Ο ήρωας του ΔΣΕ Παναγιώτης Ζάρας

Ο Παναγιώτης Ζάρας γεννήθηκε στη Χιλιαδού Δομοκού και οργανώθηκε το 1943 στην ΕΠΟΝ της περιοχής του. Σύντομα αναδείχθηκε στη θέση του ομαδάρχη και στη συνέχεια μπήκε στο Επαρχειακό Συμβούλιο της ΕΠΟΝ. Το 1944, λίγο πριν την Απελευθέρωση, ο Παναγιώτης Ζάρας βρέθηκε στη θέση του διοικητή της Λαϊκής Πολιτοφυλακής Λαμίας. Μετά τη Συνθήκη της Βάρκιζας, ο Παναγιώτης Ζάρας και η οικογένειά του γνώρισαν το όργιο της παρακρατικής τρομοκρατίας του αστικού κράτους της εποχής και το Μάιο του 1945, αναγκάστηκε να ξαναβγει ένοπλος στο βουνό. Εντάχθηκε στην ομάδα ανταρτών του Όθρυ και το 1946 έλαβε το βαθμό του διμοιρίτη. 

Λίγο αργότερα εντάχθηκε στην ομάδα του Νάκου Μπελλή και πέρασε στη Δυτική Φθιώτιδα. Το 1946-1947 παίρνει μέρος σε πολλές μάχες που διεξάγει το Αρχηγείο Ρούμελης του ΔΣΕ και το Δεκέμβρη του 1947, με το βαθμό του λοχαγού μετατίθεται, μαζί με τη Φάλαγγα Τριανταφύλλου στο μέτωπο του Γράμμου. Εκεί θα λάβει μέρος σε δεκάδες μάχες, όπως και στο Βίτσι και το 1948 θα λάβει το βαθμό του ταγματάρχη του ΔΣΕ, με το τάγμα του να λαμβάνει τον τίτλο του "επίλεκτου". 

Αργότερα θα λάβει το βαθμό του συνταγματάρχη και διοικητή της 108ης Ταξιαρχίας του ΔΣΕ. Το Φλεβάρη του 1949 παίρνει μέρος στη μάχη της Φλώρινας, όπου θα καταλάβει το ύψωμα Σκόπια και θα κατορθώσει να διασπάσει διπλό κλοιό των κυβερνητικών δυνάμεων, αιχμαλωτίζοντας παράλληλα 30 οπλίτες και αξιωματικούς του κυβερνητικού στρατού. Για τη δράση του αυτή θα τιμηθεί με το μετάλλιο στρατιωτικής αξίας Α΄ Τάξης. 

Το Φλεβάρη-Μάρτη του 1949 θα συμμετάσχει στην απελευθέρωση του Δυτικού Γράμμου και τον Απρίλη- Ιούνη του ίδιου έτους θα πάρει μέρος στη μάχη στα Πατώματα του Γράμμου, σημειώνοντας μεγάλες επιτυχίες. Στις 10 Ιουλίου 1949, το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ θα ορίσει τον Παναγιώτη Ζάρα στη θέση του διοικητή της 2ης Μεραρχίας του ΔΣΕ, μετά το θάνατο του Διαμαντή. Κατά την πορεία του προς τη Ρούμελη για να αναλάβει τα νέα του καθήκοντα, θα σκοτωθεί σε συμπλοκή στο Σαραντάπορο, στις 24/07/1949. 

Στις 01/08/1949, η 108η Ταξιαρχία του ΔΣΕ ονομάζεται Ταξιαρχία "Παναγιώτη Ζάρα" κι ο ίδιος ονομάζεται υποστράτηγος του ΔΣΕ και τιμημένος νεκρός.

Ο Παναγιώτης Ζάρας

Κώστας Αμπλιανίτης (Κωστούλας) - Ένας κομμουνιστής ήρωας της Φθιώτιδας

Ο Κώστας Αμπλιανίτης γεννήθηκε το 1915 στο Μώλο Φθιώτιδας. Εργάτης, στέλεχος της Κομματικής Οργάνωσης Φθιώτιδας του ΚΚΕ, ανήκει στη γενιά των κομμουνιστών της Φθιώτιδας που εντάχθηκαν στις γραμμές της εργατικής πρωτοπορίας ήδη από τη Μεταξική Δικτατορία. Ο Κώστας Αμπλιανίτης, μαζί με τους Κλάρα, Φράγκο, Γιαταγάνα, Χουλιάρα και άλλους προσπάθησε να ανασυντάξει τις κομματικές οργανώσεις, στις αρχές της Κατοχής, οι οποίες είχαν διαλυθεί σχεδόν ολοκληρωτικά κατά τη Μεταξική Δικτατορία.

Στις πρώτες ημέρες της Κατοχής του ανατέθηκε η ευθύνη για τις οργανώσεις του ΚΚΕ στη Λοκρίδα και συμμετείχε στην ιστορική σύσκεψη των 15 στελεχών του ΚΚΕ στη Λαμία, στις 15/05/1942, για την έναρξη της αντάρτικης δράσης, με επικεφαλής τον Άρη. Ο ίδιος πρωτοστάτησε στη δημιουργία της 9ης Ομάδας ανταρτών Καλλιδρόμου, όπως την ονόμαζαν, η συκγρότηση της οποίας έγινε στις 02/10/1942, με λημέρι το χωριό Ταχταλί της Κνημίδας και δύναμη 15 ανδρών, όλοι μέλη και οπαδοί του ΚΚΕ. Καθοδηγητής της 9ης Ομάδας υπήρξε ο ίδιος ο Αμπλιανίτης, καπετάνιος της ο Χρήστος Κουλιάφας (Βαλτετσιώτης) και πολιτικός ο Γιάννης Μαύρος (Μαυράκος). Η δράση της ομάδας ξεκίνησε στον Καλλίδρομο και στα τέλη του 1942 συνενώθηκε με τις δυνάμεις ανταρτών του ορεινού όγκου της Ρούμελης.

Ο Κώστας Αμπλιανίτης 

Στα μέσα του 1943, με την ανάπτυξη του ΚΚΕ, δημιουργήθηκαν οι Περιφερειακές Επιτροπές στις διάφορες επαρχείες. Ο "Κωστούλας" αναδείχθηκε στη θέση του Οργανωτικού Γραμματέα Λοκρίδας, με Πρώτο Γραμματέα τον Τάσο Κίνογλου. Από τη θέση αυτή βοήθησε πολύ την ανάπτυξη του αντάρτικου στην περιοχή, καθοδήγησε αποτελεσματικά τις Κομματικές Οργανώσεις της Λοκρίδας σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής και ανέδειξε σπουδαία στελέχη του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ.

Μετά την Απελευθέρωση της Λαμίας από τους Γερμανούς, ο Αμπλιανίτης τοποθετήθηκε στη θέση του Γραμματέα της Περιφερειακής Επιτροπής Λαμίας. Σε αυτό το διάστημα και μετά από τη Συμφωνία της Βάρκιζας βρέθηκε σε ημιπαράνομη δράση προσπαθώντας να προφυλαχθεί από τις διάφορες παρακρατικές συμμορίες της Λαμίας. Για ένα διάστημα δε φυλακίστηκε.

Το 1946, με απόφαση του Γραφείου Περιοχής Στερεάς, ο Αμπλιανίτης πήρε εντολή να συγκεντρώσει ορισμένα στελέχη του ΚΚΕ και να βγει στο βουνό. Είναι από τους πρώτους αντάρτες στην περιοχή της Ρούμελης. Αργότερα θα αναλάβει τη διοίκηση του τοπικού αρχηγείου της Ρούμελης μαζί με το Σωτήρη Τσιτσιπή (Λοκρός), με στόχο και βασική αρμοδιότητα την ενδυνάμωση των ανταρτικών ομάδων της περιοχής. Συνεργάστηκε επίσης με τον Καραλίβανο, τον Ανάποδο και άλλους αγωνιστές της περιόδου. Στις 23/08/1946, μετά από προδοσία, η ομάδα του πέφτει σε ενέδρα χωροφυλάκων στα Κανάλια της Γκιώνας, όπου μετά από μάχη σκοτώνεται ο Κωστούλας και ο Καραλίβανος. Οι κτηνάνθρωποι διώκτες τους, τους έκοψαν τα κεφάλια και τα περιφέραν στην Άμφισσα. Η ΠΔΚ, με διάταγμά της στις 03/04/1948 ονόμασε τον Κωστούλα αντισυνταγματάρχη πεζικού και τιμημένο νεκρό του ΔΣΕ.