Αγωνιστές της Λακωνίας μέσα από το φωτογραφικό φακό

Καθιστός Επαμεινώνδας Χαρτοκόλλης από το Δυρό Γυθείου παλιός κομμουνιστής και διώξεις επί Μεταξά Τον σκότωσαν οι Γερμανοί κατά την επιδρομή στον Καρβελά, στις 6-11-1944. Όρθιος ο Γεώργιος Χαρτοκόλλης δραστήριο μέλος της Αντίστασης, πέθανε από κακουχίες το 1947 

Αριστερά ο αντάρτης του 4ου Λόχου του Β Τάγματος του 8ου Συντάγματος ΕΛΑΣ Λακωνίας Γιώργος Γρηγοράκος από τον Καρβελά Γυθείου. Δίπλα του ο αντάρτης του ίδιου λόχου Χαρίλαος Πετροπουλάκης από το Γύθειο. 

Με το μπερέ ο ομαδάρχης και αργότερα διμοιρίτης του 4ου Λόχου του Β Τάγματος Σφακιανού, Λεωνίδας Σφαλαγκάκος από τον Καρβελά Γυθείου και δίπλα του με το δίκοχο και την εξάρτηση ο αντάρτης του ίδιου λόχου Γιώργος Δημητράκος από το χωριό Κότρωνας Γυθείου. Σκοτώθηκε στα τέλη του 1947 σαν μαχητής του ΔΣΕ. 

Πιέρος Πετροπουλάκης Στρατηγός Διοικητής Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ στον Μωριά και πρώτος Στρατιωτικός Διοικητής του ΕΛΑΣ Λακωνίας. 

Συνταγματάρχης Σπύρος Τσικλητήρας. Τρίτος διοικητής του 8ου Συντάγματος ΕΛΑΣ Λακωνίας  

Από αριστερά ο τέταρτος σε σειρά διοικητής  του 8ου Συντάγματος ΕΛΑΣ Λακωνίας  Σωτήρης Ρουμπέας και δίπλα του ο καπετάνιος Χριστόφορος Κώνστας από την Άρνα Γυθείου 

Αντισυνταγματάρχης Ηλίας Κονδύλης ο δεύτερος σε σειρά διοικητής  του 8ου Συντάγματος ΕΛΑΣ Λακωνίας 

Σμήναρχος Δώρος Βασταρδής ο πρώτος σε σειρά διοικητής  του 8ου Συντάγματος ΕΛΑΣ Λακωνίας

Ντίνος Ροζάκης Λοχαγός του 4ου Λόχου του Β Τάγματος του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Λακωνίας 

Γιώργος Αρετάκης ή Σφακιανός Διοικητής του  Β Τάγματος του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Λακωνίας
Σκοτώθηκε στις 26 Απρίλη του 1949 στη θέση Παλιοχώρι της Μάνης μαζί με τέσσερις συντρόφους του. Τα κεφάλια τους εξετέθησαν στη Σπάρτη

Λευτέρης Καπελλάκος από τον Καρβελά Γυθείου, οργανώθηκε σαν μαθητής γυμνασίου στην ΕΠΟΝ και μετά στον ΕΛΑΣ  

Γιώργος Nικ Γρηγοράκος, οπλοπολυβολητής στον  4ο Λόχο του Β Τάγματος του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Λακωνίας 

Γιώργος Nικ Γρηγοράκος, οπλοπολυβολητής στον  4ο Λόχο του Β Τάγματος του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Λακωνίας με το πολυβόλο. Δίπλα του αριστερά ο Βασίλης Αναστασάκος και δεξιά ο ανταρτοεπονίτης Δερδελάκος 

Παναγιώτης (Τάκης) Χαρτοκόλλης αντάρτης του ΕΛΑΣ 4ος Λόχος στο Τάγμα του Σφακιανού 

Νικόλας Κόκορης από τα Πιστάματα Λακωνίας σκοτώθηκε στην Αθήνα κατά τα Δεκεμβριανά 

Παναγιώτης Γριμπιλάκος. Οργανώθηκε στην Αντίσταση ήδη από το 1942. Σκοτώθηκε τον Αύγουστο του 1949 ως σαμποτέρ του ΔΣΕ σε μάχη στα υψώματα της Αγ. Βαρβάρας Γυθείου

Αριστερά προς δεξιά: Γ. Ατζακλής καπετάνιος του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ , σκοτώθηκε το 1949, Η νεαρή δασκάλα Μπενέκου στέλεχος του ΕΑΜ εκτελέστηκε στην Τρίπολη το Φλεβάρη του 1948. Λυκούργος Γιαννούκος γιατρός και στέλεχος του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ σκοτώθηκε στον Εμφύλιο. 

Μανώλης Σταθάκης Μόνιμος ανθ/γός από τον Ασωπό Λακωνίας. Σκο΄τωθηκε στη Ζήρια τον Μάρτη του 1949. 

Οι αδελφοί Κανελλόπουλοι. Από αριστερά, Δημήτρης, Κώστας και Βασίλης. Αντάρτες από την νότια Λακωνία 

Κώστας Μπασακίδης μόνιμος αξιωματικός από τη Μεσσηνία υπηρέτησε το 8ο Σύνταγμα ΕΛΑΣ Λακωνίας 

Τάσος Κατούνας, διοικητής του 4ου Λόχου  του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Λακωνίας  

Γιάννης Σφαλγκάκος ανταρτοεπονίτης από τον Καρβελά Γυθείου

Γεώργιος Μπακομιχάλης από τον Καρβελά Γυθείου. Πολέμησε στην Αλβανία το 1940 και οργανώθηκε το ίδιο έτος στο ΚΚΕ. Σκοτώθηκε διμοιρίτης του ΕΛΑΣ στις 10-8-1944 στη μάχη του Βουρλιά  

Ο Αρης μιλά με το Νίκο Παπασταματιάδη Καπετάνιο του Γενικού Αρχηγείου του ΕΛΑΣ που ήταν απεσταλμένος στην Πελοπόννησο.

Γιώργος Καπελλάκος από τον Καρβελά Γυθείου . Έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση ως στέλεχος του ΕΑΜ. Δολοφονήθηκε από τις παρακρατικές συμμορίες την Κυριακή των Βαΐων του 1948 

Δημήτρης Καπελλάκος (Μιμίκος) Πολέμησε στο Αλβανικό μέτωπο και οργανώθηκε το 1940 στο ΕΑΜ και αργότερα τον ΕΛΑΣ. Τον δολοφόνησαν χωροφύλακες στις φυλακές Σπάρτης στις 13-4-1948 για να εκδικηθούν για την ήττα τους με τον ΔΣΕ.

Σωκράτης Σαραντάκος Δραστήριο μέλος της ΕΠΟΝ. Εκτελέστηκε με άλλους 41 πατριώτες την 7-12-1943 στη θέση Πασαβάς στο δημόσιο δρόμο Γυθείου - Αρεόπολης

Θεόδωρος Σαραντάκος, 28 ετών από το Μαυροβούνι Γυθείου. Γεωπόνος και στέλεχος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Εκτελέστηκε στο Γουδί την 1-2-1949

Ιωάννης Λεουτσάκος Γεννήθηκε στο χωριό Αγριλιά Λακωνίας. ΕΠΟΝίτης στην Κατοχή και μαχητής του ΕΛΑΣ. Εκτελέστηκε το 1947 μαζί με άλλους 40 συντρόφους του κοντά στο χωριό Μαυροβούνι Γυθείου. 

Πέτρος Κουβάτσος. Διμοιρίτης του ΕΛΑΣ στον 4ο Λόχο του Β Τάγματος του 8ου Συντάγματος Λακωνίας. Από το χωριό Ολυμπίες Γυθείου. Πολεμιστής του Αλβανικού Μετώπου. Εκτελέστηκε το Γενάρη του 1948 στην Τρίπολη. 

Γιώργος Γιαννακούρας, αξιωματικός του ΕΛΑΣ. Δολοφονήθηκε από Χίτες σε ηλικία 33ων ετών μαζί με άλλους πατριώτες στις φυλακές Γυθείου στις 22 Μαρτίου του 1947 

Γιάννης Σαρρής (Σαρρηγιάννης) από το χωριό Αστέρι Κυνουρίας. Έφεδρος ανθυπολοχαγός και διοικητής του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Λακωνίας. 

Θεόδωρος Πρεκεζές Διοικητής της 55ης Ταξιαρχίας του ΔΣΠ

Καθιστός ο Παναγιώτης Σουγκλάκος Διμοιρίτης στον ΕΛΑΣ στον 4ο Λόχο στο Τάγμα Σφακιανού και λοχαγός του ΔΣΕ Σκοτώθηκε στις 6-8-1950 έξω από το Ναύπλιο. Όρθιος ο αδελφός του Νικήτας ΕΛΑΣίτης στο Γ Τάγμα του 8ου Συντάγματος 

Τζαννέτος Καράμπελας ή Καπετάν Δρέπανος. Από την Πανίτσα Μάνης . Η ομάδα του από βετεράνους ΕΛΑΣίτες έστηνε ενέδρες στο δρόμο Σπάρτης-Τρίπολης

Αντώνης ο Ιταλός - Λεωνίδας ο Γερμανός

Ο Αντώνιο Παρτίνι , ο Ιταλός λοχίας που οι σύντροφοί του στον ΕΛΑΣ τον φώναζαν Αντώνη, βρίσκονταν στο πανεπιστήμιο της Νάπολης όταν τον άρπαξε η επιστράτευση του Μουσολίνι. Η μητέρα του λέγονταν Κλεοπάτρα και ο πατέρας του Τσέζαρε. " Παιδί μου όπου κι αν σε πάνε, να μην ξεχνάς ότι είσαι άνθρωπος και ότι εμείς και οι Έλληνες είμαστε ένας λαός και ένας πολιτισμός." Αυτά του είπε ο πατέρας του όταν έφευγε για την Ελλάδα και αυτά έλεγε στους αντάρτες του ΕΛΑΣ ο Αντώνης όταν ξεκουράζονταν στις πλαγιές του Ταΰγετου. Οι Ιταλοί και ειδικά οι Ιταλοί φοιτητές μισούσαν και αυτοί τους φασίστες του Μουσολίνι και ο Αντώνιο από τα πρώτα του βήματα είχε οργανωθεί στο αντιφασιστικό κίνημα των φοιτητών που αργότερα το διέλυσαν οι μελανοχίτωνες.

Όταν το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα απέκτησε γερές βάσεις και στην Πελοπόννησο, η μονάδα του Αντώνη στρατοπέδευσε στο Γύθειο. Εκεί ο Αντώνης ήρθε κρυφά σε επαφή με μέλη του τοπικού ΕΑΜ και παίρνοντας μαζί του όσα περισσότερα πυρομαχικά, χειροβομβίδες και όπλα μπόρεσε φυγαδεύτηκε στο βουνό. Ο Αντώνης πολέμησε στο κλιμάκιο του ΕΛΑΣ στον Ταύγετο. Οι σύντροφοί του τον περιγράφουν σαν ένα θαρραλέο και ψύχραιμο παρτιζάνο. Γρήγορα του έδωσαν το βαθμό του λοχία και αργότερα του διμοιρίτη, βαθμούς που υπηρέτησε επάξια.

Στις 24 Απριλίου του 1944, ο Αντώνης οδήγησε τη διμοιρία του στη μάχη των Ανωγείων και τραυματίστηκε σοβαρά στην ωμοπλάτη. Το τραύμα του του άφησε μερική ακινησία στο δεξί χέρι. Νοσηλεύτηκε στο αντάρτικο νοσοκομείο στην Άρνα. Μετά τη Βάρκιζα έμεινε ως πολίτης για μικρό χρονικό διάστημα στο Γύθειο και αργότερα έφυγε για την Ιταλία.


Ο Λέοπολντ Σμόνικαλ ήταν ένας Γερμανός κομμουνιστής που αγωνίστηκε στο πλευρό του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου. Κατάγονταν από την Κολωνία και ήδη από τα εφηβικά του χρόνια οργανώθηκε στο KPD και φυλακίστηκε με γνωστούς κομμουνιστές της εποχής του όπως ο Τέλμαν. Όταν ο γερμανικός στρατός για να καλύψει τις μεγάλες του απώλειες στο ανατολικό μέτωπο επιστράτευσε αδιακρίτως νέες δυνάμεις, ο Λεωνίδας (όπως τον βάφτισαν οι αντάρτες) βρέθηκε στην Ελλάδα στρατιώτης της Βέρμαχτ. Οι γονείς του κρατούνταν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης και ο Λεωνίδας δεν μπορούσε να αντιδράσει και να διαφύγει στο βουνό φοβούμενος για την τύχη τους. "Ήταν για εμένα μεγάλη δοκιμασία να βλέπω τους ταγματασφαλίτες του Παπαδόγκωνα και του Κατσαρέα να εκτελούν τους Έλληνες πατριώτες χωρίς να μπορώ να κάνω τίποτα. Κάποια στιγμή, ο Λεωνίδας, έμαθε ότι οι γονείς του σκοτώθηκαν σε αγγλικό βομβαρδισμό και πια τίποτα δεν τον κράταγε από το να περάσει στο βουνό. Ένα πρωί οι Γερμανοί και οι Ταγματαλήτες έκαναν μπλόκο σε μια συνοικία της Καλαμάτας. Έπιασαν πολλούς αγωνιστές και ο Γερμανός αξιωματικός των Ες-Ες διέταξε να εκτελεστούν επί τόπου μερικοί νέοι. Το έργο ανατέθηκε στον Λεωνίδα και δυο ακόμη στρατιώτες. Ο Λεωνίδας όμως όπλισε το αυτόματό του και το έστρεψε πρώτα στους ενάντια στους στρατιώτες που ετοιμάζονταν για το "πυρ" και μετά στον αξιωματικό των Ες-Ες. Οι ταγματασφαλίτες είχαν τραπεί ήδη σε φυγή. Ο Λεωνίδας χωρίς να χάσει καιρό εξήγησε σε σπαστά ελληνικά ότι επιθυμούσε να ενωθεί με τους παρτιζάνους, ότι ήταν κομμουνιστής και ότι έπρεπε αμέσως να φύγουν για το βουνό. Μαζί του πήρε και τον εκπαιδευμένο του στρατιωτικό σκύλο, τον Μπίλο, που αγαπούσε τους αντάρτες και μισούσε τους ναζί. Ο Μπίλο ήταν ιδιαίτερα χρήσιμος σαν ανιχνευτής ενώ επιτίθονταν άμεσα σε όσους ο Λεωνίδας έδειχνε με το δάχτυλο και αποκαλούσε "Ναζί". Ο Λεωνίδας πήρε μέρος σε μια μεγάλη σειρά από μάχες στο πλευρό του ΕΛΑΣ. Κοντά του και ο Μπίλο.

Με το τέλος του πολέμου, ο ΕΛΑΣ Πελοποννήσου ετοίμασε όλα τα απαραίτητα χαρτιά για τον Λεωνίδα ώστε να περάσει στην πατρίδα του. Του είπαν να διαλέξει ανάμεσα σε μια ομάδα Γερμανών αιχμαλώτων να πάρει μαζί του μερικούς δημοκράτες για να περάσουν τα σύνορα. Όμως όταν ο Λεωνίδα έφθασε στα σύνορα ξέσπασαν τα Δεκεμβριανά της Αθήνας. Εκείνος ως γνήσιος κομμουνιστής-διεθνιστής, επέστρεψε και πολέμησε στο πλευρό του ΕΛΑΣ και του μαχόμενου ελληνικού λαού. Με το τέλος των Δεκεμβριανών συνελήφθη από τους Άγγλους. Το 1947 στάλθηκε στην Ικαρία κι από εκεί και πέρα τα ίχνη του χάνονται.

Ο Γερμανός Λεωνίδας και ο σκύλος του Μπίλο