχη:

Δύναμις εκ 300 περίπου ανταρτών επετέθη ταυτοχρόνως εναντίον των Λεχαινών, της Ανδραβίδας και των Καβασίλων με την κυρίαν προσπάθειαν προς Λεχαινά. Ο Διοικητής και της Τ.Σ.Ε.Π. πληροφορηθείς περί της επιθέσεως την 7:30 πρωινήν ώραν διέταξεν ίνα λόχος του εν Πύργω 21 Τ.Ε. μετά του Ουλαμού τεθωρακισμένων σπεύσουν προς Λεχαινά, έτερος λόχος προς Χάβαρι. Άλλος λόχος μετά Ουλαμού τεθωρακισμένων εκινήθησαν επ' αυτοκινήτων προς Γάλαρος- Ρουπάκι- Προστοβίτσα. Έτερος λόχος επιβιβασθείς εκτάκτου αμαξοστοιχίας εκινήθη προς Λεχαινά. Αι δυνάμιες αυταί κινηθείσαι προς επίθεσιν εναντίον ανταρτών. Η μάχη διήρκεσε έως της 20:30 ώρας ότε διεκόπη λόγω του σκότους, οι δε αντάρτες διεσκορπίσθησαν εντός παρακείμενου δάσους. Η αεροπορία επεμβάσα καθ' όλην την ημέραν δεν έσχε σοβαρά αποτελέσματα λόγω του κεκαλυμμένου του εδάφους υπό σιτηρών και θάμνων. 

Αι απώλειαι την ημετέρων συνολικώς ήσαν 13 οπλίται, 2 χωροφύλακες και 18 ΜΑΥ νεκροί και 10 στρατιώται και 4 χωροφύλακες τραυματίαι.

Τσιγγούνης Αλέξανδρος
Υποστράτηγος- Διοικητής.


Το ευτράπελο της όλης υπόθεσης είναι ο τρόπος με τον οποίο οι αστικές εφημερίδες της εποχής αντιμετώπισαν την ήττα των κυβερνητικών δυνάμεων, κάνοντας λόγο για "νέα όπλα των ανταρτών που εστάλησαν από τη Σοβιετική Ένωση". Τα όπλα αυτά ήταν απλώς τα πολυβόλα του ΔΣΕ που με συγκεντρωτικά πυρά άνοιγαν τρύπες στα οχυρά. 


Η αστική εφημερίδα Εμπρός γράφει τη δική της εκδοχή για τη μάχη






Η Καπετάνισσα Κούλα Ντάνου: μια ηρωίδα του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ


Η Κούλα Ντάνου, πρώτη στη φάλαγγα


Όμορφη, λεβέντισσα, πανύψηλη. Από τα είκοσι χρόνια της στο αντάρτικο, καβάλα στο άλογο, να παίρνει μέρος στις μάχες και να διακρίνεται. Στα 26 της χρόνια οδηγείται στο εκτελεστικό απόσπασμα, το 1949. Είναι η τελευταία εκτελεσμένη στη Λαμία. Στις 17 του Φλεβάρη συμπληρώθηκαν εξήντα εφτά χρόνια από το θάνατο της Κούλας (Βασιλικής) Ντάνου, μιας ηρωικής μορφής του λαϊκού στρατού.

Τη μνήμη της ξαναφέρνει κοντά μας ο Γιώργης Μωραϊτης, στο Β τόμο του βιβλίου του "Αναμνήσεις ενός αντάρτη", που θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις "Καστανιώτης". Καταθέτει την προσωπική του μαρτυρία και άλλα ντοκουμέντα από μια πλούσια βιβλιογραφία: Ο ίδιος είχε γνωρίσει την "καπετάνισσα" πριν από την κατοχή. Στον ΕΛΑΣ δεν έτυχε να βρεθούν. Την ξανασυνάντησε στο ΔΣΕ. Σε μια μάχη πολέμησαν μαζί.

Εκδηλος ο θαυμασμός του συγγραφέα για την Κούλα. Λίγο πριν την κατοχή, μόλις είχε ερωτευτεί, μόλις είχε προλάβει να γίνει μητέρα - και της πήραν το παιδί μέσα από την αγκαλιά... Με το μαράζι του χαμένου αυτού μωρού, που δεν πρόλαβε να χαρεί, αγνοώντας την τύχη του, θα φύγει βίαια από τη ζωή στην αυγή της νιότης της... Από τις μαρτυρίες που υπάρχουν, γίνεται φανερό τι τεράστια ώθηση είχε δώσει η Αντίσταση στη χειραφέτηση των γυναικών, που κατακτούσαν την ισότητα και το σεβασμό των άλλων με το όπλο στο χέρι... Γράφει:

"...Οι μοναρχοφασίστες που τη σκότωσαν την έλεγαν "Καπετάνισσα".Και ήτανε. Δε συμπάθησε τα ηρωικά ονόματα, ούτε έβαλε ψευδώνυμο. Δεν τα είχε ανάγκη. Ποιος ο λόγος να κρυφτεί ή να καλυφθεί; Εξαιτίας μιας ατυχίας, που εξελίχθηκε σε δράμα (αν όχι σε τραγωδία) είχε ανεπανόρθωτα εκτεθεί... Αλλη, "με το κακό που την ήβρε" θα είχε πεθάνει. Ετσι την "κακογλώσσιζαν" κάποιοι και κάποιες, που έριχναν απάνω της την ευθύνη για... την ντροπή. Κι αν δεν ήταν το ΕΑΜ, ν' αλλάξει στη σχέση ανδρών - γυναικών κάποια παλιά "ταμπού" κανονικά δε θα 'χε στον κόσμο μοίρα.

Η Κούλα γεννήθηκε στη Δρακοσπηλιά. Ενα μικρό χωριό πάνω από τις Θερμοπύλες. Γι' αυτό λες και ήτανε "φύτρα" από δρακογενιά... Εμενε στη Λιαπάτα (Αϊ Χαράλαμπο), όπου ξαναπαντρεύτηκε η μάνα της. Ερχόταν και στη Βοδονίτσα, όπου είχε την αδελφή της τη Γιαννούλα, παντρεμένη με το Χρήστο Φαφούτη. Γειτονιά το σπίτι του παππού μου Τσαμαντάνη με τα Φαφουταίικα. Τη βλέπαμε προπολεμικά κι ως την Κατοχή.

Συμπαθητική και όμορφη κοπέλα. Υστερα τη χάσαμε. Είχε αγαπήσει κάποιον στη Λιαπάτα. Αρρεβωνιάστηκαν. Εμεινε έγκυος. Τον Οκτώβρη του '40 ετοίμαζαν το γάμο. Κηρύχνεται ο πόλεμος. Φεύγει για το αλβανικό μέτωπο ο γαμπρός. Αλληλογραφούν. Του στέλνει δέματα. Τον ενθαρρύνει. Την τρώει όμως η αγωνία. Τον περιμένει με λαχτάρα να γυρίσει. Ο ερχομός του είναι το παν. Ερχεται το παιδί. Κι είναι ανύπαντρη... Με την κατάρρευση όλα γκρεμίστηκαν...".

Μια μαυροφόρα πήρε το παιδί. Στην αδελφή της τη Γιαννούλα, που συμπάσχει, τώρα ο λόγος. Η κατάθεσή της είναι συγκλονιστική: "Μετά τον πόλεμο γύρισε. Δεν την πλησίασε καθόλου. Τι του είχανε γράψει, τι μπήκε στη μέση, δεν ξέρουμε. Γέννησε η αδελφή μου. Δεν αναγνώρισε το παιδί.

Δε φανερώθηκε καθόλου. Στο μαιευτήριο Τσαγκάρη (στη Λαμία) είπε η μητέρα μου: "Αν βρεθεί κανένας να δώσουμε το παιδί"... Ο Τσαγκάρης στις 18 μέρες έστειλε την Κατίνα Γεωργίου. Παρουσιάστηκε σαν χήρα, μαυροφόρα. Πήρε το παιδί. Το υιοθέτησε. Εμεινε στη Λαμία. Κάποια μέρα χάσαμε τα ίχνη της... Για το παιδί μάθαμε όταν το ζήτησε η Στρατολογία. Μετά τη γέννα, η αδελφή μου δεν είχε πού να σταθεί. Ηταν διωγμένη απ' όλους (1). "Θα φύγω, θα πάω στο αντάρτικο", έλεγε συνέχεια. Δεν την κρατάγαμε με τίποτα. Μια μέρα, έτσι απλά, είπε "Φεύγω". Μας φίλησε, άνοιξε την πόρτα και χάθηκε για το βουνό, χωρίς να πάρει τίποτα, με τα ρούχα που φορούσε" (2).

"Αντρογυναίκα. Παλικαρού, συνεχίζει ο συγγραφέας. Πρώτο μπόι (1.80) τη φώναζαν "Ψηλή". Στα 20 χρόνια της καβάλα στο άλογο, σωστή αμαζόνα... Υπηρέτησε μαζί με τη Θύελλα και άλλες δύο ακόμα, πρώτα στο "Τάγμα θανάτου" του 36 Συντάγματος και ύστερα στο Γενικό Στρατηγείο... Η Οργάνωση και το Αρχηγείο Λοκρίδας έκριναν σωστό να τη στείλουν στο Γενικό. Εκεί προωθήθηκαν και άλλες. Αυτή ήταν από τις πρώτες. Και η πρώτη από τη Λοκρίδα. Βγήκε και μια άλλη μετά, η Μαρία από το Μαρτίνο..."

Στη μέση της δύο χειροβομβίδες "Απ' όλες τις πληροφορίες, η πρώτη ανταρτοομάδα γυναικών συγκροτήθηκε στην έδρα της ΧΙΙΙ Μεραρχίας στο Καρπενήσι, αρχές του Μάη του 1944". "Με στρατιωτικό διοικητή τη Γεωργία Παληγιαννοπούλου - Καλλίνου. Καπετάνισσα τη Μαρία Φέρλα - Μπέικου. Εκεί εντάχθηκαν οι πρώτες Ρουμελιώτισσες αντάρτισσες Μένη Παπαηλιού (Θύελλα) και Κούλα Ντάνου. Αργότερα και η Αικατερίνη Αργυροπούλου (Ειρήνη). Η Ειρήνη ήταν Κοκκινιώτισσα και στο σπίτι της φιλοξενούσε την Αύρα Παρτσαλίδου. Για την Κούλα η Ειρήνη καταθέτει με θαυμασμό: "Δε λογάριαζε το θάνατο, σεμνή, γενναία... Πήρε μέρος σε όλες τις μάχες του 36 Συντάγματος". Η Μαρία Μπέικου λέει: "Η Κούλα ήταν τρυφερή, έκλαιγε συχνά... Είχε καλοσύνη και ευθύτητα. Ομως πολύ δυνατή. Πάντα μπροστά στις μάχες. Αγαπούσε τα όπλα. Στη μέση της είχε πάντα δύο χειροβομβίδες" (3)".

"Οταν ήρθαν οι αντάρτες στη Λοκρίδα",σημειώνει ο Γ.Μ. "την Κούλα την πάντρεψαν με τον πατέρα του παιδιού της". "Ο μνηστήρας υπέκυψε στον εκβιασμό. Ο γάμος έγινε στη Λιαπάτα. Αλλα "παντρειά με το ζόρι δε γίνεται". Σε λίγο ο "γαμπρός" έφυγε... Υστερα έφυγε και η "νύφη" για το βουνό. Αυτή είναι η αλήθεια. Τα άλλα είναι παραμύθια": ότι την ατίμασε ένας χωρικός... Οτι ο Αρης τους πάντρεψε. Οτι κουμπάρος ήταν ο ίδιος. Και παπάς ο Ανυπόμονος (3)".

Μετά την Κατοχή η Κούλα ήρθε στην Αθήνα. Εκεί έπιασε ένα δωμάτιο και ζούσε φτωχικά. Δούλευε, πήγαινε και σε νυχτερινή σχολή. Αρχισαν όμως οι συλλήψεις, η τρομοκρατία, οι διωγμοί... Βγήκε ξανά στο βουνό... Ηταν διμοιρίτισσα και υπέυθυνη γυναικών στο Τάγμα του Καρκάνη. Στο Μαυρολιθάρι την τραυματίσανε σε μια μάχη. Κλείστηκε σε μια σπηλιά. Προδόθηκε και πιάστηκε. Μεταφερθηκε στη Λαμία και στην Αθήνα για ανάκριση. Στη συνέχεια ήρθε στις φυλακές Λαμίας υπόδικη. Το Δεκέμβρη του '48 πέρασε Στρατοδικείο. Καταδικάστηκε σε θάνατο. Και εκτελέστηκε στις 17 Φλεβάρη του '49... Η δίκη ήταν μια παρωδία. "Δεν είχαμε μάρτυρες υπεράσπισης" επισημαίνει η αδελφή της. Οι εφημερίδες γράφανε "Κρατείται η καπετάνισσα Ντάνου".

"Είχαμε μόνο τρεις μάρτυρες κατηγορίας. Ηταν - είπαν - πραγματική κομμουνίστρια, γι' αυτό βγήκε στο κλαρί. Ζήτησα να τη φιλήσω για τελευταία φορά. Δεν το επέτρεψε ο "Κινίνος" (1)".

"Κινίνο" βάφτισε ο λαός τον πρόεδρο του Στρατοδικείου Λαμίας ονόματι Γιαννόπουλο από την Τρίπολη. Εναν κιτρινιάρη, που κάθε πρωί έστελνε δεκαριές αγωνιστές στην Ξηριώτισσα, με εισιτήριο για τον άλλο κόσμο...".

Είχε όμορφες κοτσίδες "Η Κούλα έφυγε τελευταία. Χωρίς κανένα άλλο παράπονο απ' τη ζωή. Μόνο με το "μαράζι" που δεν έμαθε τίποτα για το γιο της. Η απόφαση του ΟΗΕ, ύστερα από παρέμβαση της αντιπροσωπείας της ΕΣΣΔ με επικεφαλής τον Βισίνσκι, δεν την πρόλαβε... Βιάστηκαν οι στρατοκράτες να τη στείλουν στο απόσπασμα. Προσβλημένοι κι από την άρνησή της να υπογράψει "δήλωση μετανοίας". Απορρίπτοντας μετά βδελυγμίας τη δελεαστική πρόταση του ίδιου του στρατηγού. Την εκδικήθηκαν μάλιστα. Βάδισε στο θάνατο, τραγουδώντας το αγαπημένο της τραγούδι:

"Σήκωσ' απάνω Γιάννο μου, και μη βαριοκοιμάσαι. / Βρέχει ο ουρανός και βρέχεσαι, χιονίζει θα / κρυώσεις. Θα σου βραχούνε Γιάννο μ' τ' άρματα...".

Της είπαν να της δέσουνε τα μάτια. Είπε "όχι".
Την εκτέλεσαν μαζί με άλλους εφτά. Εξω απ' το Νεκροταφείο.
Τους έχωσαν σε ομαδικό τάφο. Της Κούλας, όταν τους ξέχωσαν, βρέθηκαν μόνο οι κοτσίδες. Είχε μακριές όμορφες κοτσίδες...".


Η μαρτυρία του γιού της



Ο γιος της δεν είχε χαθεί... Ζούσε και μια μέρα ξαναγύρισε. Ηθελε να μάθει για τη μάνα του. Ο Γ.Μ. τον γνώρισε. Συναντήθηκαν στα γραφεία του "Ριζοσπάστη" και του μίλησε για την Κούλα, την αντάρτισσα. Γράφει:

"Ο Πάνος Γεωργίου, όπως λέγεται τώρα (ή Παναγιώτης Ντάνος, όπως τον γράφουν τα "κιτάπια" και τον έψαχνε το κράτος να τον πάρει φαντάρο), έχει τη δική του δραματική ιστορία. Υστερα από άλλες περιπέτειες βρέθηκε τελικά στην Αυστραλία. Το 1964 μαθαίνει ότι ήταν υιοθετημένος. Και το 1984 έρχεται στην Ελλάδα ως δημοσιογράφος κι αναζητεί τη μάνα του".

"Τις λεπτομέρειες τις αφηγείται και σου κόβει την ανάσα. Μέσα από την ιστορία του, που έχει συναρμολογηθεί από διάφορες μνήμες ανθρώπων που ζήσανε με την Κούλα Ντάνου, βγαίνει η εικόνα ενός ανθρώπου και μιας εποχής" σχολιάζει ο δημοσιογράφος Βασίλης Καββαθάς. "Βγαίνει και κάτι άλλο, το ήθος της άλλης πλευράς (1). Λίγες μέρες πριν την εκτέλεση, συμπληρώνει ο γιος της, έστειλε στα ξαδέλφια μου αυτό το ποίημα:


Φυλακές Λαμίας 3.2.49



"Πήρα τους δρόμους ψάχνοντας / και τα βουνά ρωτώντας / να βρω νεράκι για να πιω / και ίσκιο να καθίσω / Μα βγήκε ο ήλιος σκοτεινός / και το φεγγάρι μαύρο / πάνω στης Γκιώνας τα βουνά / στου Παρνασσού το δρόμο / Πέρασα ένα πρωί / και βρήκα ένα λουλούδι / Λουλούδι μαραμένο / στάθηκα και το ρώτησα / λουλούδι μου ποιος σε φύτεψε / και είσαι μαραμένο / άκουσα κλάμα και φωνή / να βγαίνει από τις ρίζες / εσύ μανούλα μου, εσύ, / Ητανε το παιδί μου, το παιδί μου".
Με αγάπη η θεία σας. Μ. Β. ΝΤ.

Τα αρχικά σημαίνουν "Μελλοθάνατη Βασιλική Ντάνου".

Για να γράψει τα ποιήματα αυτά η Κούλα στη φυλακή, χρησιμοποίησε αντί για μελάνη σταγόνες από το αίμα της".

Και δύο ποιήματα που έγραψαν άλλοι γι' αυτήν: Ο Γιάννης Νεγρεπόντης την έκρυβε στο σπίτι του, στο Βύρωνα, παράνομη, πριν βγει στο ΔΣΕ. Και τη νεκρολόγησε με ένα εμπνευσμένο ποίημά του, που δημοσιεύτηκε στην "Επιθεώρηση Τέχνης" (τεύχος Απρίλη 1961).

"Ηταν δεν ήταν, που ο κόκορας λάλησε / ήταν δεν ήταν καλή μου, αδελφή μου, πρωί / που σε πήραν, δεν ήταν ακόμα η αυγή... Σα να σκίστηκε η γη, σαν ο κόσμος να σάλεψε μες την τόση που υπήρχε, αδελφή μου σιγή / πολυβόλων ριπές, ό,τι κρόκιζε η αυγή"
Και ο ανιψιός της Δημήτρης Φαφούτης, του Χρήστους και της Γιαννούλας, σε μεγάλο βαθμό αντλεί την ποιητική έμπνευσή του από την ηρωική και τραγική μορφή της:

"Μεσάνυχτα, κίνησε στην Πούλια καβάλα, να πάει /στη φυλακισμένη της αδελφή πρόσφορο και κουφέτα / Εξω από το χωριό, τη σταμάτησαν οι φύλακες απορημένοι / πού πας Γιαννούλα, οι άλλοι έχουν καρτέρι / στη δημοσιά, κι όλη νύχτα μετράνε τους σκοτωμένους..." ("Παραβολές" ποιήματα, εκδόσεις Φιλιππότη).


Βιβλιογραφία:

(1) Βασίλη Καββαθά "Η άλλη Ελένη" (εκδόσεις Αλκυών)
(2) Περιοδικό "Εικόνες", ρεπορτάζ Γεωργίας Καρρά Τεύχος 13, 30.1.85
(3) Εφημερίδα "Ελεύθερη Γνώμη", αφιέρωμα Γιάννη Καψάλη 27.11.83.

Επιμέλεια: Αλίκη ΞΕΝΟΥ - ΒΕΝΑΡΔΟΥ

Το ΚΚΕ για το βόρβορο γύρω από τη μάχη του Μακρυγιάννη



Τις τελευταίες μέρες γράφονται διάφορα αντικομμουνιστικά κείμενα και διοργανώνονται αντίστοιχου περιεχομένου εκδηλώσεις, με αφορμή το Δεκέμβρη του ’44 και τη μάχη στου Μακρυγιάννη, από διάφορα φασιστοειδή, με σκοπό να αποτίσουν φόρο τιμής στους «γενναίους υπερασπιστές του Έθνους και της πατρίδας, οι οποίοι προέταξαν τα γενναία τους στήθη απέναντι στον κομμουνιστικό κίνδυνο και τους εαμοσυμμορίτες». Αυτές οι αντιδράσεις είναι λογικές από πλευράς τους, αφενός γιατί είναι μια ακόμη αφορμή να χύσουν το δηλητήριο τους ενάντια στους λαϊκούς αγώνες που έδωσε ο λαός της Αθήνας εκείνες τις μέρες και αφετέρου γιατί είναι γνωστή η αποστροφή τους σε οποιαδήποτε προσπάθεια του εργατικού λαϊκού κινήματος, με πρωτοπόρους τους κομμουνιστές, να οργανώσει την πάλη του ενάντια στην αστική τάξη. Είναι γνωστό εξάλλου το πόσο «πιστά» μαντρόσκυλα του συστήματος είναι!

Η αλήθεια είναι ότι τους πονάει το γεγονός ότι ο λαός, με μπροστάρη το ΕΑΜ, στράφηκε ενάντια στους πολιτικούς τους προγόνους, που και τότε έσπευδαν να υπερασπιστούν με κάθε τρόπο την επικράτηση της αστικής δημοκρατίας, μετά και την έλευση του «Γέρου της Δημοκρατίας», του Γ. Παπανδρέου. Σε αυτό μάλιστα είχαν και την αμέριστη βοήθεια των Βρετανών, οι δυνάμεις των οποίων είχαν κομβικό ρόλο στον καθορισμό της τελικής έκβαση. Ήταν μεγάλες οι υλικές ενισχύσεις για τον αστικό στρατό και σε άντρες, αλλά και σε πολεμικό υλικό, ενώ παράλληλα οι βομβαρδισμοί κτιρίων με αμάχους σε περιοχές, όπου το ΕΑΜ και το ΚΚΕ είχε μεγάλη δύναμη, όπως στο Πολυϊατρείο στο Βύρωνα, το νοσοκομείο στον Άι Γιάννη και το Τζάνειο, δημιουργούσαν περισσότερα μέτωπα στα οποία ο ΕΛΑΣ έπρεπε να αμυνθεί. Ο Τσόρτσιλ στα απομνημονεύματά του ανέφερε ότι έπρεπε να σταλούν τουλάχιστον δύο ταξιαρχίες ως ενισχύσεις στην Αθήνα, διότι οι συρράξεις ενέχουν πολλούς κινδύνους. Σε τηλεγράφημά του προς τον Λίπερ γράφει ότι: «Ο σκοπός είναι σαφής: Να συντριβεί το ΕΑΜ. Το σταμάτημα των μαχών υποτάσσεται σ’ αυτό το σκοπό». Χωρίς τη στήριξη των Βρετανών η αποδυναμωμένη αστική τάξη της Ελλάδας και κατ’ επέκταση οι μέχρι πρότινος συνεργάτες των Γερμανών, θα αντιμετώπιζαν μεγάλη δυσκολία, για να υπερισχύσουν του λαϊκού κινήματος. Αυτοί που σήμερα υμνούνται από τους φασίστες της Χ.Α., ως πατριώτες και υπερασπιστές των εθνικών και πολιτικών ελευθεριών του ελληνικού λαού, χτυπούσαν τον ελληνικό λαό, σύμφωνα με τις διαταγές του βρετανικού αρχηγείου στρατού.

Στις 6 Δεκέμβρη ξεκινάει η πολιορκία του Συντάγματος της Χωροφυλακής Μακρυγιάννη. Είχαν προηγηθεί στις 3 Δεκέμβρη, η μεγαλειώδης διαδήλωση με τη συμμετοχή του λαού από όλες τις συνοικίες της Αθήνας, η οποία κατέληξε στη δολοφονία 21 ανθρώπων και των τραυματισμό 140, από τα πυρά της Αστυνομίας και στις 4 η νέα διαδήλωση, την ημέρα της απεργίας που είχε προκηρυχθεί από την ΚΕ του ΕΑΜ και είχε 100% επιτυχία, που πραγματοποιήθηκε σε πένθιμη ατμόσφαιρα συνοδείας των ηρωικών τους νεκρών, που έπεσαν την προηγούμενη ημέρα στο Α’ Νεκροταφείο.

Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ είχαν εξουδετερώσει όλα τα οχυρωμένα κτίρια και τις φρουρές που υπήρχαν γύρω από το Σύνταγμα και ως βασικό στόχο είχαν την πολιορκία στου Μακρυγιάννη. Επικεφαλής της άμυνάς του Συντάγματος Χωροφυλακής ήταν ο πρώην Διοικητής των Ταγμάτων Ασφαλείας Λακωνίας Κ. Κωστόπουλος, ο οποίος είχε κατηγορηθεί για δωσιλογισμό και δεν είχε δικασθεί ακόμη. Οι αξιωματικοί και οι οπλίτες του Συντάγματος ήταν επίλεκτες δυνάμεις των πάλαι ποτέ συνεργατών των Ναζί, που από κοινού οργάνωναν τα μπλόκα σε διάφορες συνοικίες της Αθήνας, αλλά και τα ολοκαυτώματα σε περιοχές όλης της Ελλάδας.

Ιδού, λοιπόν, ποια ήταν τα «θύματα» του ΕΑΜ! Αυτοί που σήμερα χαρακτηρίζονται ως «αντισυστημικοί», τότε βοηθούσαν το σύστημα να στηριχθεί στα πόδια του. Όχι ότι σήμερα δεν συμβαίνει και το ίδιο, άλλωστε! Απόδειξη η στήριξη των δουλεμπορικών γραφείων, η προσπάθεια να διαλύσουν τα σωματεία στη Ζώνη, η θέση τους για φοροαπαλλαγές στους εφοπλιστές, το χτύπημα, λεκτικά και πρακτικά, των μεταναστών.

Οι εργαζόμενοι και η νεολαία, κάθε άνθρωπος που βιώνει την εκμετάλλευση του συστήματος καθημερινά, να τους γυρίσουμε την πλάτη, να μη δεχθούμε τα ψέμματα και το δηλητήριό τους, τη δράση τους στις γειτονιές μας. Να παλέψουμε για να στείλουμε αυτούς και το σύστημα που προσκυνάνε, εκεί που ανήκουν, στο ντουλάπι της ιστορίας!

Τρίτη, 5 Δεκεμβρίου 2017

Mια πολύ γνωστή φωτογραφία με ένα μια πολύ λάθος λεζάντα


Η παρακάτω φωτογραφία των Δεκεμβριανών που έχει τραβηχθεί από τον Αμερικανό φωτογράφο Dmitri Kessel είναι μια από τις πιο γνωστές της εποχής και έχει δημοσιευθεί σε δεκάδες περιοδικά, ιστοτόπους και βιβλία. Το πιο γνωστό της καρέ είναι το πρώτο, ενώ το δεύτερο καρέ της ανήκει στη συλλογή ενός πολύ καλού φίλου που επιθυμεί να παραμείνει ανώνυμος.





Η πρώτη, εξαιρετικά πολυδημοσιευμένη φωτογραφία εμφανίζεται συνήθως με τη λεζάντα "Βρετανοί στρατιώτες σε περιπολία, δίπλα σε νεκρούς κρατούμενους των Φυλακών Αβέρωφ που προσπάθησαν να διαφύγουν" ή με τη λεζάντα: "Βρετανοί στρατιώτες σε περιπολία κοντά σε νεκρούς ΕΛΑΣίτες". 

Η αλήθεια είναι πως καμιά λεζάντα δεν είναι σωστή. Όπως μας επισημάνθηκε, η φωτογραφία εικονίζει Ριμινίτες, στρατιώτες δηλαδή της ελληνικής ταξιαρχίας "Ρίμινι", δίπλα σε τρεις νεκρούς μαχητές του ΕΛΑΣ, που όμως ουδεμία σχέση, όπως είναι προφανές και από τον περιβάλλοντα χώρο, με τις Φυλακές Αβέρωφ. Οι νεκροί ήταν τραυματίες του ΕΛΑΣ που βρίσκονταν σε πρόχειρο νοσηλευτήριο στεγαζόμενο στο σπίτι απέναντι. Πιθανότατα προδόθηκαν από κάποιο κάτοικο της περιοχής και σκοτώθηκαν προσπαθώντας  να διαφύγουν. Δεν γνωρίζουμε αν προηγήθηκε συμπλοκή, ούτε εάν οι εικονιζόμενοι Ριμινίτες έλαβαν μέρος στην εκτέλεσή τους. Η φωτογραφία πάντως έχει τραβηχθεί στην Οδός Κόνιαρη στους Αμπελόκηπους. 




Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

4 Δεκέμβρη 1943 – Γερμανοί και ταγματασφαλίτες εκτελούν 84 αγωνιστές στα «Προσφυγικά» της Πάτρας


Στις 27/10/1943, τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, με τους προδότες έλληνες συνεργάτες τους, προχώρησαν σε Μπλόκο, στην περιοχή των Προσφυγικών. Δεκάδες καμιόνια Γερμανών είχαν περικυκλώσει την συνοικία. Οι γερμανοτσολιάδες πιάνουν δουλειά. Οι κουκουλοφόροι, σαν τα φίδια, σέρνονται μέσα στο πλήθος και διαλέγουν. Ο ρόλος τους είναι συγκεκριμένος.

Ως γνήσιοι προδότες υποδεικνύουν  ποιους να συλλάβουν για να εκτελεσθούν και υποδεικνύουν νέα παιδιά. Με βάση τις υποδείξεις τους, οδηγήθηκαν στις φυλακές του Λυμπερόπουλου, πάνω από διακόσιοι αγωνιστές, στην πλειοψηφία τους νέοι, δραστήρια μέλη της ΕΠΟΝ. Αρκετοί από τους συλληφθέντες κατόρθωσαν να δραπετεύσουν αργότερα με την βοήθεια των οργανώσεων του ΕΑΜ.

Στις 4/12/1943, εκτέλεσαν στο κτήμα Μουρτζούχου, που συνορεύει με το ΚΕΤΧ, 84 αγωνιστές, μεταξύ των οποίων 63 από το Μπλόκο των Προσφυγικών.




Στην έκδοση της ΚΕ του ΚΚΕ «Έπεσαν για τη ζωή» παρατίθενται τα παρακάτω ονόματα εκτελεσμένων αγωνιστών. Προσέξτε δίπλα στα ονόματα την ηλικία τους. Ελάχιστοι πρόλαβαν να ζήσουν παραπάνω από 20 χρόνια…

ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΑΝΤΩΝΗΣ. 19 χρόνων.
ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ ΚΩΣΤΑΣ. 20 χρόνων.
ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. 19 χρόνων.
ΚΟΝΤΙΝΑΚΗΣ ΙΟΡΔΑΝΗΣ. 19 χρόνων.
ΣΟΥΤΖΟΓΛΟΥ ΤΑΚΗΣ. 18χρόνων.
ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ ΜΗΤΣΟΣ. 17 χρόνων.
ΓΕΩΡΓΑΛΑΣ ΣΤΡΑΤΗΣ. 19 χρόνων.
ΑΡΜΕΝΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ. 19 χρόνων.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ ΜΗΤΣΟΣ. 21 χρόνων.
ΓΕΙΤΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ. 19 χρόνων.
ΚΟΥΤΣΟΥΓΚΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ. 20 χρόνων.
ΜΑΝΤΑΣ ΚΩΣΤΑΣ. 20 χρόνων.
ΚΤΡΙΤΣΗΣ ΦΩΤΗΣ. 20 χρόνων.
ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΗΛΙΟΣ. 20 χρόνων.
ΚΑΡΑΒΑΝΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ. 21 χρόνων.
ΜΑΥΡΟΥΛΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ. 29 χρόνων.
ΚΑΤΣΙΜΠΡΙΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. 18 χρόνων.
ΜΑΝΤΙΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. 18 χρόνων.
ΞΕΝΑΚΗΣ ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ. 37χρόνων.
ΜΙΝΙΑΤΑΚΗΣ ΚΩΣΤΑΣ. 21 χρόνων.
ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ. 33 χρόνων.
ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ. 19 χρόνων.
ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΤΩΝΗΣ. 14 χρόνων.
ΛΟΓΟΓΙΑΝΝΗΣ ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ. 19 χρόνων.
ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. 31 χρόνων.
ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΞΕΝΟΣ. 18 χρόνων.
ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ. 19 χρόνων.
ΠΑΡΙΣΗΣ ΑΝΑΡΕΑΣ. 19χρόνων.
ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΑΤΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. 22χρόνων.
ΚΟΤΖΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ. 19χρόνων.
ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ ΚΕΚΚΟΣ
ΤΕΡΖΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ
ΧΑΒΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΓΙΑΣ. 19 χρόνων.

Κατά μια πληροφορία στις 4 Δεκέμβρη 1943, οι Γερμανοί, μαζί με τους ταγματασφαλίτες της Πάτρας, έκαναν και άλλη ομαδική εκτέλεση στο «Γηροκομείο» Πάτρας, εκτός από εκείνη που είχαν κάνει στα «Προσφυγικά». Το πόσοι εκτελέστηκαν εκεί δεν μαθεύτηκε. Σίγουρο είναι μόνον ότι ανάμεσά τους ήταν και οι:

ΠΑΛΜΑΝΤΟΥΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ του Χρήστου. Έμπορος. Από τον Πύργο Ηλείας. 40 χρόνων.
ΠΑΛΜΑΝΤΟΥΡΑΣ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ του Χρήστου. Αδελφός του προηγούμενου. 37 χρόνων.
ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ. Από την Αμαλιάδα. Στέλεχος του ΚΚΕ.
ΖΩΡΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ. Ποιητής, λογοτέχνης. Στέλεχος του ΚΚΕ.
ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ ΣΑΚΗΣ. Στέλεχος του ΚΚΕ Ηλείας, ποιητής. Από τον Πύργο.
ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ ΙΟΡΔΑΝΗΣ του Κώστα. Επιπλοποιός. 19 χρόνων.
ΚΛΩΝΑΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ του Νίκου. Εργάτης. 21 χρόνων.
ΛΑΓΕΡΗΣ ΚΩΣΤΑΣ του Κώστα.

Τους Γιώργο Συριόπουλο, Θεόδωρο Ζώρα και Σάκη Κορφιάτη τους είχαν πιάσει στην Αμαλιάδα. Τους μετέφεραν στην Πάτρα και τους βασάνισαν φρικτά επί 15 μέρες.

Πηγή: εδώ

Μορφώνοντας τα παιδιά των Φυλακών Αβέρωφ


Κατά την περίοδο 1945-1966, περίπου 1200 γυναίκες πολιτικές κρατούμενες του καθεστώτος βρέθηκαν στις Γυναικείες Φυλακές Αβέρωφ από όλα τα μήκη και πλάτη της χώρας. Άλλες ήταν στελέχη και μέλη του ΚΚΕ, άλλες μέλη και στελέχη της Εθνικής Αντίστασης, ενώ άλλες από αυτές ήταν απλώς συγγενείς ανταρτών του ΔΣΕ ή απλώς είχαν την μοίρα να κατάγονται από κάποιο "κομμουνιστικό" χωριό και συνελήφθησαν από το στρατό μαζικά ως "τροφοδότες" των ανταρτών. 

Μέσα σε αυτό το χάος των συλλήψεων, των βασανιστηρίων, των ανακρίσεων και των εκτελέσεων βρέθηκαν περίπου 100 ανήλικα παιδιά που είτε γεννήθηκαν μέσα στις φυλακές, είτε ακολούθησαν κάποια συγγενή τους εκεί. 

Η ομάδα συμβίωσης των γυναικών στις Γυναικείες Φυλακές Αβέρωφ, καθοδηγούμενη από το ΚΚΕ, κλήθηκε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των παιδιών των φυλακών, της διατροφής και της μόρφωσής τους. 

Στο ζήτημα της διατροφής, η ομάδα συμβίωσης εξασφάλιζε ημερησίως από ένα αυγό για κάθε παιδί και μια φέτα ψωμί με συμπυκνωμένο γάλα και λίγη ζάχαρη. Φυσικά η έξτρα τροφή των παιδιών δεν προερχόταν από τη μέριμνα του αστικού κράτους για αυτά, αλλά από το μικρό ταμείο της ομάδας, τα έσοδα του οποίου προέρχονταν από τα εμβάσματα των γυναικών που λαμβάνονταν από συγγενικά πρόσωπα και από την πώληση εργόχειρων σε πελάτες έξω από τη φυλακή, μέσω δύο καλόγριων του προσωπικού φύλαξης που είχαν κι αυτές συγγενείς πολιτικούς κρατούμενους στις Φυλακές Αίγινας.

Παράλληλα, οι άνδρες πολιτικοί κρατούμενοι των Ανδρικών Φυλακών Αβέρωφ φρόντιζαν να στέλνουν από το δικό τους υστέρημα, τρόφιμα και χρήματα στα παιδιά των Γυναικείων Φυλακών Αβέρωφ.

Ένα ακόμα σοβαρό ζήτημα υπήρξε η διαπαιδαγώγηση των ανήλικων παιδιών από την ομάδα. Προφανώς, σχολικά βιβλία απαγορευόταν να μπουν στη φυλακή και καμιά μέριμνα δεν υπήρχε από πλευράς κράτους για αυτά. Από την άλλη μεριά, η ομάδα συμβίωσης δεν ήταν διατεθειμένη να αφήσει τα παιδιά της έρμαια στην κατήχηση του αστικού κράτους αλλά να τους μεταλαμπαδεύσει τις αξίες της και το κοινωνικό της όραμα. Έτσι, οι γυναίκες των Γυναικείων Φυλακών Αβέρωφ επιστράτευσαν τις δασκάλες ανάμεσά τους για τη δημιουργία σχολικού προγράμματος και ασκήσεων. Οι δασκάλες πολιτικές κρατούμενες διέθεταν μόνο τα μολύβια τους, ελάχιστο χαρτί και λίγες αστικές εφημερίδες που "έμπαιναν" παράνομα στις Φυλακές Αβέρωφ. 

Δημιούργησαν ένα αξιόλογο πρόγραμμα δίωρων μαθημάτων, με βάση το οποίο, τα παιδιά παρακολουθούσαν την παράδοση της δασκάλας τους με θέματα ιστορίας, γεωγραφίας, γλώσσας ή αριθμητικής και έπειτα καλούνταν, με βάση το εκπαιδευτικό υλικό που είχε δημιουργήσει η ομάδα, λύσουν ασκήσεις ή να απαντήσουν σε ερωτήσεις.

Το υλικό που ετοίμαζαν οι δασκάλες είχε τη μορφή προγυμνασμάτων και για αυτό αξιοποιούνταν οι φωτογραφίες και τα άρθρα των εφημερίδων που η ομάδα διέθετε.

Ένα μικρό μέρος αυτού του υλικού σώζεται στο Αρχείο της Ιουλίας Πλουμπίδη και δημοσιεύτηκε στο εξαιρετικό βιβλίο της Μαντώ Νταλιάνη-Καραμπουτζάκη, Παιδιά στη δίνη του ελληνιού εμφυλίου πολέμου 1946-1949, σημερινοί ενήλικες. 

Το υλικό αυτό αναδημοσιεύουμε εδώ:










Κυριακή, 3 Δεκεμβρίου 2017

Ιστορία γραμμένη σ' ένα σακάκι μαχητή του ΔΣΕ

Τι μπορεί να σημαίνει ένα πολυκαιρισμένο στρατιωτικό σακάκι;

Ιστορίες απίθανες που σήμερα τις ακούμε σαν παραμύθια αλλά είναι οι ιστορίες των μαχητών του ΔΣΕ. Με δυο τέτοιες ιστορίες συναντηθήκαμε πρόσφατα, όταν η συντρόφισσα Αγγελική Σιώμου έφερε στην ΚΕ του ΚΚΕ το σακάκι που φορούσε ως και τον Αύγουστο του 1949 ο Γιώργος Σιώμος, άντρας της και λοχαγός του ΔΣΕ.

Ενα σακάκι που έχει πάνω του τα σημάδια της Μουργκάνας, τη μυρουδιά των μαχητών της 107 ταξιαρχίας του ΔΣΕ.

Το έφεραν στην ΚΕ του ΚΚΕ ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα του Κόμματος για συγκέντρωση υλικού που θα εμπλουτίσει το Αρχείο του ΚΚΕ.

Ποιος ήταν, όμως, ο Γιώργος Σιώμος; Γεννήθηκε το 1917 στο Λεωνίδιο Κυνουρίας, πήρε μέρος στον Ιταλικό πόλεμο, μετά από το Τεπελένι, εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ στην Ηπειρο, μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας κυνηγήθηκε από τον αστικό στρατό. Πέρασε στην Αλβανία και από κει στο Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας. Επέστρεψε το 1947 όταν «βρόντηξε ο Ολυμπος και πάλι» και εντάχθηκε στη δύναμη της 107 ταξιαρχίας του ΔΣΕ, όπου αναδείχθηκε σε Διοικητή Λόχου. Τρεις φορές τραυματίας, με το τελευταίο από τα τραύματά του, στις 25 Αυγούστου 1949, να του αφήνει μόνιμη αναπηρία. Ακολούθησε το δρόμο των μαχητών του ΔΣΕ μετά το κλείσιμο του μετώπου, έβγαλε τη στολή -που τώρα η οικογένειά του παρέδωσε στο ΚΚΕ- και έζησε στη συνέχεια στη Βουδαπέστη. Γνωστός στους συντρόφους με το ψευδώνυμο Ιστφαν Μόλνα στο ραδιοφωνικό σταθμό της Βουδαπέστης στην ελληνική εκπομπή ως το 1982.

Στο πλάι του, όλα αυτά τα χρόνια, η μαχήτρια και συντρόφισσα της ζωής του Αγγελική Σιώμου, γεννημένη το 1926 στο Τσαμαντά Θεσπρωτίας, στη ρίζα της Μουργκάνας. Από αγροτική οικογένεια και αριστερή. Με τον πατέρα εξόριστο στη Μήλο επί Μεταξά. Από τις γυναίκες της Ηπείρου που έστελναν κάλτσες στους φαντάρους στον ελληνοϊταλικό πόλεμο, από το 1943 στην ΕΠΟΝ, από το 1947 στον ΔΣΕ, στην 8η Μεραρχία, στο τάγμα του Αχιλλέα Φωκά, πήρε μέρος σε όλες τις μάχες στη Μουργκάνα, τιμήθηκε με τον τίτλο του μέλους του ΚΚΕ το 1948, σπούδασε στη Σχολή Υπαξιωματικών του ΔΣΕ. Τραυματίστηκε σοβαρά και μεταφέρθηκε στο Αργυρόκαστρο και από κει στα Τίρανα, όπου, με προσωπική επιλογή του Κόκκαλη, έγινε νοσοκόμα. Αργότερα χειρουργήθηκε στη Βουδαπέστη αλλά, όπως λέει, «έμεινε ένα κομμάτι (από βλήμα) στους πνεύμονες». Εκανε δυο παιδιά, τον Γιάννη και τη Βαρβάρα, σπούδασε εργαλειοποιός, δούλεψε σ' ένα πολεμικό εργοστάσιο και αργότερα στα πλεκτά. Διακρίθηκε δυο φορές ως άριστη εργάτρια, ενώ παράλληλα δούλευε στην Αλληλεγγύη, «μαζεύαμε και στέλναμε χρήματα στους φυλακισμένους και τους εξόριστους».

Τα αναλυτικά βιογραφικά και των δυο συντρόφων γεμίζουν βιβλίο. Αντί για βιβλίο, η συντρόφισσα Αγγελική επέλεξε να παραδώσει στο Κόμμα τη στολή του Γιώργου Σιώμου. Οι ραφές της μαρτυρούν μερικές από τις, ανυπέρβλητου ηρωισμού, ιστορίες των μαχητών του ΔΣΕ και του Κόμματός τους, του ΚΚΕ. Πολύτιμο ενθύμιο...

Πέμπτη, 30 Νοεμβρίου 2017

Με μεγάλη έκθεση τιμά το KKE τον κομμουνιστή ζωγράφο - χαράκτη Γιώργη Βαρλάμο


Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ στο πλαίσιο των 100 χρόνων του ΚΚΕ, τιμώντας το μεγάλο κομμουνιστή ζωγράφο - χαράκτη, Γιώργη Βαρλάμο (1922-2013), που έφυγε από τη ζωή κληροδοτώντας με τη χειρόγραφη δημόσια διαθήκη του στο ΚΚΕ το εργαστήριό του και το έργο του, οργανώνει από τις 15 Δεκέμβρη 2017 έως τις 11 Μάρτη 2018 έκθεση στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο στην Αθήνα με θέμα «Τ’ αγριολούλουδα του Βαρλάμου». 

Ο κορμός της έκθεσης θα είναι τα αγριολούλουδα, που τόσο αγάπησε και τα προσέφερε με την τέχνη του στο κοινό. Πρόκειται για σχέδια (μελέτες), ακρυλικά σε καμβά, ακουαρέλες και χαρακτικά. Στην έκθεση, με αφορμή τα 50 χρόνια από την 21η Απριλίου 1967, θα παρουσιαστούν επίσης μερικά σχέδια του καλλιτέχνη από την περίοδο της δικτατορίας, καθώς και κάποια έργα του με θέμα τα Μετέωρα. Οι επισκέπτες ακόμα θα μπορούν να δουν σε προθήκες τα εργαλεία του, μήτρες ξυλογραφίας, μελέτες και σημειώσεις του.

Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 15 Δεκέμβρη στις 19.00. Εκ μέρους της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, την έκθεση θα ανοίξει η Ελένη Μηλιαρονικολάκη, υπεύθυνη του Τμήματος Πολιτισμού.

Η έκθεση θα λειτουργεί Τρίτη - Κυριακή, από τις 9.00 έως τις 16.00.


Γιώργος Βαρλάμος



Ο Γιώργης Βαρλάμος γεννήθηκε το 1922 στην Πάρο. Σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλους τους Ο. Αργυρό και Κ. Παρθένη και χαρακτική (1942-1947) με δάσκαλο τον Γιάννη Κεφαλληνό. Συνέχισε, με τη βοήθεια υποτροφίας, τις σπουδές του στο Παρίσι, στην Ecole des Beaux-Arts ζωγραφική και στο College Technique Estienne χαρακτική, όπου και ειδικεύτηκε στην τέχνη του βιβλίου και ιδιαίτερα στη χάραξη γραμματοσήμων.

Τα χρόνια της Κατοχής, ως σπουδαστής της Καλών Τεχνών, οργανώθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και ανέπτυξε αντιστασιακή δράση. Ήταν ένας από τους δεκάδες νεαρούς καλλιτέχνες, σπουδαστές της Σχολής που συγκρότησαν το καλλιτεχνικό συνεργείο της ΕΠΟΝ.

Είχε τη μεγάλη τύχη να είναι ένας από τους εκλεκτότερους μαθητές του χαράκτη Γιάννη Κεφαλληνού. Ο Κεφαλληνός επέλεξε ο ίδιος, ως συνεργάτες, τους «μαθητές» του στο Εργαστήρι Χαρακτικής της Σχολής, τους Λουίζα Μοντεσάντου, Γιώργη Βαρλάμο και Νίκο Δαμιανάκη. Εργάστηκαν συλλογικά για τρία χρόνια και δημιούργησαν ένα μοναδικό έργο, μέγιστης εικαστικής αξίας. Πραγματοποίησαν μια πιστή χαρακτική αποτύπωση δέκα λευκών ληκύθων του 5ου π.Χ. αιώνα από την Αττική και δημιούργησαν το λεύκωμα «Δέκα Λευκαί Αττικαί Λήκυθοι», που κυκλοφόρησε σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων.

Ο Γιώργης Βαρλάμος αγάπησε και μελέτησε όσο κανείς τη φύση και τους νόμους της τυπογραφίας και του βιβλίου. Διακρίθηκε διεθνώς για την επιμέλεια βιβλίων και λευκωμάτων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Διεθνή Διαγωνισμό της Λειψίας, όπου διακρίθηκε για την επιμέλεια βιβλίου με ποίηση του Νερούδα. Σημαντικό εκδοτικό γεγονός υπήρξε η πολυτελής τρίτομη έκδοση των τραγωδιών του Σοφοκλή (Παρίσι, 1973), εικονογραφημένη από τον ίδιο με 48 ακουαρέλες. Επιμελήθηκε, εικονογράφησε και σχεδίασε πληθώρα εξώφυλλων πολλών βιβλίων, με πολλά ένθετα χαρακτικά του.

Συνεργάστηκε με πρωτοπόρους καλλιτέχνες και διανοητές. Εικονογράφησε με τη χαρακτική του μεγάλους ποιητές και λογοτέχνες. Έλαβε μέρος και βραβεύτηκε σε διεθνείς εκθέσεις (Μόσχα, Βελιγράδι, Λειψία, Παρίσι, Λουγκάνο κ.ά.), ενώ για το σύνολο του έργου του τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 1995.

Υπηρέτησε με πάθος τη χαρακτική, γιατί τη θεωρούσε «δημοκρατική τέχνη», που με αυτήν το έργο τέχνης μπορεί να είναι προσιτό στους εργαζόμενους, να είναι πάντα πρωτότυπο χωρίς να είναι μοναδικό.


Έδεσε τη ζωή του με το ΚΚΕ έως το τέλος και δεν έπαψε στιγμή να αγωνίζεται


Η κομμουνιστική ιδεολογία ενέπνευσε στον Βαρλάμο την αγάπη για τον άνθρωπο και τη φύση. Η συνεπής πολιτική θέση και στάση του του κόστισαν την απόρριψη των αιτήσεών του για εκλογή του ως καθηγητή Χαρακτικής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, επί τρεις μάλιστα φορές.

Ο Γιώργης Βαρλάμος αφιέρωσε όλη τη ζωή και την τέχνη του στον αγώνα για να γίνει ο κόσμος καλύτερος. Με το έργο του βρέθηκε στο πλευρό των αδικημένων και καταπιεσμένων σε κάθε κρίσιμη στιγμή της ταξικής πάλης: Για τα δεινά του λαού μας, αλλά και για τον αγώνα του για τις μεγάλες αξίες, το δίκιο και την ομορφιά, με έργα του ενάντια στο φασισμό, ενάντια στον πόλεμο, για την ειρήνη. Εργάστηκε για την «έξοδο» της Τέχνης από τα σαλόνια και με την ακούραστη δουλειά του πάλεψε για τη συμπόρευση της Τέχνης με τις ανάγκες, τα δικαιώματα, τους κοινωνικούς και απελευθερωτικούς αγώνες του λαού.

Συμμετείχε με άλλους καλλιτέχνες στους αγώνες για την επαγγελματική κατοχύρωση των καλλιτεχνών, έδωσε συλλογικές μάχες για το δυνάμωμα του μαζικού πολιτιστικού κινήματος, ήταν παρών με το έργο του ως καλλιτέχνης στις μεγάλες στιγμές του εργατικού - λαϊκού κινήματος.

Το 1973, η δικτατορία αποφάσισε να χρηματοδοτήσει με μηνιαίο μισθό 100 καλλιτέχνες για να οικοδομήσει πολιτιστικό προφίλ. Ο Γιώργης Βαρλάμος ήταν ένας από αυτούς που αρνήθηκαν αυτήν τη χρηματοδότηση.

Ήταν υποψήφιος βουλευτής Επικρατείας του ΚΚΕ, σε πολλές εκλογικές μάχες. Οι αφίσες του, όποτε το κίνημα το ζητούσε, αποτελούν σημαντικές παρακαταθήκες, με κορύφωση την αφίσα του ΚΚΕ το 1981, κατά της ένταξης της χώρας μας στην (τότε) ΕΟΚ, αφίσα που αποκάλυπτε, με τον πιο απλό και ευρηματικό τρόπο, το «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο».

Για πολλά χρόνια, από το 1991 έως το τέλος της ζωής του, βοήθησε στην καλλιτεχνική επιμέλεια των βιβλίων του εκδοτικού οίκου του ΚΚΕ, της «Σύγχρονης Εποχής».

Λίγο πριν «φύγει» από τη ζωή, ο Γιώργης Βαρλάμος άφησε στο Κομμουνιστικό Κόμμα παρακαταθήκη το έργο του και την επιθυμία του να μαθαίνουν οι νέοι καλλιτέχνες από αυτό, γράφοντας με το χέρι του:

«Με τον τρόπο αυτό επιθυμώ να στηρίξω το κόμμα μου, του οποίου είμαι μέλος σχεδόν 70 χρόνια, στο δύσκολο και ηρωικό αγώνα που δίνει για την υπεράσπιση των συμφερόντων του λαού, για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Το ΚΚΕ εκπροσωπεί και ενσαρκώνει τη φιλοσοφία και κοσμοθεωρία που και ο ίδιος επέλεξα να στηρίξω και να υπηρετήσω με όλες μου τις δυνάμεις και με τον τρόπο ζωής μου μέσα από τη συλλογική δράση. Έτσι θεωρώ ότι ολοκληρώνω κι εγώ την προσφορά μου στο μεγάλο και δίκαιο αγώνα για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης και όλου του εργαζόμενου λαού από τα δεσμά της ταξικής σκλαβιάς, αγώνα που με διήγειρε και με συνεπήρε από τα νεανικά μου χρόνια και εξακολουθεί να φλογίζει την καρδιά μου μέχρι και σήμερα».

30 Νοεμβρίου 1943: Η μέρα που τα αποβράσματα της ελληνικής κοινωνίας, τα «τάγματα αλητείας και ντροπής» έκαναν την πρώτη τους «μαχητική» εμφάνιση στην Αθήνα

Η σημερινή χρονολογία – 30 του Νοέμβρη – είναι η μέρα που τα αποβράσματα της ελληνικής κοινωνίας, που τους φόρεσαν την τιμημένη στολή του τσολιά, οι «Γερμανοτσολιάδες» ή «τάγματα αλητείας και ντροπής» όπως επονομάζονταν, οπλισμένα με ιταλικές αραβίδες, έκαναν την πρώτη τους μαζική μαχητική εμφάνιση στην Αθήνα.

Χιλιάδες απ’ αυτούς, μεταφερμένοι με γερμανικά καμιόνια, κύκλωσαν, με εφ’ όπλου λόγχη, τα στρατιωτικά νοσοκομεία που στέγαζαν για αποθεραπεία τους ήρωες τραυματίες και ανάπηρους του αλβανικού και μακεδονικού μετώπου. Αυτούς που με τα ξεπερασμένα τεχνολογικά πολεμικά μέσα του δικτατορικού καθεστώτος, αλλά με τη φλόγα της καρδιάς τους, κατεξεφτέλισαν τις ορδές του Μουσολίνι και προξένησαν το θαυμασμό των Γερμανών ηγητόρων για τον ηρωισμό τους στα οχυρά του Ρούπελ, παρουσιάζοντάς τους όπλα αφού οι υπερασπιστές τους είχαν εξαντλήσει τα πυρομαχικά τους. Αυτούς που μέσα στη σκλαβιά, οργανωμένοι μέσα στο ΕΑΜ, μαζί με τον υπόλοιπο λαό της Αθήνας και του Πειραιά, συνέχισαν τον αγώνα τους μέσα στις συνθήκες της τριπλής κατοχής για την επιβίωση των ίδιων και του ελληνικού λαού.

Τα 14 στρατιωτικά Νοσοκομεία, με την αυτοδιαχείρισή τους, είχαν μετατραπεί σε ελεύθερες αντιστασιακές εστίες. Ηταν κάστρα – όχι ένοπλα – αλλά οπλισμένα με της καρδιάς των τροφίμων τους, το πύρωμα. Αυτά, η κυβέρνηση Ράλλη, κατ’ εντολή των Γερμανών και με την έγκριση των Εγγλέζων, γιατί θα τους ήταν εμπόδιο στην προετοιμαζόμενη στρατιωτική τους επέμβαση το Δεκέμβρη του 1944, βάλθηκε να τα αλώσει ύπουλα. Δυο μέρες, πριν την εισβολή στα νοσοκομεία, συνέλαβε και εκτέλεσε στο Γουδί, την ηγεσία των αναπήρων, Γονατά, Τζαμουράνη, Μελέτη, Σιλιβό. Το εκτελεστικό απόσπασμα ήταν «Ελληνες».

Οι ανάπηροι αιφνιδιάστηκαν, δεν πρόλαβαν να συνειδητοποιήσουν την προδοτική εκτέλεση της ηγεσίας τους. Ετσι εκείνο το πρωινό του Νοέμβρη 1943 , τρεις ώρες πριν φέξει, πέντε χιλιάδες Τσολιάδες ουρλιάζοντας χειρότερα και από τους Γερμανούς, όρμησαν μέσα στους θαλάμους που κοιμόνταν οι ανάπηροι και με τους υποκόπανους τούς υποχρέωσαν, χωρίς να ντυθούν, χωρίς να φορέσουν τα ξυλοπόδαρά τους ή να πάρουν τις πατερίτσες τους και τα μπαστούνια τους, να στοιβαχτούν στα καμιόνια και τους σκόρπισαν στις φυλακές Χατζηκώστα, Αβέρωφ, Χαϊδαρίου.

Δεκαπέντε χιλιάδες ήταν περίπου οι νοσηλευόμενοι ήρωες στα νοσοκομεία. Πολλά κτήνη από τους εισβολείς τσολιάδες, τους τραβούσαν τους επιδέσμους για να δουν αν πράγματι σκέπαζαν πληγές! Μόνο απάνθρωπα τέρατα, θηρία της ζούγκλας και ύαινες, αιμοβόρες φυλές, που διψούσαν για αίμα ή για εκδίκηση, ωθούμενοι από ένα απύθμενο μίσος, είναι χαρακτηρισμοί που μπορούν να δώσουν μια αμυδρή εικόνα της βαναυσότητας, της απανθρωπιάς, αυτών που οι μεταπολεμικές ελληνικές κυβερνήσεις τούς έδωσαν και αντιστασιακές τιμητικές συντάξεις!
Το έγκλημα έγινε στις 30 Νοέμβρη 1943 . Πολλοί από τους ανάπηρους πέθαναν ή κατά τη μεταφορά τους ή μέσα στις φυλακές γιατί τα μη επουλωμένα τραύματά τους αιμορραγούσαν. Πολλοί στήθηκαν στα εκτελεστικά αποσπάσματα, όπως στη Ριτσώνα, ή πέθαναν στα στρατόπεδα της Γερμανίας.

Οσοι απέμειναν, δεν ξεχνούν! Καμία ελληνική κυβέρνηση δεν τίμησε αυτούς τους πρωτοπόρους στις διαδηλώσεις της Αθήνας, για το ψωμί, για τα συσσίτια, για τη ματαίωση της πολιτικής επιστράτευσης, για τη μη επέκταση της βουλγαρικής κατοχής, για τη μη τρομοκρατία.

Αυτοί οι πρωτοπόροι αγωνιστές, μαχητικότατοι, με τις πατερίτσες τους, τα μπαστούνια τους, με τα ξυλοπόδαρά τους, με τα αναπηρικά τους καροτσάκια και τα τραύματά τους να αιμορραγούν ακόμη, οδηγούσαν τις φάλαγγες των εργατών, υπαλλήλων, φοιτητών και ολόκληρου του ελληνικού λαού, ενάντια στις προδοτικές κυβερνήσεις των Τσολάκογλου, Λογοθετόπουλου και Ράλλη.
Τιμή και Δόξα τους. Ο λαός τούς ευγνωμονεί, δεν τους ξεχνά και δε συγχωρεί αυτό το τεράστιο αντεθνικό έγκλημα ούτε και τους ηθικούς αυτουργούς.

Σπύρος ΔΙΛΙΝΤΑΣ

Γενικός Γραμματέας της τότε Νοσοκομειακής Επιτροπής της Μονής Πετράκη

Τετάρτη, 29 Νοεμβρίου 2017

Ο Θανάσης Κλάρας στα χρόνια της ΟΚΝΕ

Η Αύρα Παρτσαλίδου θυμάται πώς γνώρισε τον Θανάση Κλάρα, το στέλεχος του ΚΚΕ που στη συνέχεια ως Άρης Βελουχιώτης θα ηγηθεί της Αντίστασης του λαού μας, στα χρόνια της ΟΚΝΕ, της Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας, που το ιδρυτικό της συνέδριο ξεκίνησε μια μέρα σαν σήμερα, στις 28 του Νοέμβρη 1922. Απόσπασμα από το βιβλίο της “Αναμνήσεις από τη ζωή της ΟΚΝΕ” (εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1983).

Η ΟΚΝΕ έβγαζε τότε την εφημερίδα «Νεολαία». Έβγαινε κάθε βδομάδα, αν θυμάμαι καλά. Τυπωνόταν για πολλά χρόνια στο τυπογραφείο του Παπαδογιάννη στην οδό Ψαρρών. Αιωνίως η οργάνωση ήταν χρεωμένη στο τυπογραφείο. Οι τυπογράφοι, όπως κι’ ο Παπαδόπουλος, ήταν όλοι τους αριστεροί και βάζανε όλη τους την τέχνη για να βγει όμορφη η «Νεολαία». Ένα μεγάλο διάστημα ήταν υπεύθυνη για την εκτύπωσή της Ηλέκτρα [Αποστόλου]. Ξημεροβραδιαζότανε στο τυπογραφείο, μ’ ένα κουλούρι περνούσε τα μεσημέρια και τα βράδια της. Σκυμμένη πάνω στα χαρτιά, έκοβε άρθρα όταν δε χωρούσαν, έγραφε στα γρήγορα συμπληρωματική ύλη όταν είχε κενά.

Ο Θανάσης Κλάρας στα χρόνια της ΟΚΝΕΗ «Νεολαία» μοιραζόταν στους υπεύθυνους τύπου των αχτίδων κι’ από κει στους πυρήνες. Κυκλοφορούσε σ’ όλη την Ελλάδα. Ένα απ’ τα διαρκή θέματα των πυρήνων ήταν και το θέμα: «ξόφληση της “Νεολαίας”». Πολλές φορές οι νεολαίοι αργούσαν να εισπράξουν τα λεφτά απ’ την πούληση, άλλα φύλλα τα δίνανε τζάμπα ή τα κρατούσαν αδιάθετα κι’ ύστερα δεν είχαν να πληρώσουν, έτσι διαρκώς οι πυρήνες είχαν χρέη.

Την αγαπούσαμε την εφημερίδα μας. Ακόμα και τώρα, σα να τη βλέπω, άσπρη, φρέσκια και να μυρίζει μελάνι. Πάνω – πάνω, με χτυπητά μαύρα γράμματα, ο τίτλος «Νεολαία» και κάτω απ’ τον τίτλο: «Όργανο της ΚΕ της ΟΚΝΕ». Έγραφε για τα προβλήματα των νέων εργαζομένων, ανταποκρίσεις, κίνηση των τμημάτων νέων των σωματείων, οργανωτικά ζητήματα, αποφάσεις της ΟΚΝΕ και της Κομμουνιστικής Διεθνούς των Νέων, ζητήματα του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος. Πολλές, φορές είχε ποιήματα, χρονογραφήματα, διηγήματα. Για τις γυναίκες έγραφε σπάνια. Είχε το δικό της πρόσωπο σαν εφημερίδα και όσα χρόνια έβγαινε το διατήρησε.

Οι νεολαίοι δεν παίρνανε μόνο τη «Νεολαία». Όσοι μπορούσαν να εξοικονομήσουν τα λεφτά παίρνανε κάθε μέρα το «Ριζοσπάστη». Επειδή δεν πρόφταιναν απ’ τις πολλές δουλειές να τα καλοδιαβάσουν όλ’ αυτά, τα στοίβαζαν στα σπίτια τους με πρόθεση να τα ξεκοκκαλίσουν μόλις τους δοθεί η ευκαιρία. Κι επειδή αυτή η ευκαιρία ποτέ δεν ερχόταν, η στοίβα όλο και μεγάλωνε, οι μανάδες μας φώναζαν: Τι θα γίνει όλο τούτο το χαρτί; Άλλες κλέβανε με τρόπο απ’ τη στοίβα για το νοικοκυριό τους.

Ο Θανάσης Κλάρας στα χρόνια της ΟΚΝΕΔίπλα στο θεωρητικό περιοδικό του Κόμματος «Κομμουνιστική Επιθεώρηση» έβγαινε το θεωρητικό περιοδικό της ΟΚΝΕ «Ο Νέος Λενινιστής». Πόσες και πόσες φορές δεν είχαμε σκύψει πάνω απ’ τις σελίδες του στην προσπάθεια να κατατοπιστούμε πάνω στα ζητήματα τα θεωρητικά και τα οργανωτικά. Τον τοποθετούσαμε κι’ αυτόν προσεχτικά στή στοίβα, δίπλα, στο «Ριζοσπάστη» και τη «Νεολαία» για μελλοντικό επιμελέστερο διάβασμα. Δίπλα αραδιάζαμε και τα μαρξιστικά βιβλία πού αγοράζαμε απ’ το Σοσιαλιστικό Βιβλιοπωλείο.

Το Σοσιαλιστικό Βιβλιοπωλείο άνοιξε γύρω στο 1928. Ήταν στο αδιέξοδο δρομάκι, κάτω απ’ τις γραμμές του Ηλεκτρικού, κοντά στην Ομόνοια. Παρακολουθούσε τη δουλειά ο Ζεύγος και πολύ ταχτικά περνούσε απ’ εκεί. Ήταν ένα μαγαζάκι με μια μικροσκοπική βιτρίνα δίπλα στην πόρτα. Πουλούσε βιβλία, τα κομματικά περιοδικά και εφημερίδες. Εκεί υπήρχε σε ελληνική μετάφραση το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» με ολοκόκκινο εξώφυλλο, «Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας», το «Αντί-ντύρινγκ», το «Τι να κάνουμε», το «Κράτος κι η επανάσταση», «Ο Αριστερισμός» και άλλα μαρξιστικά έργα.

Ο Θανάσης Κλάρας στα χρόνια της ΟΚΝΕ
Ο Θανάσης Κλάρας (Άρης Βελουχιώτης) – Φωτογραφία από τον φάκελό του στην Ασφάλεια

Μια μέρα πέρασα απ’ εκεί παρέα μ’ ένα γνωστό μου και αντί την κοπέλα που ήταν πάντα εκεί, βλέπω ένα νέο στη θέση της. Ήταν χλωμός, λεπτοκαμωμένος, μέτριος στο ανάστημα και με μάτια έξυπνα, αστραφτερά. Φαινόταν στερημένος και ταλαιπωρημένος. Η παρέα μου τον έλεγε Θανάση. Μπροστά, τού έλειπε ένα δόντι κι εγώ λυπόμουνα κάθε φορά που γελούσε, γιατί χαλούσε την ομορφιά του προσώπου του. Καθώς γράφω, περνάει επίμονα απ’ το μυαλό μου ένα τραγούδι που έβγαλε ο λαός στην κατοχή:

Λαμποκοπούν χρυσά σπαθιά
Πέφτουν ντουφέκια ανάρια
Ο Άρης κάνει πόλεμο
Μ’ Αντάρτες παλληκάρια.

Πού να ξέρω τότε πως αυτός ο νέος, που τον κοίταγα με τόση περιέργεια, θα γινόταν μια μέρα ιστορική μορφή, ο πρώτος καπετάνιος τού ΕΛΑΣ, Άρης Βελουχιώτης (Θανάσης Κλάρας).

Βρισκόμουνα στην Κοκκινιά, στον Πειραιά, όταν πρωτάκουσα για τον Άρη. Όλη η Κοκκινιά μιλούσε για τ’ Αντάρτικο που σηκώθηκε στη Ρούμελη. Από στόμα σε στόμα διηγόντουσαν για τα πρώτα κατορθώματά του.

— Περνούσε, που-λες, τ’ αυτοκίνητο απ’ τη στροφή — διηγότανε με πατριωτική περηφάνεια ένας Κοκκινιώτης πούχε πάει για τρόφιμα στη Ρούμελη — και ξαφνικά παρουσιάζονται μπροστά μας οι αντάρτες τού Άρη. Σαν το πουλί βρέθηκαν πάνω στ’ αυτοκίνητο, γυρεύουν τα χαρτιά μας, κάποιον προδότη ψάχνανε.

Ο Θανάσης Κλάρας στα χρόνια της ΟΚΝΕ
Θανάσης Κλάρας (Άρης Βελουχιώτης)

Άρης, Άρης, Άρης. Ποιος νάναι άραγε αυτός ο Άρης; Ποιος νάναι; Και να που ήταν ο παλιός νεολαίος Θανάσης Κλάρας από τη Λαμία, που τόσες φορές τον είχα ανταμώσει στα παλιά χρόνια στη δουλειά της Κομμουνιστικής Νεολαίας.

Τον είδα τον Άρη στην Ελεύθερη Ελλάδα, εκεί που ο λαός, με απλωμένα διάπλατα τα λάβαρα του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, κρατούσε στα χέρια του την εξουσία κάτω απ’ τη μύτη του πάνοπλου καταχτητή. Τον είδα πλαισιωμένο από αντάρτες, απ’ τον οπλισμένο λαό του θρυλικού ΕΛΑΣ, που η δόξα του είναι συνυφασμένη με τη δόξα του ηρωϊκού μας Κόμματος, των κομμουνιστών της Ελλάδας. Η φωνή του είχε χοντρύνει, ο ίδιος είχε γίνει τραχύς, δεμένος, αγνώριστος. Μια μεγάλη γενειάδα σκέπαζε το κάτω μέρος του προσώπου του και στο κεφάλι του είχε το μαύρο σκούφο. Η αντάρτικη στολή στεκόταν απάνω του περήφανα. Μαζί του κι ο παλιός του φίλος και συμπατριώτης, που τα παλιά τα χρόνια είχε γαλατάδικο στην οδό Θεμιστοκλέους. Πόσες φορές δεν είχαμε συνεδριάσει οι νεολαίοι στο πατάρι του! Ακολούθησε τον Άρη σ’ όλο τ’ άντάρτικο και στον τραγικό του θάνατο.

Πηγή εδώ

Δευτέρα, 27 Νοεμβρίου 2017

27 Νοέμβρη 1943: Οι 19 ήρωες των φυλακών «Χατζηκώστα»






Aπό το κάτεργο του «Χατζηκώστα» στην Αθήνα, πήραν 19 αγωνιστές για το εκτελεστικό απόσπασμα, το απόγευμα στις 27 Νοέμβρη 1943. Ο υπενωμοτάρχης Φραντζεσκάκης με χωροφύλακες, 5 Γερμανούς των Ες-Ες και το διερμηνέα άνοιξαν τις πόρτες και άρχισαν να φωνάζουν ονόματα. Το μακάβριο προσκλητήριο των μελλοθανάτων συνέχισε ο υποδιευθυντής Σημαιάκης, με την εποπτεία του διευθυντή των φυλακών που ονομαζόταν από σύμπτωση Χατζηκώστας και που πίεζε να κάνουν γρήγορα. Ανάμεσα στους 19 ήταν άρρωστοι, φυματικοί, ανάπηροι του Αλβανικού Έπους. Όλοι με το μέτωπο ψηλά βγήκαν από τα κελιά τους για να μπουν στη σιδερόφραχτη κλούβα, που περίμενε. Πέντε Γερμανοί και δεκαπέντε ταγματασφαλίτες επέβλεπαν τη μεταγωγή τους.

Οι φυματικοί από τα μπουντρούμια των Μεταξά – Γλύξμπουργκ, ο γιατρός Ανδρεόπουλος και ο Σκαρέας, στελέχη του ΚΚΕ, έκαναν αιμοπτύσεις. Από τον παράλυτο ανάπηρο του ελληνοϊταλικού πολέμου Διονύση Γονατά πήραν και πέταξαν πέρα το αναπηρικό καρότσι και τον άφησαν να σέρνεται στο λασπωμένο έδαφος. Οι τσολιάδες με θηριωδία ξεκόλλησαν τα ξύλινα πόδια του επίσης ανάπηρου από την Αλβανία Ηλία Τζαμουράνη και τον πέταξαν μέσα στην κλούβα. Και η πομπή ξεκίνησε.

Σ’ όλη τη διαδρομή το απαίσιο μουγκρητό της κλούβας καθώς περνούσε μέσα από τους δρόμους της Αθήνας ανακατώνονταν με τον αχό του Εθνικού Ύμνου που τραγουδούσαν οι μελλοθάνατοι.

Η εκτέλεση έγινε στο Γουδί, που ήταν το «Χαϊδάρι» των ταγμάτων ασφαλείας, τόπος βασανιστηρίων και θανάτωσης αγωνιστών σ’ όλη τη διάρκεια της κατοχής.

Πρώτοι εκτελέστηκαν οι: Ανδρεόπουλος, Σκαρέας, Πολυγιαννάκης, Μαρκάτος, Κοιλάκος, Γρηγοριάδης και οι ανάπηροι της Αλβανίας Τζαμουράνης και Γονατάς, πρόεδρος και γραμματέας αντίστοιχα των αναπήρων. Τους δύο τελευταίους που ήταν χωρίς πόδια, ο πρώτος και παράλυτος ο δεύτερος, για να τους στήσουν όρθιους μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα χρειάστηκε να τους σφηνώσουν ανάμεσα σε ξύλα, καρέκλες και πέτρες.

Μετά από λίγα λεπτά εκτέλεσαν και τους άλλους 11. Ανάμεσά τους τον ενωμοτάρχη Γυφτάκη από τη Μερόπη Μεσσηνίας και το χωροφύλακα Καλαβέζιο από τα Σουδενά Καλαβρύτων, γιατί αρνήθηκαν «να ωμόσουν πίστιν και πειθαρχίαν εις τα διαταγάς» των κα-τακτητών. Δίνουμε παρακάτω, αυτούσια την ανακοίνωση του Γερμανού στρατηγού ΣΙΜΑΝΑ με την οποία διατάχθηκε η εκτέλεση των πατριωτών αγωνιστών, σε αντίποινα για το φόνο ταγματασφαλιτών και χωροφυλάκων που ήταν στην υπηρεσία των στρατευμάτων κατοχής.

Η ανακοίνωση δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» στο φύλλο της Κυριακής με ημερομηνία 28.11.1943 και έχει ως εξής:

«Μολονότι δια της ανακοινώσεώς μου της 16ης-10-43 έκαμα γνωστόν την λήψιν αυστηρότατων μέτρων εις περίπτωσιν καθ’ ην κομμουνιστικά και αναρχικά στοιχεία ήθελον εξακολουθήση να επιτίθενται κατά Ελληνικών αστυνομικών οργάνων, εν τούτοις συνέβησαν διάφοροι επιθέσεις τελευταίως καθ’ ας εφονεύθησαν ή ετραυματίσθησαν άνδρες της Ελληνικής αστυνομίας εκ μέρους κομμουνιστών. Ούτω εφονεύθη δια πυροβολισμού την 24-10-43 ο χωροφύλαξ Ευθυμιόπουλος. Εις Πάτρας εφονεύθη προ της οικίας του ο λοχαγός Αλεξόπουλος. Την 8-11-43 εφονεύθη πυροβοληθείς εις το χωρίον Δυρράχιον Πελοποννήσου ο λοχαγός Οικονομόπουλος. Την 9-11-43 εφονεύθησαν επίσης ο υπαξιωματικός της χωροφυλακής Φλογέρας και εις χωροφύλαξ εις Καλαμπάκαν. Την 18-11-43 ετραυματίσθη ο χωροφύλαξ Βελισσαρόπουλος. Είμαι διατεθειμένος να θέσω άνευ δισταγμού υπό την προστασίαν μου τους πατριωτικώς σκεπτομένους Έλλληνας, οι οποίοι όπως και ο Γερμανικός Στρατός αντιμετωπίζουν την κομμουνιστικήν τρομοκρατίαν και αγωνίζονται ούτω υπέρ των μοναδικών αξιών του Ευρωπαϊκού ως και του Ελληνικού πολιτισμού. Δι’ αυτό διέταξα ως αντίποινα δια τα τελευταία εγκλήματα τον τυφεκισμόν των κάτωθι κομμουνιστών:».

(Ακολουθούσαν τα ονοματεπώνυμα των παρακάτω πατριωτών – Μερικά στοιχεία των εκτελεσμένων συμπληρώθηκαν και από άλλες πηγές):

ΒΕΝΤΟΥΡΗΣ ΚΩΣΤΑΣ. Γεννήθηκε στην Κίμωλο, το 1917. Κάτοικος Αθήνας (οδός Πάδου 25).

ΠΕΤΡΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ. Από την Αταλάντη. Γεννήθηκε το 1911. Δημ. υπάλληλος. Κάτοικος Αθήνας.

ΔΟΥΚΑΣ ή ΔΟΥΝΙΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. Από την Αθήνα. Φοιτητής. Γεννήθηκε το 1923 (Αθήνα, Θησέως 7).

ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΥΡΟΣ. Γεννήθηκε στην Πάτρα. Ρολογάς (Κάτοικος Αθήνας, οδός Τζαβέλα 6).

ΓΕΩΡΓΟΥΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ. Από το Θούριο. Γεννήθηκε το 1909. Κάτοικος Αθήνας (οδός Καρανίκα 15).

ΑΝΔΡΕΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ του Παναγ. Από τα Σουδενά Καλαβρύτων. Γιατρός. Στέλεχος του ΚΚΕ.

ΓΟΝΑΤΑΣ ΔΙΟΝΥΣΗΣ του Αποστόλου. Δικηγόρος. Πρόεδρος του Συνδέσμου Αναπήρων Αλβανικού Μετώπου. Στέλεχος του ΚΚΕ. Κάτοικος Αθήνας.

ΜΑΡΚΑΤΟΣ ή ΜΑΡΚΑΣΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ του Σπύρου. Από την Κεφαλλονιά. Μικροπωλητής.

ΣΚΑΡΕΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ του Δημητρίου. Μέλος της ΕΠ της ΚΟΑ του ΚΚΕ. Παλιός εξόριστος στη Γαύδο. Από την Καλαμάτα. Τυπογράφος.

ΤΖΑΜΟΥΡΑΝΗΣ ΗΛΙΑΣ του Γιώργου. Γραμματέας του Συνδέσμου Αναπήρων Αλβανικού Μετώπου. Στέλεχος του ΚΚΕ.

ΓΥΦΤΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ του Θεοχάρη. Από τη Μερόπη Μεσσηνίας. Υπενωματάρχης. Διοικητής της φρουράς φυλακών «Χατζηκώστα».

ΓΙΑΤΡΑΣ ΑΝΤΩΝΗΣ του Δημητρίου. Από το Άργος. Επιπλοποιός. 37 χρόνων. Κάτοικος Αθήνας.

ΚΑΑΑΒΡΕΖΟΣ ΝΙΚΟΣ του Δημητρίου. Από τα Σουδενά Καλαβρύτων.

ΚΟΙΛΑΚΟΣ ΝΙΚΟΣ του Σταμάτη. Εργάτης. Από τον Πύργο. 35 χρόνων. Κάτοικος Αθήνας.

ΚΑΠΑΤΟΣ ΣΠΥΡΟΣ του Γεράσιμου. Εργάτης. Από την Κεφαλλονιά. 31 χρόνων. Κάτοικος Πειραιά.

ΣΤΡΑΓΚΑΣ ή ΣΤΡΑΓΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ του Δημητρίου. Κάτοικος Πειραιά.

ΤΣΙΛΙΒΟΣ ή ΣΑΛΙΒΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ του Γιώργου. Από την Κρήτη. Στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Ανάπηρος του ελληνοϊταλικού πολέμου.

ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ του Δημητρίου. Δημόσιος υπάλληλος. 34 χρόνων. Καταγόταν από τη Σμύρνη. Κάτοικος Αθήνας.

ΠΟΛΥΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ του Γιάννη. Τραπεζικός υπάλληλος. 34 χρόνων. Από την Αθήνα.

Και η ανακοίνωση έκλεινε με την ημερομηνία και την υπογραφή του αξιωματικού αρχιδήμιου: «Αθήναι, τη 27 Νοεμβρίου 1943. Ο ανώτατος αρχηγός Ταγμάτων Ασφαλείας και Αστυνομίας της Ελλάδος. Υπογραφή. ΣΙΜΑΝΑ. Διοικητής ταξιαρχίας Ες-Ες και αντιστράτηγος των οπλισμένων Ταγμάτων Ασφαλείας».

Έτσι άλλοι 19 ήρωες αγωνιστές έδωσαν το αίμα τους για την λευτεριά του λαού και της πατρίδας. Έπεσαν για να ανθίσει στη χώρα μας και πάλι η ζωή.

Στις 27 Νοέμβρη 1943, οι κρατούμενοι αγωνιστές στις φυλακές «Χατζηκώστα» και μετά την εκτέλεση των 19, συνέχισαν την απεργία πείνας, που είχαν αρχίσει από μέρες.

Τη μέρα εκείνη ο θηριώδης διευθυντής Χατζηκώστας, διέταξε τη φρουρά να μπει στα κελιά των κρατουμένων και χρησιμοποιώντας βία, να τους αναγκάσει, έστω και πυροβολώντας εναντίον τους, να διακόψουν την απεργία πείνας. Η φρουρά αρνήθηκε να υπακούσει και τότε ο ίδιος ο Χατζηκώστας που οπλοφορούσε τράβηξε πιστόλι και σκότωσε «εν ψυχρώ» δύο κρατούμενους. Ο ένας ονομαζόταν ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ (;). Του άλλου δεν έγινε γνωστό κανένα στοιχείο.

Την ίδια μέρα, 27 Νοέμβρη 1943, οι ταγματασφαλίτες πήραν επίσης από την απομόνωση των φυλακών «Χατζηκώστα» που ήταν στο υπόγειο, άλλους 4 ανάπηρους της Αλβανίας και τους εκτέλεσαν χωριστά.

Αυτοί ήταν οι:

ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ
ΔΟΥΒΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΣΑΒΟΥΛΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ και
ΦΟΥΣΚΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ.

Πριν από την εκτέλεσή τους πρόλαβαν και έγραψαν στους τοίχους του υπογείου των φυλακών «Χατζηκώστα» που κρατούνταν τα εξής: «Ανδρικόπουλος Δημ. – Σαβουλίδης Γιάννης – Δούβης Γιώργος – Φουσκάκης Γιώργος, ανάπηροι. Μας πάνε για εκτέλεση». Σ’ άλλα σημεία έγραφαν: «Έτσι αμείβει η πατρίς τους ήρωές της, αναπήρους!». «Πατρίδα είναι οι δωσίλογοι ή το χώμα που υπερασπιστήκαμε και ποτίσαμε με το αίμα μας;». Από τα λόγια τους αυτά στον τοίχο της φυλακής έγινε γνωστή και η εκτέλεσή τους γιατί κανείς δεν την αντιλήφθηκε. Τέτοια μέτρα μυστικότητας είχαν πάρει.

Πηγή εδώ

Παρασκευή, 24 Νοεμβρίου 2017

Στα βήματα της Ιστορίας- Μνημείο της μεραρχίας Pinerolo στα Άγραφα


Το μνημείο της μεραρχίας Pinerolo που ενώθηκε με τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ το 1943, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, βρίσκεται στο χωριό Νεράιδα Αγράφων.




Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017

H μεγάλη μάχη της Βαμβακούς




Στις 18 Απρίλη 1948, στις 5 τα ξημερώματα, ισχυρό τμήμα του Δημοκρατικού Στρατού Πελοποννήσου, με όλη τη δύναμη του Αρχηγείου Πάρνωνα και Ταϋγέτου και το τάγμα Ξυδέα του Αρχηγείου Ταϋγέτου, με επικεφαλής τον Βαγγέλη Ρογκάκο, τον Κονταλώνη και τον Πρεκεζέ ξεκίνησε για να χτυπήσει το 5ο Τάγμα Χωροφυλακής (Τάγμα Κρανιά), που είχε εγκατασταθεί αμυντικά στο χωριό Βαμβακού.

Οι χωροφύλακες είχαν λάβει θέσεις στα οχυρά "Κρύβη", "Προφήτης Ηλίας", "Αλώνια" και "Κοτρώνι", αλλά και στην περιοχή του χωριού Αράχωβα Λακωνίας. Με τη διάταξη αυτή, το Τάγμα Κρανιά εμπόδιζε το ΔΣΕ να επεκτείνει την ελεύθερη περιοχή του προς το βόρειο Πάρνωνα και είχε τη δυνατότητα να ελέγχει, κάπως αποτελεσματικά το δημόσιο δρόμο Σπάρτης- Τρίπολης.


Η επίθεση ξεκίνησε σαρωτικά στα εξωτερικά φυλάκια και εκδηλώθηκε και στο χωριό Βαμβακού. Ένα μικρό τμήμα ανταρτών απασχολούσε με αραιά πυρά αυτομάτων όπλων το τμήμα Χωροφυλακής που βρισκόταν στο χωριό Αράχωβα. Με την έναρξη της επίθεσης, ο διοικητής του τάγματος Χωροφυλακής Αριστείδης Κρανιάς εγκαταστάθηκε με το επιτελείο και τη σωματοφυλακή του στο ύψωμα "Κρύβη"- σημείο κλειδί της αμυντικής διάταξης του τάγματός του. Από εκεί συντόνιζε αποτελεσματικά την άμυνα όλων των οχυρών του θέσεων. 

Μετά από δύο ώρες μάχης, ο ΔΣΕ επικέντρωσε τις δυνάμεις του στο ύψωμα "Κρύβη" το οποίο κατέλαβε με έφοδο. Ο ταγματάρχης Αριστείδης Κρανιάς εγκατέλειψε το φυλάκιο έγκαιρα και διέφυγε με όχημα προς τη Σπάρτη αφήνοντας τους άνδρες του μόνους. Στη φάση αυτή, οι Χωροφύλακες που δεν είχαν σκοτωθεί ή τραυματιστεί στη σύγκρουση, συμπτύχθηκαν από όλα τα φυλάκια πίσω στο χωριό Βαμβακού. Εκεί ενώθηκαν με άλλους χωροφύλακες και οχυρώθηκαν σε κτήρια του χωριού προβάλλοντας σθεναρή αντίσταση. Μετά από λίγη ώρα ολόκληρη η δύναμη του ΔΣΕ περικύκλωσε το χωριό και ξεκίνησε να απομονώνει ένα ένα τα σπίτια-οχυρά της Χωροφυλακής. 

Δύο ώρες μετά, ο ΔΣΕ απαγκιστρώθηκε από τη Βαμβακού καθώς ένα τάγμα Εθνοφρουράς από τη Βλαχοκερασιά και μια μονάδα 5 τεθωρακισμένων ξεκίνησε να ενισχύσει τη Βαμβακού. Τα τεθωρακισμένα σταμάτησαν πριν το χωριό καθώς ο δρόμος είχε ναρκοθετηθεί από το ΔΣΕ. 

Η κατάσταση των Χωροφυλάκων στην περιοχή ήταν δραματική. 30 χωροφύλακες είχαν σκοτωθεί ενώ 45 ήταν τραυματίες πολλοί εξ αυτών βαριά. Μια ημέρα μετά, επισκέφθηκε τη Βαμβακού Αμερικάνος συνταγματάρχης Ρενέ που έφθασε στο σημείο με τον αντισυνταγματάρχη Ε. Χατζηθεοδώρου. Ο Ρενέ αποφάνθηκε πως "μόνο ένα θαύμα έσωσε τους Χωροφύλακες στη μάχη αυτή" και πως " αν ο ΔΣΕ δεν αναγκαζόταν να υποχωρήσει. Η μάχη θα είχε χαθεί". Οι κυβερνητικές δυνάμεις συνειδητοποίησαν ότι δεν μπορούσαν να κρατήσουν την περιοχή και δύο ημέρες μετά αποσύρθηκαν τελείως από την περιοχή. Ο ΔΣΕ είχε πια ενοποιήσει την ελεύθερη περιοχή δράσης του.

Από την επιχείρηση, ο ΔΣΕ κατέλαβε 1 όλμος μεγάλου διαμετρήματος, 2 βαριά πολυβόλα τύπου Βίκερς, 26 οπλοπολυβόλα, 30 αυτόματα τύπου Τόμιγκαν και Στάγερ, πολλές κούτες πυρομαχικά, άφθονο ιματισμό και πολλά τρόφιμα και φάρμακα. 

Ο ΔΣΕ είχε 9 νεκρούς στη μάχη της Βαμβακούς και 20 τραυματίες. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν ο ηρωικός ανθυπολοχαγός του Ξυδέα, Παναγιώτης Κατσίβας που σκοτώθηκε σε έφοδο. Ανάμεσα στους νεκρούς της Χωροφυλακής βρέθηκε επίσης ο υπομοίραρχος Ρήγας, που προς τιμήν του δεν δέχτηκε να εγκαταλείψει τους άνδρες του. 

Ο αστικός τύπος της Αθήνας δεν κάλυψε το περιστατικό της μάχης και επιδόθηκε στην παραγωγή άρθρων για τις Ιταλικές εκλογές...

Ηρώο των νεκρών χωροφυλάκων στη Βαμβακού.



Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

Πολυτεχνείο 2017




Όποιος επιχείρησε να πλησιάσει σήμερα τον χώρο του Πολυτεχνείου στο κέντρο της Αθήνας, διαπίστωσε ότι βρίσκεται υπό κατάληψη. Όλες οι πόρτες του είναι αμπαρωμένες με θρανία, κάδους και καρέκλες και εντός του βρίσκεται μια χούφτα κουκουλοφόρων, κρανοφόρων αναρχικών. Η κατάληψη έγινε το πρωί της Τετάρτης από μέλη του αναρχικού και αντιεξουσιαστικού χώρου, οι οποίοι αρνήθηκαν την είσοδο σε όλες τις νεολαίες κομμάτων, σε όλα τα κόμματα, ακόμα και στον Σύλλογο Φυλακισθέντων Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ) που αποτελείται από πρώην κρατούμενους, εξόριστους και διωκόμενους της Χούντας. 

Αίτημα της κατάληψης φαίνεται πως είναι η βελτίωση των συνθηκών ζωής κρατουμένων αντιεξουσιαστών και αναρχικών και η δικαίωση των "βασανισθέντων της αντιφασιστικής μοτοπορείας" από την Αστυνομία. 

Έχοντας τόση σχέση με το λαό, όση ο φάντης με το ρετσινόλαδο, η λεγόμενη «Συνέλευση ΕΝΑΝΤΙΑ στην ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ» ζητά από τους κατοίκους της περιοχής να τους συνδράμουν με τσιγάρα, μαλόξ, νερό και άλλα, καθώς και να παρέχουν τις ταράτσες τους και να βοηθήσουν στα οδοφράγματα...

Τα αιτήματα αυτά που θα ζήλευε κι ο Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι, φαίνεται πως έχουν με την πραγματικότητα ελάχιστη επαφή, καθώς ο αναρχικός χώρος έχει τις πιο ελάχιστες σχέσεις με τους σύγχρονους εργαζομένους. 

Το πλήθος των 100 το πολύ καταληψιών, σε μια ημέρα ορόσημο για το κίνημα, σε μια επέτειο -ευκαιρία συσπείρωσης της εργατικής τάξης, στέλνει τους μαθητές, φοιτητές, εργαζόμενους και ανέργους σπίτι τους, στερώντας τους το δικαίωμα στη συμμετοχή σε μια πορεία τόσο σημαντικού χαρακτήρα. Στην χειρότερη περίπτωση παίζουν το ρόλο του ασφαλίτη, ενώ στην καλύτερη αυτόν του χρήσιμου ηλίθιου για το σύστημα. 


Η ΚΝΕ εξέδωσε την παρακάτω καταγγελία που μας καλύπτει απόλυτα:

«Όλοι και όλες στο δρόμο του αγώνα! Τιμάμε το Πολυτεχνείο δηλώνοντας: «Στον ιμπεριαλισμό καμιά υποταγή, η ιστορία γράφεται με πάλη ταξική.

Καταγγέλλουμε στο λαό και στη νεολαία ότι μία ομάδα που καμία σχέση δεν έχει με το φοιτητικό, σπουδαστικό, μαθητικό, γενικότερα με το εργατικό - λαϊκό κίνημα, εμποδίζει τον αγωνιστικό εορτασμό της εξέγερσης του Νοέμβρη του ‘73.

Αποτέλεσμα των ενεργειών τους είναι να ακυρώνονται επισκέψεις Γυμνασίων, Λυκείων και άλλων σχολείων και μαθητών από την Αθήνα, φοιτητών και εργαζομένων για να τιμήσουν τον λαϊκό ξεσηκωμό και να μάθουν για τις ηρωικές μέρες της εξέγερσης.

Γι’ αυτό και τρίβουν τα χέρια τους η αντιλαϊκή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ, το αστικό κράτος και οι μηχανισμοί του συνολικά, οι δυνάμεις κρατικής καταστολής, αλλά και η πρεσβεία των ΗΠΑ, που μόνιμο στόχο τους έχουν να απογυμνωθεί ο εορτασμός της εξέγερσης του Πολυτεχνείου από το αντιιμπεριαλιστικό, εξεγερτικό του περιεχόμενο.

Την ώρα που τρίζουν τα κόκαλα των νεκρών αγωνιστών του λαού, όταν η κυβέρνηση από τη μια "ξεγυμνώνεται" μπροστά στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό με την κατάπτυστη συμφωνία με τον Τραμπ και από την άλλη εμφανίζεται ως τιμητής τους, "μόνο ως μέρος" της συμφωνίας κυβέρνησης - ΗΠΑ, που στηρίχτηκε και από τα άλλα κόμματα, ξεπλένοντας τους φονιάδες των λαών, μοιάζει η συγκεκριμένη ενέργεια στο χώρο του Πολυτεχνείου.

Η τελευταία φορά που επιχειρήθηκε ανεπιτυχώς να εμποδιστεί η συμμετοχή του λαού και της νεολαίας στους τριήμερους εορτασμούς, με αποκλεισμό του χώρου από τις αστυνομικές δυνάμεις, ήταν επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας το 2014. Όπως έπεσε τότε στο κενό αυτή η προσπάθεια, θα πέσει και τώρα.

Καλούμε το λαό και τη νεολαία να γιορτάσει μαζικά και μαχητικά τον ξεσηκωμό του Πολυτεχνείου, με το σύγχρονο μήνυμά του ενάντια στην εμπλοκή της χώρας μας στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και την αντιλαϊκή πολιτική, για να αποδεσμευτεί η Ελλάδα από την πολεμική μηχανή του ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Να συμμετέχει ενεργά στον τριήμερο εορτασμό και στις εκδηλώσεις, να διαδηλώσει μαζικά με τα πανό του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, με τα πανό των ταξικών εργατικών σωματείων, των φοιτητικών συλλόγων στις 17 Νοέμβρη σε όλη την Ελλάδα».


Την κατάληψη κατάγγειλαν επίσης οι εξής οργανώσεις- κόμματα: Ανασύνθεση – ΟΝΡΑ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΑΡΑΝ, ΑΡΑΣ, Αριστερή Ριζοσπαστική Κίνηση, Αριστερή Συσπείρωση, Αριστερό Ρεύμα, ΔΕΑ, Δικτύωση για τη Ριζοσπαστική Αριστερά, ΕΕΚ – ΟΕΝ, ΚΚΕ (μ-λ), Λαϊκή Ενότητα, ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση, νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση, ΟΚΔΕ – Σπάρτακος, Οργάνωση Νεολαίας «Πορεία».

Παραδόξως το ΣΦΕΑ δεν έχει ακόμα εκδώσει κάποια σχετική ανακοίνωση ή δελτίο τύπου.



Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

Η ομαδική εκτέλεση των φυματικών του Παύλου Μελά





Άλλη μία ομαδική εκτέλεση πατριωτών, κρατούμενων φυματικών στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά» της Θεσσαλονίκης, πρώην εξόριστων της δικτατορίας Μεταξά στην Ανάφη, που τουφεκίστηκαν για τον ίδιο λόγο, ότι δηλαδή είχαν αρνηθεί να «βουλγαρογραφτούν», απαρνούμενοι την ελληνικότητά τους, ήταν αυτή που έγινε την 1η Μαρτίου 1943. Το συγκλονιστικό στην υπόθεση, είναι ότι όταν οι φυματικοί ζήτησαν τη βελτίωση των συνθηκών κράτησής τους, οι Ναζί τους έστειλαν στον άλλο κόσμο για … μόνιμη θεραπεία!

Τη μέρα εκείνη, οι Ναζί είχαν πάρει από το στρατόπεδο «Παύλου Μελά» και εκτέλεσαν στη Μίκρα, κοντά στο αεροδρόμιο, 46 κρατούμενους, εκ των οποίων οι 18 ήταν προερχόμενοι από τη Μακεδονία και τη Θράκη «Αναφιώτες», που δεν είχαν υποκύψει στις πιέσεις των Γερμανών και των Βουλγάρων να απεμπολήσουν την Ελληνική τους ταυτότητα και να γραφτούν ως Βούλγαροι πολίτες. Ενώ οι υπόλοιποι 28, ήταν πρώην πολιτικοί κρατούμενοι της δικτατορίας Μεταξά στις φυλακές της Ακροναυπλίας, που παραδόθηκαν από τις «ελληνικές αρχές» στους Γερμανούς, μετά την κατάληψη της χώρας και στη συνέχεια, επειδή ήταν φυματικοί, είχαν οδηγηθεί στο σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου και στη συνέχεια στου «Παύλου Μελά».

Οι 18 Αναφιώτες, ήταν οι επιζήσαντες της εκτέλεσης της 30ης Δεκεμβρίου 1942. Οι υπόλοιποι Ακροναυπλιώτες φυματικοί, που είχαν μεταφερθεί στο σανατόριο της Πέτρας, δεν δραπέτευσαν με την ομάδα των ηγετικών στελεχών του ΚΚΕ, Γιάννη Ιωαννίδη και Κώστα Θέου, τον Ιούλιο του 1942, κι έτσι κατέληξαν  στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς» και στη συνέχεια στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Σημείωση του Κόκκινου Φακέλου: Ο Β. Μπαρτζιώτας αναφέρει ότι σε εκείνη την απόδραση, ήταν αδύνατο να πάρουν μαζί τους όλους τους φυματικούς, πρώτον γιατί ορισμένοι από αυτούς δεν μπορούσαν να μετακινηθούν και άλλοι γιατί βρίσκονταν σε αναρρωτήριο μακριά από την κεντρική φυλακή.


Ανάμεσά τους υπήρχαν άτομα με μεγάλη αντιστασιακή ή κομματική δράση, όπως οι τρεις δάσκαλοι, Λάζαρος Βαφειάδης, που υπηρετούσε στα χωριά της Φλώρινας, ο δάσκαλος από το Σουφλί Παναγιώτης Τούρπας ή ο επίσης δάσκαλος από τη Φωκίδα Κώστας Βούλγαρης, που ήταν εξόριστος στη Φολέγανδρο από το Δεκέμβριο του 1936, μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία το Μάϊο του 1937, για να οδηγηθεί στο σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου το Μάϊο του 1942.

Στη βιβλιογραφία που υπάρχει για την εκτέλεση της 1ης Μαρτίου 1943, δεν ξεκαθαρίζεται ποιοί από τους 46 ήταν οι Αναφιώτες και ποιοι οι φυματικοί Ακροναυπλιώτες. Από τον τόπο καταγωγής όμως του καθενός, εικάζεται ότι μεταξύ των 18 Αναφιωτών ήταν και οι: Λυσίμαχος Παπαγαβριήλ από τη Βιτάστα (Κρηνίδα) Σερρών, Δημήτρης Πανταζίδης από τις Σέρρες, Δημήτρης Γούλιος από τη Χωριστή Δράμας, Δημήτρης Ζώτος από την Καβάλα, Ζήσης Τάσιος από τις Σέρρες, Γιάννης Τσιτράκος από τις Σέρρες, Βαγγέλης Ταταρίδης από τα Λάβαρα Έβρου. Μιχάλης Μάλλιος από το Δοξάτο Δράμας, Νίκος Κατσίβελος από τη Θάσο, Νίκος Χρονόπουλος από τη Λάβδα Γρεβενών, Νίκος Αυγετίδης από τη Μεγάλη Βρύση Κιλκίς, Αργύρης Παπαγιαννόπουλος από τη Δράμα, Παναγιώτης Τούρπας από το Σουφλί κ.α. Πάντως στο τέλος της έρευνας, από μία επιστολή που είχαν στείλει οι φυματικοί κρατούμενοι προς τη Γερμανική αστυνομία, προκύπτουν απόλυτα  τα ονόματα των 18 φθισικών κομμουνιστών.


Ο Γερμανός στρατιωτικός διοικητής ανακοινώνει την εκτέλεση

Μία ανακοίνωση του Γερμανού Στρατιωτικού Διοικητή Μακεδονίας, που δημοσιεύθηκε στις 2 Μαρτίου 1943 στη φιλοναζιστική εφημερίδα της Θεσσαλονίκης Νέα Ευρώπη, αποκάλυπτε το νέο ομαδικό έγκλημα των χιτλερικών δημίων, το οποίο είχε διαπραχθεί και πάλι με κρατούμενους πατριώτες του «Παύλου Μελά». Όπως έλεγε η ανακοίνωση:

 «Μία εγκληματική κλίκα που τιτλοφορείται «Κομμουνιστική Κεντρική Επιτροπή»,δια προκηρύξεών της προς τον πληθυσμό, εκάλεσε εις ανυπακοήν έναντι των διαταγών των δυνάμεων Κατοχής, εις σαμποτάζ και εις επανάστασιν, εν συνεργασία μετά των εις τα όρη ευρισκομένων κομμουνιστικών συμμοριών. Οι Έλληνες, οι οποίοι παραπλανώμενοι από την Μόσχαν, πίπτουν τόσον χαμηλά, ώστε να μεταβάλλονται εις όργανα της κομμουνιστικής τρομοκρατίας, δεν έχουν θέσιν εις την ιδίαν πατρίδαν των. Είμαι σταθερώς αποφασισμένος, χάριν της ιδίας αυτού προστασίας, να απελευθερώσω από τους εγκληματίας αυτούς κομμουνιστάς τον Ελληνικόν πληθυσμόν, τον αγαπώντα την ήρεμον ζωήν. Δια την τήρησιν λοιπόν της δημοσίας ησυχίας και ασφαλείας, διέταξα την 1ην Μαρτίου 1943 τον τυφεκισμόν 46 κομμουνιστών. Αναμένω από όλα τα στρώματα του πληθυσμού της Μακεδονίας, να απομακρυνθώσιν από τα ανωφελή και ανόητα συνθήματα των μπολσεβίκων υποκινητών των οποίων τα αποτελέσματα τελικώς βλάπτουν μόνον τον Ελληνικόν λαόν».


Πως σώθηκε η λίστα με τα ονόματα των εκτελεσμένων

Ο κατάλογος με τα ονόματα και τα άλλα στοιχεία των εκτελεσμένων και την ημερομηνία εκτέλεσής τους, διασώθηκε χάρη σε έναν συγκρατούμενό τους, που είχε την προνοητικότητα να τα καταγράψει τη μέρα της εκτέλεσης σε ένα πρόχειρο κομμάτι χαρτί από ψώνια και να το διαφυλάξει επί 44 χρόνια με ευλάβεια σαν ιερό κειμήλιο.

Απίθανη ήταν η εφευρετικότητα των δεσμωτών των Ναζί όταν ήθελαν να διαφυλάξουν κάτι.

Ποιος ξέρει που είχε κρύψει σαν ακριβό φυλαχτό το πολύτιμο αυτό σγημείωμα και είχε κατορθώσει να το προστατέψει από τις έρευνες των δεσμοφυλάκων αλλά και τη φθορά του χρόνου! Θυμίζει ασφαλώς παρόμοια σημειώματα με πληροφορίες για τη ζωή στο στρατόπεδο του Άουσβιτς, που οι κρατούμενοι σφράγιζαν μέσα σε αδειανά μπουκάλια και τα πετούσαν στο δρόμο, όταν έβγαιναν από το στρατόπεδο για αγγαρείες, με την ελπίδα να πέσουν στα χέρια περιοίκων για να πληροφορηθούν τα φριχτά βασανιστήρια στα οποία υποβάλλονταν.


Στο στρατόπεδο χωρίς στρώματα

Ανάμεσα στους εκτελεσμένους την 1η Μαρτίου 1943, ήταν όπως είπαμε νωρίτερα και φυματικοί πολιτικοί κρατούμενοι από τη δικτατορία Μεταξά, οι οποίοι, από το σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου, όπου νοσηλεύονταν φρουρούμενοι, είχαν μεταφερθεί το καλοκαίρι του 1942 στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς».

Ενδεικτικό της βαρβαρότητας των ναζιστικών δυνάμεων Κατοχής, ήταν και το ακόλουθο περιστατικό: Τους φυματικούς κρατούμενους, τους είχαν μεταφέρει και τους πέταξαν στο στρατόπεδο χωρίς στρώματα.


H απόδραση από το σανατόριο της Πέτρας


Στις 26 Ιουλίου 1942, στελέχη του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ, με τη συνεργασία της οργάνωσης Κατερίνης του κόμματος, οργανώνουν την απόδραση από το σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου φυματικών ηγετικών στελεχών του ΚΚΕ, που είχαν μεταφερθεί εκεί από το κάτεργο της Ακροναυπλίας. Επικεφαλής της ομάδας των Κατερινιωτών που βοήθησαν στο εγχείρημα, ήταν ο γραμματέας της Περιφερειακής Επιτροπής Κατερίνης του ΚΚΕ, Νίκος Σιδηρόπουλος, ενώ ανάμεσα στα κορυφαία στελέχη που απέδρασαν, ήταν ο Γιάννης Ιωαννίδης, ο Μήτσος Παπαρήγας, ο Κώστας Θέος κ.α.


Για την απελευθέρωση των φυματικών κρατουμένων στο σανατόριο της Πέτρας, είχε επιστρατευθεί και η πρώτη ανταρτοομάδα, που από το καλοκαίρι του 1941 δρούσε στην περιοχή του Ολύμπου, με καπετάνιο τον Ζαχαρία Καρακίτσιο (Παύλο). Μάλιστα, σύμφωνα με έναν από τους 15 αντάρτες εκείνης της ομάδας, τον Γιώργο Ελευθερίου, πριν την επιχείρηση απελευθέρωσης των νοσηλευόμενων στην Πέτρα Ολύμπου φυματικών κομμουνιστών, είχε προγραμματιστεί νωρίτερα και άλλο σχέδιο απόδρασης, που τελικά δεν υλοποιήθηκε την τελευταία στιγμή. 

Όπως εξιστόρησε:

«Στα μέσα του καλοκαιριού (1942), πήραμε εντολή από την οργάνωση Κατερίνης να πάμε να ελευθερώσουμε ορισμένα μέλη της Κ.Ε. του ΚΚΕ και άλλα στελέχη του, από το σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου. Η χαρά μας ήταν απερίγραπτη. […] Καθαρίσαμε τον οπλισμό μας και κάναμε δοκιμαστική βολή. Η ομάδα μας είχε εφοδιαστεί τελευταία με ένα εγγλέζικο οπλοπολυβόλο και με ένα τόμσον. Η χαρά μας όμως αυτή δεν κράτησε πολύ. Η αποστολή αναβλήθηκε για λόγους που μάθαμε αργότερα και δεν πήγαμε…».

Μετά την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα, το καθεστώς Μεταξά παρέδωσε στους κατακτητές εκατοντάδες φυλακισμένους και εξόριστους κομμουνιστές και μεταξύ αυτών τους φυλακισμένους στο φοβερό κάτεργο της Ακροναυπλίας. Στις αρχές Μαίου του 1942, με τη μεσολάβηση του Ερυθρού Σταυρού αλλά και ενός Ιταλού αντιφασίστα γιατρού, αποφασίζεται 22 από τους φυλακισμένους της Ακροναυπλίας, που ήταν φυματικοί και έκαναν συνεχώς αιμοπτύσεις, να μεταφερθούν στο σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου, 25 χιλιόμετρα από την Κατερίνη, για να θεραπευθούν. Ανάμεσά τους, ήταν τα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ Γιάννης Ιωαννίδης, Μήτσος Παπαρήγας, Κώστας Θέος, ο φοιτητής του Πολυτεχνείου Γιώργος Σαραντίδης, ο άλλοτε υποψήφιος δήμαρχος Πειραιά, Γιώργος Νικολαίδης, ο Γιάννης Αντωνιάδης από τις Σέρρες, ο δάσκαλος Κώστας Βούλγαρης από το Δομοκό, καθώς και οι Βασίλης Κωτσάβρας, Γιώργος Χρονόπουλος, ο φοιτητής της Ιατρικής Νίκος Παπαδιαμάντης, ο γνωστός γιατρός Μανόλης Σιγανός κ.α.


Η επαφή με το Μακεδονικό Γραφείο

Πριν ακόμη φτάσουν στην Κατερίνη, ειδοποιούν τις οργανώσεις του ΚΚΕ για τη μεταφορά τους στο Σανατόριο και ζητούν σύνδεση με το Μακεδονικό Γραφείο του κόμματος, ενημερώνοντας για την απόφασή τους να αποδράσουν. Πράγματι, τέσσερις μέρες μετά την άφιξή τους στην Πέτρα, καταφτάνει στο Σανατόριο το στέλεχος του Μακεδονικού Γραφείου, Βασίλης Τσουκαλίδης, κρατώντας ένα καλάθι με αυγά δήθεν για να τα πουλήσει. Γίνονται οι σχετικές συνεννοήσεις και οργανώνεται με λεπτομέρειες η απόδραση. Τελικά, από τους 22 φυματικούς κομμουνιστές, θα αποδράσουν μόνο οι 12, εκ των οποίων οι Ιωαννίδης, Σιγανός και Θέος θα κατευθυνθούν προς Αθήνα και οι εννέα, με βάρκα, θα προωθηθούν από την παραλία της Κατερίνης προς Θεσσαλονίκη. Μαζί τους, θα φύγει και ένας φρουρός τους χωροφύλακας για να ανέβει στο βουνό και να γίνει αντάρτης. Και οι υπόλοιποι;


Όπως έγραψε ο Μανόλης Σιγανός: «Για τους υπόλοιπους που μείνανε στο Σανατόριο, μάθαμε αργότερα πως τους μετέφεραν στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά» στη Θεσσαλονίκη. Εκτελέστηκαν όλοι. Γιατί δεν έφυγαν κι αυτοί, δεν έμαθε κανείς ποτέ»

Αναφέρει όμως νωρίτερα, ότι οι υπόλοιποι παρέμειναν στο Σανατόριο γιατί ήταν πολύ άρρωστοι και δεν μπορούσαν να μετακινηθούν. 

Έμεινε επίσης ο Παπαδιαμάντης σαν υπεύθυνος της ομάδας, ο δάσκαλος Βούλγαρης που δεν δέχτηκε, γιατί περίμενε εκείνες τις μέρες να τον επισκεφθούν τα παιδιά του, ο Νικολαίδης που δύο μέρες πριν τη δραπέτευση έπαθε μεγάλη αιμόπτυση, καθώς επίσης και ο Σαραντίδης που ήταν ο σοβαρότερα άρρωστος. Ενώ τέλος δεν έγινε πρόταση να αποδράσουν έξι εξόριστοι φυματικοί που είχαν μεταφερθεί στο Σανατόριο από τη Φολέγανδρο, μεταξύ των οποίων «ο Εβραίος Γκαζές, ο φοιτητής της Ιατρικής Μιχαηλίδης και τέσσερις άλλοι.


Μία άλλη εκδοχή για την απόδραση, έδωσε ο Μάρκος Βαφειάδης, που σαν μέλος τότε του Μακεδονικού Γραφείου, είχε αποσταλεί στα μέσα Ιουνίου 1942 στο Σανατόριο της Πέτρας, μαζί με τον Σίμο Κερασίδη και τον Βασίλη Τσουκαλίδη για να οργανώσουν την απόδραση όλων των κρατούμενων-νοσηλευόμενων εκεί φυματικών. Όπως εξιστόρησε, με τη βοήθεια του Σιγανού, που μπορούσε να κινηθεί πιο άνετα με πρόσχημα την εξέταση κρατουμένων, οι Βαφειάδης και Κερασίδης συναντήθηκαν με τους Ιωαννίδη και Θέο.


«Τους ανακοινώθηκε η απόφαση της γραμματείας του Μακεδονικού Γραφείου, που ήταν να φύγουν ό λ ο ι  oι σύντροφοι, οι οποίοι ήταν 44. Όμως ο Ιωαννίδης κατηγορηματικά αρνήθηκε να φύγουν όλοι, με το πρόσχημα πως “είναι εττικίνδυνο να φύγουν όλοι γιατί θα τους πάρουν χαμπάρι και θα τους πιάσουν”. Και έβαλε ζήτημα πως θα πρέπει να φύγουν μόνο τρείς, δηλαδή ο ίδιος με τον Θέο και τον Σιγανό. Στις αντιρρήσεις των συντρόφων ότι «δεν μπορούμε να παραβιάσουμε την απόφαση του Μ.Γ., γιατί τους υπόλοιπους συντρόφους που θα μείνουν, θα τους τουφεκίσουν οι γερμανοί, ο Ιωαννίδης αντιτάχθηκε έτσι: “Oι γερμανοί δεν μπορούν να μας τουφεκίσουν γιατί είμαστε κρατούμενοι της Ελληνικής κυβέρνησης!”.


Στη βιογραφική του έκθεση προς το ΚΚΕ, που συνέταξε ο Ιωαννίδης τον Ιούλιο του 1951, αν και αναφέρεται στην απόδραση από το Σανατόριο της Πέτρας, δεν κάνει μνεία έστω σ’ αυτό τον διάλογο, λέγοντας ότι «τους υπόλοιπους δέκα δεν τους πήραμε μαζί μας γιατί ήταν βαριά άρρωστοι και δεν θα άντεχαν σε πορεία. Τους Παπαδιαμάντη. Χρονόπουλο και Νικολαίδη που είχαν θετικά πτύελα και τους πρότεινα να έρθουν μαζί μας, δεν δέχτηκαν, γιατί θέλαν να κάτσουν στο Σανατόριο για να σταθεροποιήσουν την κατάσταση της υγείας τους».


Πάντως, για να επιστρέψουμε στην εξιστόρηση του Μάρκου Βαφειάδη, σε δεύτερη συνάντηση που έγινε στις αρχές Ιουλίου 1942 στο γραφείο του Σιγανού, αυτή τη φορά ο Ιωαννίδης συμφώνησε να φύγουν εκτός από τους τρεις (Ιωαννίδης, Θέος και Σιγανός) που θα πήγαιναν Αθήνα και άλλοι τέσσερις  οι οποίοι θα κατευθύνονταν προς Θεσσαλονίκης, δηλαδή συνολικά επτά άτομα. Όταν όμως στις 2 τα ξημερώματα της 15ης Ιουλίου 1942 έγινε η απόδραση, αντί των τεσσάρων προς Θεσσαλονίκη,  εμφανίστηκαν 13 φυματικοί κρατούμενοι, με συνέπεια να δυσκολέψει το έργο της φυγάδευσής τους. Έτσι, πάντα κατά τον Βαφειάδη, στο Σανατόριο παρέμειναν 24 φυματικοί κομμουνιστές, που λίγο μετά οι Γερμανοί τους μετέφεραν στο στρατόπεδο του «Παύλου Μελά» και τους εκτέλεσαν το Μάρτιο του 1943. Και όπως λέει στο τέλος της αφήγησής του:


«Αυτή λοιπόν η κατάληξη, είναι η τραγική πλευρά της περίπτωσης των κρατουμένων συντρόφων στο Σανατόριο της Πέτρας Ολύμπου, γιατί η θυσία τους αυτή δεν ήταν αναπόφευκτη».


Διαφορετική ημερομηνία και ώρα απόδρασης των φυματικών κρατουμένων από το Σανατόριο της Πέτρας, δίνει ένας από τους τρεις του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ που οργάνωσαν και εκτέλεσαν το σχέδιο, ο Βασίλης Τσουκαλίδης.  Αναφέροντας ότι η έξοδος από το Σανατόριο έγινε στις 10 το βράδυ της 26 Ιουλίου 1942, με τη βοήθεια του χωροφύλακα που ακολούθησε τους δραπέτες. Και προσθέτει λέγοντας ότι η κατοχική ελληνική χωροφυλακή ήταν αυτή που ζήτησε να γίνει μεταφορά των υπόλοιπων φυματικών κομμουνιστών που έμειναν στο Σανατόριο σε άλλο «ασφαλέστερο» χώρο:


«Η χωροφυλακή από τον τρόπο που έγινε η απόδραση, την ερμήνευσε σαν αποτέλεσμα συνεννόησης των κρατουμένων με το χωροφύλακα που έφυγε μαζί τους […] κι έτσι δεν έγινε καμιά σύλληψη, επιβάρυνση ή αντίποινα. Η χωροφυλακή όμως ανέφερε ότι στο Σανατόριο της Πέτρας ήταν πια επισφαλής η φύλαξη κρατουμένων και ζήτησε από το υπουργείο Δικαιοσύνης της κατοχικής κυβέρνησης τη μεταφορά τους στο Ασβεστοχώρι. Η μεταφορά εγκρίθηκε για τις 11 Αυγούστου, καθυστέρησε όμως μέχρι τις 29 Αυγούστου. […] Οι Γερμανοί διατάξανε τη μεταφορά των κρατουμένων στην Πέτρα κομμουνιστών στου «Παύλου Μελά» και όχι στο Ασβεστοχώρι. Στο Σανατόριο έμεινε μόνο ένας, πολύ βαριά άρρωστος. Επίσης στις 29 Αυγούστου, έφθασαν στην Κατερίνη άλλοι 15 άρρωστοι κομμουνιστές από την Ανάφη, που προορίζονταν κι αυτοί για την Πέτρα. Κι’ αυτούς τους μετέφεραν αμέσως στου «Παύλου Μελά». Και οι τριάντα δύο αυτοί αγωνιστές εκτελέστηκαν».


Οι άθλιες για όλους τους κρατούμενους στου «Παύλου Μελά» ομήρους, όπως και για τους κρατούμενους στις άλλες φυλακές της πόλης, αποδείχθηκαν  εξοντωτικές για τους φυματικούς. Πείνα, κακομεταχείριση, έλλειψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ήταν η αιτία που πέρα από τις εκτελέσεις οδηγούσαν συχνά στο θάνατο. Οι ειδήσεις για την εφιαλτική αυτή κατάσταση, που μέσω των επισκεπτηρίων συγγενών τους, διοχετεύονταν και εκτός στρατοπέδου, προκαλούσαν την οργή του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης. Προκηρύξεις με τις οποίες καταγγέλονταν οι συνθήκες κράτησης στου «Παύλου Μελά», κυκλοφόρησαν στη Θεσσαλονίκη, στις 28 Οκτωβρίου 1942, στις οποίες αναγράφονταν και τα συνθήματα «Ζήτω η Ελλάς», «Ζήτω ο Ερυθρός Στρατός», «Ζήτω το ΕΑΜ», «Κάτω οι ληστές», «Κάτω οι δολοφόνοι» κ.α.


Ενδεικτική της κατάστασης την οποία βίωναν στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά» οι φυματικοί κρατούμενοι, είναι και μία έκκληση της οργάνωσης «Εθνική Αλληλεγγύη» Θεσσαλονίκης, που περιέγραφε την ίδια περίοδο τις συνθήκες κράτησης των φυματικών στο στρατόπεδο:

Αδέλφια,
…Οι φυματικοί αγωνιστές κρατούμενοι στο Σανατόριο της Πέτρας, μεταφέρθηκαν χωρίς στρώματα στο στρατόπεδο του Παύλου Μελά. Με καθημερινές αιμοπτύσεις και δυνατό πυρετό κοιμούνται επί ένα μήνα στο τσιμέντο, πάνω σε εφημερίδες. Από την πείνα και τα βασανιστήρια πέθαναν μέσα σε δύο μήνες 11 και οι περισσότεροι απ’ αυτούς που μείναν ζωντανοί, είναι σκελετωμένοι, σωστές σκιές. Ο αρχιφύλακας και χαφιές των Γερμανών, Γλάστρας, απαντά με ξύλο και μπουντρούμι για το τίποτα. Δεν έχουν τρόφιμα, δεν έχουν ρούχα, σκεπάσματα. Τα λιγοστά τρόφιμα που εξοικονομούν οι οικογένειές τους, τα εμποδίζουν να τους δοθούν, με την κυνική δήλωση «ας πεθάνουν».


Η Δραματική επιστολή των φυματικών κρατουμένων

Έχοντας πλέον φτάσει σε κατάσταση πλήρους απόγνωσης, οι φυματικοί κρατούμενοι των χιτλερικών στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά», αποστέλλουν δραματική έκκληση στην Γερμανική Αστυνομία Θεσσαλονίκης, με ημερομηνία 22 Φεβρουαρίου 1943, περιγράφοντας τις άθλιες και εξοντωτικές συνθήκες κράτησής τους και παρακαλώντας για τη μεταφορά τους σε Σανατόριο.
Έλεγε συγκεκριμένα η επιστολή:


«Αίτησις των εν τω Στρατοπέδω «Παύλος Μελάς» κρατουμένων φυματικών.
Εν Θεσσαλονίκη τη 22-2-1943
Προς την Γερμανικήν Αστυνομίαν Θεσσαλονίκης

                                                                        Ενταύθα
Αξιότιμοι κύριοι,

Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι φυματικοί, μεταχθέντες εκ του Σανατορίου της Πέτρας, γνωρίζομεν υμίν και αύθις τα κάτωθι:

Αφ ής ημέρας μετήχθημεν εκ του Σανατορίου, η κατάστασίς μας ολοέν και περισσότερον εχειροτέρευσεν. Κατά το χρονικόν διάστημα της παραμονής μας εν τω Στρατοοπέδω απεβίωσαν δύο εξ ημών, οι Πατεράκος Γεώργιος και Μπουρέκας Νικόλαος, των δε υπολοίπων η θέσις είναι τραγική από πάσης απόψεως. Αιμοπτύσεις, αιματηρά πτύελα και καθημερινός πυρετός είναι τα επακόλουθα της παραμονής μας εν τω Στρατοπέδω, υπό συνθήκας ανεπαρκούς ιατροφαρμακευτικής περιθάλψεως και ανεπαρκούς τροφής δια φυματικούς. Ήδη δε τον τελευταίον καιρόν επεδεινώθη έτι πλέον  η κατάστασίς μας.

Όθεν και πάλιν σας παρακαλούμεν όπως, λαμβάνοντες υπ’ όψιν τα ως άνω εκτεθέντα, διατάξητε την μεταφοράν μας εις Σανατόριον.
                                                                                             
   Ευπειθέστατοι»


Και κάτω από την έκκληση, είχαν τεθεί τα ονόματα 18 φυματικών κρατουμένων, που ήταν τα ακόλουθα: 

Πασχάλης Πασχαλίδης, Ξενοφών Κολιός, Χρήστος Πάπογλου, Αριστοτέλης Μοσχονίδης, Ανδρέας Αξαρλής, Παναγιώτης Κουβελιώτης, Μιλτιάδης Τιμογιαννάκης, Δημήτρης Κριτσάς, Νίκος Παπαδιαμάντης, Νίκος Κατσίβελος, Νίκος Χρονόπουλος, Κώστας Βούλγαρης, Γιώργος Βέτας, Γιώργος Νικολαίδης, Παναγιώτης Βουγιουκλίδης, Βαγγέλης Σπανός, Γιώργος Σαραντίδης και Χαράλαμπος Τσίτσος.


Οι … φιλεύσπλαχνοι, ελεήμονες και ανθρωπιστές χιτλερικοί, έσπευσαν να λύσουν «μια για πάντα» το πρόβλημα των φυματικών κρατουμένων, οδηγώντας τους, μαζί με άλλους συγκρατουμένους τους Αναφιώτες και Ακροναυπλιώτες, οκτώ ημέρες αργότερα, στο εκτελεστικό απόσπασμα, στην περιοχή της Μίκρας, και συγκεκριμένα την 1η Μαρτίου 1943!

Μια συγκλονιστική τελευταία επιστολή

Συγκλονιστική, ήταν η τελευταία επιστολή, που έστειλε από του «Παύλου Μελά», λίγο πριν την εκτέλεσή του, ο 27χρονος φοιτητής της Ιατρικής Πασχάλης Πασχαλίδης. Όπως έγραφε:

«…Από χθες λιγοστέψαμε κατά 11. Πήραν τον Χατζηθεοκλή, τον Αραμπατζάνη, τον Καράσο, τον Γκαζέ κ.α. Τώρα με απόφαση περιμένουμε τη σειρά μας με θάρρος και σκληρή καρδιά. Πασχάλης».

Και λίγο πριν στηθεί μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα και πέσει από τα γερμανικά βόλια, ο Π.Πασχαλίδης φώναξε κατάμουτρα στους χιτλερικούς δήμιους: «.. Ότι και αν κάνετε, η ώρα της καταστροφής σας έφτασε. ΚΙ αν σκοτώσετε εμάς, χιλιάδες άλλοι θα πάρουν τη θέση μας».


O κατάλογος εκτελεσμένων της 1-3-1943

Τα ονόματα των εκτελεσμένων από τους χιτλερικούς την 1η Μαρτίου 1943, έχουν ως εξής:

-Ανδριώτης Κωνσταντίνος, 45 χρόνων, δάσκαλος, από τη Λήμνο. Αγωνιστής του ΕΑΜ και της Εθνικής Αντίστασης

-Αξαρλής Ανδρέας, 34 χρόνων, από την Καλλίπολη.

-Αστερίου Δημήτριος, 37 χρόνων, δημόσιος υπάλληλος, στέλεχος του ΚΚΕ, από τον Άγιο Κωνσταντίνο Φθιώτιδας

-Βέττας Γεώργιος, 53 χρόνων, από τη Στυλίδα

-Βουγιουκλίδης Παναγιώτης, 30 χρόνων, από την Ανδριανούπολη.

-Βούλγαρης Κώστας, 40 χρόνων, δάσκαλος, από τους Σοφιάδες Δομοκού, στέλεχος του ΚΚΕ, εξόριστος στη Φολέγανδρο, έγκλειστος στην Ακροναυπλία.

-Γούλιος Δημήτριος, 32 χρόνων, καπνεργάτης, από τη Χωριστή Δράμας.

-Δούμας Κωνσταντίνος, 41 χρόνων, από την Άγρα Ροδόπης, εξόριστος από το 1936 στον Άη-Στράτη.

-Ζώτος Δημήτριος, 32 χρόνων, από την Καβάλα, Γραμματέας της «Εργατικής Βοήθειας» Καβάλας.

-Κανάτος Γεώργιος, 30 χρόνων, ΕΛΑΣίτης, από τη Ραψάνη Λάρισας.

-Κατσίβελος Νικόλαος, 31 χρόνων, από τη Θάσο.

-Κολιός Ξενοφών, 30 χρόνων, από την Άνω Πέτρα Άρτας, κρατούμενος από το 1938 στην Ακροναυπλία.

-Κριτσάς Δημήτριος, 44 χρόνων, από το Μέτσοβο.

-Κουβελιώτης Παναγιώτης του Γεωργίου, 32 χρόνων, από τον Πήδασο Πύλου Μεσσηνίας, στέλεχος των σταφιδοπαραγωγών.

-Λαζανάς Αθανάσιος, 25 χρόνων, από το Σοφικό Κορινθίας, δικηγόρος, εξόριστος στον Άη-Στράτη

-Μάλλιος Μιχάλης του Κωνσταντίνου, 37 χρόνων, από το Δοξάτο Δράμας, έγκλειστος στην Ακροναυπλία από τη δικτατορία Μεταξά που τον παρέδωσε στους Ναζί.

-Μιχελιδάκης Μιχαήλ, 28 χρόνων, από την Κρήτη.

-Μοσχονίδης Αριστοτέλης, 30 χρόνων, από το Λυγμό Μουδανιών.

-Νικολαίδης Γεώργιος του Σπύρου, 46 χρόνων, από τη Μικρά Ασία, κατοικούσε μόνιμα την Κοκκινιά, οικοδόμος, γραμματέας της «Δημοκρατικής Ένωσης Προσφύγων», υποψήφιος δήμαρχος Κοκκινιάς, έγκλειστος στην Ακροναυπλία.

-Οθωνέρος Ονούφριος, 40 χρόνων, από το Πανόραμα

-Πανταζίδης Δημήτρης, 29 χρόνων από τις Σέρρες

-Παπαγαβριήλ Λυσίμαχος, 38 χρόνων, από τη Βιτάστα (Κρηνίδα) Σερρών

-Παπαδιαμάντης Νικόλαος του Σταύρου, 33 χρόνων, φοιτητής Ιατρικής, από τη Ζίτσα Ιωαννίνων, στέλεχος της ΟΚΝΕ, εξόριστος στον Άη-Στράτη.

-Πάπογλου Χρήστος, 26 χρόνων, από τη Σινώπη, κάτοικος Πειραιά, μέλος του ΚΚΕ

-Πασχαλίδης Πασχάλης, 27 χρόνων, φοιτητής Ιατρικής, από την Αθήνα, στέλεχος της ΟΚΝΕ.

-Σαραντίδης Γεώργιος του Στέλιου, 28 χρόνων, μαθηματικός, από την Καλλιθέα Αθήνας. Η δικτατορία Μεταξά τον είχε κλείσει σε Άη-Στράτη και Ακροναυπλία για να τον παραδώσει στη συνέχεια στους Γερμανούς.

-Σπανός Ευάγγελος, 30 χρόνων, από τη Λάρισα

-Τάσιος Ζήσης του Γεωργίου, 32 χρόνων, από τις Σέρρες

-Ταταρίδης Ευάγγελος του Δημητρίου, 32 χρόνων, από τα Λάβαρα Έβρου, στέλεχος της ΟΚΝΕ, εξόριστος στην Ανάφη.

-Τιμογιαννάκης Μιλτιάδης, 42 χρόνων, από την Κοκκινιά.

-Τίτος Νικόλαος του Απόστολου, 30 χρόνων, ΕΛΑΣίτης από τη Ραψάνη Λάρισας

-Τόνος Αριστείδης, 48 χρόνων, από τη Μυτιλήνη.

-Τσατσαρής Σωτήρης του Θεοχάρη, 35 χρόνων, από τις Κρανιές.

-Τσιτράκος Γιάννης, από τις Σέρρες

-Τσίτσος Χαράλαμπος, 37 χρόνων, από τη Βουνοπλαγιά Ιωαννίνων.

-Φανούδης Βασίλειος, 45 χρόνων, από την Τένεδο.

-Χρήστου Στέργιος, 17 χρόνων, από την Αθήνα.

-Χρονόπουλος Νικόλαος, 33 χρόνων, από τη Λάβδα Γρεβενών, μόνιμος κάτοικος Θεσσαλονίκης, στέλεχος του ΚΚΕ, πολιτικός κρατούμενος από τη δικτατορία Μεταξά, επί 4 χρόνια στις φυλακές της Κέρκυρας.